Σήμερα η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη των Αγίων Ανδρονίκου και Ιουνία των Αποστόλων εκ των Ο΄, των Οσίων Νεκταρίου και Θεοφάνους, κτητόρων της Μονής Βαρλαάμ Μετεώρων, του Αγίου Θεοφάνους Επισκόπου των Σόλων της Κύπρου, του Αγίου Αθανασίου του Νέου, Επισκόπου Χριστιανουπόλεως και του Οσίου Ιεράρχου Αθανασίου Επισκόπου Χύτρων (Κυθρέας) και τελούμε σύναξη των πέντε Ιεραρχών της Κυθρέας, μαζί με τον Αθανάσιο τους Δημητριανό, Πάππο, Σπυρίδωνα και Φωτεινό.
Η Επισκοπή Χύτρων (Κυθρέας) ιδρύθηκε τον 4ο μ.Χ. αιώνα. Η πόλη ευημερούσε λόγω της μεγάλης πηγής νερού, του Κεφαλόβρυσου, μέρος του οποίου μεταφερόταν, με υδραγωγείο, στη Σαλαμίνα, πρωτεύουσα της Κύπρου. Οι υπόλοιπες ποσότητες του νερού ύδρευαν και άρδευαν την περιοχή, αποτελώντας πηγή πλούτου. Πρώτος επίσκοπος Χύτρων αναφέρεται ο άγιος Πάππος. Πολύ λίγα γνωρίζουμε για την Επισκοπή Χύτρων. Στην κωμόπολη της Κυθρέας, διάδοχο οικισμό των Χύτρων, ετιμώντο ως άγιοι πέντε επίσκοποι Χύτρων, οι Πάππος (24 Οκτωβρίου), Αθανάσιος (17 Μαΐου), Φωτεινός (2 Αυγούστου), Σπυρίδων (19 Σεπτεμβρίου) και Δημητριανός (6 Νοεμβρίου). Στις 17 Μαΐου τιμάται η σύναξη των Αγίων πέντε επισκόπων της Κυθρέας.
Ο Άγιος Αθανάσιος Επίσκοπος Κυθρέας ήταν συγγενής του Αγίου Πάππου. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τον τόπο καταγωγής του και το χρόνο γέννησης και κοίμησής του. Οι ευσεβείς γονείς του φρόντισαν για τη χριστιανική αγωγή του παιδιού τους. Ο Άγιος Πάππος, βλέποντας τα χαρίσματα του Αθανασίου, φρόντισε και αυτός για την πνευματική κατάρτιση και τη μόρφωσή του και κατόπιν τον προσέλαβε ως βοηθό του στο έργο της διακονίας του λαού του Θεού.
Μετά την κοίμηση του Αγίου Πάππου, αναδείχθηκε επίσκοπος Χύτρων. Έδρασε συστηματικά εναντίον των αιρέσεων, θεράπευε ασθενείς και έγραψε το βίο του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και άλλα αξιόλογα κείμενα. Κοιμήθηκε οσιακά κληρονομώντας αγαθή μνήμη στους επιγόνους. Παρεκκλήσι του υπήρχε στο χωριό Τρυπημένη, το οποίο πανηγυρίζει μαζί με την κωμόπολη της Κυθρέας και τις κοινότητες της ευρύτερης περιοχής των Χύτρων.
Επίσης, σήμερα εορτάζουμε τη μνήμη του Αγίου Αθανασίου του Νέου, Επισκόπου Χριστιανουπόλεως, ο οποίος γεννήθηκε στην Καρύταινα της Γορτυνίας το 17ο αιώνα μ.Χ. Το κοσμικό του όνομα ήταν Αναστάσιος Κορφηνός. Οι γονείς του ονομάζονταν Ανδρέας και Ευφροσύνη και είχαν ακόμη τρία παιδιά. Αφού τα πρώτα γράμματα τα διδάχθηκε στη γενέτειρά του, ακολούθως φοίτησε στη Σχολή της Μονής Φιλοσόφου και αργότερα, ως κληρικός πλέον, στην Κωνσταντινούπολη.
Όταν ο Αναστάσιος είχε φθάσει στην ηλικία γάμου και δημιουργίας οικογένειας, οι γονείς του επέμεναν να τον νυμφεύσουν, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους την επιθυμία του να γίνει μοναχός και κληρικός. Μάλιστα ο πατέρας του, αφού τον αρραβώνιασε να αγοράσει τα απαραίτητα για το γάμο.
Μετά από προσευχή και μελέτη όλων των δεδομένων, αναχωρεί για την Κωνσταντινούπολη, όπου χειροτονείται Διάκονος και Πρεσβύτερος. Αργότερα, ο Άγιος Αθανάσιος, καταξιώθηκε και ως Επίσκοπος της Εκκλησίας.
Αφού ποίμανε το λαό της Αρκαδίας με αυταπάρνηση και αγάπη στο Χριστό, κοιμήθηκε μετά από ολιγοήμερη ασθένεια το 1707 μ.Χ.
Έτσι, αφού ποίμανε θεοφιλώς το ποίμνιό του και διακόνησε την Εκκλησία του Χριστού, ο Άγιος Αθανάσιος κοιμήθηκε ή το 1708 μ.Χ. (κατά άλλους το 1735 μ.Χ.). Λίγα χρόνια Αργότερα, μεταξύ των ετών 1710 – 1713 έγινε η εκταφή του Αγίου και το ιερό λείψανο βρέθηκε στο μεγαλύτερο μέρος του άφθορο και να μυροβλύζει.
Χριστός Ανέστη! Αληθώς Ανέστη ο Κύριος!
Του Επισκόπου Μεσαορίας Γρηγορίου
