Σε εξέλιξη βρίσκεται ο σχεδιασμός για το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο στις Αρχάνες της Κρήτης, στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων και του Πολυτεχνείου Κρήτης, προϋπολογισμού 730.000 ευρώ.
Αντικείμενο της Προγραμματικής Σύμβασης είναι η εκπόνηση ερευνητικού προγράμματος για την αποτίμηση, τον ανασχεδιασμό και την ανακατασκευή του υφιστάμενου κτιρίου, του παλαιού εμφιαλωτηρίου οίνου, στο οποίο πρόκειται να στεγαστεί το Μουσείο. Το ακίνητο του παλαιού εμφιαλωτηρίου, εντός έκτασης 8.247 τ.μ., έχει παραχωρηθεί στο υπουργείο Πολιτισμού από τον Δήμο Αρχανών-Αστερουσίων. Αποτελεί τμήμα των εγκαταστάσεων του π. Αγροτικού Συνεταιρισμού Αρχανών, εντός των ορίων του κηρυγμένου παραδοσιακού τμήματος του οικισμού. Το ακίνητο περιλαμβάνει έναν σημαντικό αριθμό κτιρίων και εγκαταστάσεων που κατασκευάστηκαν σταδιακά από τη δεκαετία του 1960 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1980, τα οποία ήταν απαραίτητα για τις τότε παραγωγικές και μεταποιητικές ανάγκες του άλλοτε κραταιού Συνεταιρισμού για την παραγωγή κρασιού, επιτραπέζιων σταφυλιών, σταφίδας, όπως οινοποιείο, συσκευαστήριο, αποθήκες, δεξαμενές, γραφεία, κ.ά.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε ότι «η δημιουργία του Αρχαιολογικού Μουσείου στις Αρχάνες αποτελεί ένα έργο καινοτόμο, ένα έργο σημαντικό για την προβολή και ανάδειξη του σημαντικότατου αρχαιολογικού πλούτου της περιοχής. Οι αρχαιολογικοί θησαυροί των Αρχανών εκτίθενται σήμερα στο κτίριο του Δημοτικού Σχολείου του οικισμού. Η μικρή αυτή Αρχαιολογική Συλλογή δημιουργήθηκε το 1993 και περιλαμβάνει όψεις και εκθέματα της μινωικής και μεταμινωικής εποχής των Αρχανών. Η ίδρυση Αρχαιολογικού Μουσείου στις Αρχάνες κρίθηκε επιβεβλημένη εξαιτίας του τεράστιου πλούτου των ευρημάτων, που αποκαλύπτονται στις ανασκαφές των αρχαιολογικών πυρήνων της ευρύτερης περιοχής».
«Στο πλαίσιο της πολιτικής μας, της αξιοποίησης υπαρχόντων κτιριακών κελυφών και σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, τον Δήμο Αρχανών-Αστερουσίων και με την επιστημονική ευθύνη του Πολυτεχνείου Κρήτης, μετατρέπουμε ένα εμβληματικό βιομηχανικό κτίριο του π. Αγροτικού Συνεταιρισμού σε σύγχρονο Μουσείο, αντάξιο της ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας των Αρχανών. Συνάμα με την ανάδειξη των μοναδικών αρχαιολογικών ευρημάτων, το Μουσείο θα ενισχύσει την έρευνα, την εκπαίδευση και τον πολιτιστικό τουρισμό, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην αναζωογόνηση της τοπικής κοινωνίας. Το υπουργείο Πολιτισμού συνεχίζει με συνέπεια να επενδύει σε έργα που ενώνουν το παρελθόν με το παρόν και δημιουργούν νέες αναπτυξιακές προοπτικές για το μέλλον. Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον περιφερειάρχη Κρήτης, Σταύρο Αρναουτάκη, τον δήμαρχο, Μανώλη Κοκοσάλη, και την επιστημονική ομάδα του Πολυτεχνείου Κρήτης, υπό τον καθηγητή Πάνο Παρθένιο, για την εξαιρετικά καλή και αποτελεσματική συνεργασία», πρόσθεσε η κ. Μενδώνη.
Βάσει του εγκεκριμένου κτιριολογικού προγράμματος, το Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχανών διαμορφώνεται σε 6.330 τ.μ., και διαρθρώνεται σε μόνιμη έκθεση επιφάνειας 900 τ.μ., αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, αίθουσες πολυμεσικών και εκπαιδευτικών εφαρμογών και συνεδρίων, χώρους εργαστηρίων, αποθηκών για τις αρχαιότητες της ΠΕ Ηρακλείου και συντήρησης αρχαιοτήτων, χώρους εξυπηρέτησης κοινού (πωλητήριο, αναψυκτήριο, WC και για ΑμεΑ, χώροι προσωπικού). Η νέα κτιριακή εγκατάσταση προβλέπει σύγχρονες υποδομές προσβασιμότητας και ενεργειακής αποδοτικότητας.
