Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη παραβρέθηκε στα εγκαίνια της Καστρονησίδας Μπούρτζι στο Ναύπλιο, την Παρασκευή 27 Οκτωβρίου 2023.
Το Υπουργείο Πολιτισμού, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας και η Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου πραγματοποίησαν τα επίσημα εγκαίνια του έργου Το Φρούριο Μπούρτζι στο Ναύπλιο. Αποκατάσταση και επανάχρηση (2014-2021).
Τα εγκαίνια τέλεσε η Υπουργός Πολιτισμού Δρ Λίνα Μενδώνη και ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς. Προηγήθηκε Αγιασμός του χώρου από τον Μητροπολίτη Αργολίδος Νεκτάριο.
Το φρούριο Μπούρτζι είναι μέγιστης σπουδαιότητας μνημείο και ένα από τα σημαντικότερα οχυρωματικά έργα του ελλαδικού χώρου. Κατασκευάστηκε την περίοδο της Α’ Ενετοκρατίας, στα τέλη του 15ου αιώνα.
Κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας ήταν γνωστό ως «φρούριο του βράχου» ή «της θάλασσας» . Αργότερα κατά την περίοδο της Επανάστασης χρησιμοποιήθηκαν οι ονομασίες “θαλασσόπυργος” ή “Καστέλι”. H ονομασία “Μπούρτζι”, με την οποία είναι μέχρι σήμερα γνωστό, καθιερώθηκε στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.
Σκοπός της κατασκευής του ήταν η προστασία της εισόδου του λιμανιού της πόλης του Ναυπλίου. Το φρούριο εξυπηρέτησε την άμυνα της πόλης για 350 χρόνια, στα οποία δέχτηκε αρκετές επισκευές και Από το 1833 έως του 1913 χρησιμοποιήθηκε ως τόπος διαμονής του δήμιου, που πραγματοποιούσε τις εκτελέσεις με γκιλοτίνα στο Παλαμήδι.
Το φρούριο επαναλειτουργεί από τις 5 Αυγούστου 2023 και δέχεται καθημερινά μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Μετά την τελετή των εγκαινίων θα λειτουργήσει ο εκθεσιακός χώρος με μία περιοδική έκθεση αφιερωμένη στην ιστορία του μνημείου καθώς και το πωλητήριο του ΟΔΑΠ. Σε μεταγενέστερο χρόνο θα λειτουργήσει και το αναψυκτήριο-εστιατόριο.
Με την δημιουργία του Οργανισμού Τουρισμού, ο θαλασσόπυργος εκμισθώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 σε Ναυπλιώτη επιχειρηματία για τουριστική εκμετάλλευση και μετετράπη σε ένα τουριστικό κέντρο Α΄ Κατηγορίας στην Ελλάδα, με τη λειτουργία ξενοδοχείου 14 δωματίων και εστιατορίου.
Λειτούργησε χωρίς διαλείμματα για 37 περίπου χρόνια μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960 και σταμάτησε καθώς δεν πληρούσε πλέον τις σύγχρονες προδιαγραφές για καταλύματα.
Αργότερα, με επιμέρους επεμβάσεις του ΕΟΤ στο μέσον της δεκαετίας του 1980 λειτούργησε ως εστιατόριο και αναψυκτήριο, έως το 1995 περίπου και στην συνέχεια παρέμεινε κλειστό.
Κατά το έτος 2010 υπογράφηκε μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της ΕΤΑ ΑΕ (Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης) και του ΥΠΠΟΤ (25η Ε.Β.Α.) για την αποκατάσταση και επανάχρηση του μνημείου. Στο πλαίσιο του μνημονίου συντάχθηκε η μελέτη αποτύπωσης, στερέωσης, αποκατάστασης, ανάδειξης και επανάχρησης του Φρουρίου, η οποία εγκρίθηκε το 2011.
Η υλοποίηση του έργου πραγματοποιήθηκε από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού: Διεύθυνση Εκτέλεσης Έργων Μουσείων και Πολιτιστικών Κτηρίων (εργολαβία Η/Μ) και 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων-Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας (αυτεπιστασία).
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης ΕΣΠΑ 2007-2013 & 2014-2020, Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία» και ο προϋπολογισμός του ανήλθε στο ποσό των 2.784.899,54 €.
Το έργο του ΥΠΠΟ περιελάμβανε εκτεταμένη συντήρηση και αποκατάσταση όλων των αυθεντικών τμημάτων του φρουρίου. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε επισκευή και ανακατασκευή σε όλα τα λειτουργικά τμήματα των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων του φρουρίου (δάπεδα, τοίχοι, κλίμακες, κουφώματα, κιγκλιδώματα, χρωματισμοί, φωτισμός ανάδειξης) και ριζική ανακαίνιση όλων των δικτύων (ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτρική εγκατάσταση, θέρμανση, ψύξη, τηλεπικοινωνία).
Με τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν, αποκαταστάθηκε ένα μοναδικό μνημείο του Ναυπλίου, ακέραιο έργο επωνύμου αρχιτέκτονα της Αναγέννησης με όλα τα χαρακτηριστικά της εποχής του, που το καθιστούν ένα από τα πλέον αξιόλογα δείγματα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής στον Ελλαδικό χώρο.
Το Μπούρτζι, άρρηκτα συνδεδεμένο με την συλλογική μνήμη των κατοίκων, καθώς και με την νεότερη ιστορική περίοδο του Ελληνικού Έθνους, αποδίδεται στο κοινό με νέες χρήσεις και με ενισχυμένο τον ρόλο του ως μνημείο πολιτισμού.
Μετά από στενή και αγαστή συνεργασία της ΕΤΑΔ με το ΥΠΠΟ συμφωνήθηκε το πλαίσιο λειτουργίας του Φρουρίου και υπογράφηκε στις 20-7-2023 από την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη και τον εκτελούντα χρέη Διευθύνοντος Συμβούλου της ΕΤΑΔ, κ. Παναγιώτη Μπαλωμένο, ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ, για την οργάνωση και τη λειτουργία του φρουρίου Μπούρτζι, ως επισκέψιμο μνημείο με χρήσεις πολιτισμού και αναψυχής.
