Με απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη ρυθμίζεται, για πρώτη φορά, ο τρόπος λειτουργίας και ενημέρωσης του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, όπως πληροφορεί ανακοίνωση του ΥΠΠΟ. Αρμόδια για την τήρησή του -σε έντυπη και ψηφιακή μορφή- είναι η Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού. Το Εθνικό Ευρετήριο αποτελεί τη συστηματική αποτύπωση των πρακτικών, αναπαραστάσεων, εκφράσεων, γνώσεων και τεχνικών που εντάσσονται στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά, όπως αυτές ασκούνται ή επιτελούνται σήμερα, καθώς και μέσο ανάδειξης καλών πρακτικών Διαφύλαξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας αριθμεί μέχρι σήμερα 164 στοιχεία και την Καλή Πρακτική Διαφύλαξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Καταρχάς η τήρησή του περιλαμβάνει την εγγραφή νέων Στοιχείων Άυλης Κληρονομιάς, καθώς και την ανάδειξη Καλών Πρακτικών Διαφύλαξής της, σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν τη Σύμβαση της UNESCO του 2003. Επίσης, προβλέπεται η επικαιροποίηση των ήδη εγγεγραμμένων Στοιχείων και Καλών Πρακτικών, ανά 15 έτη, από την αρχική εγγραφή ή οποτεδήποτε κρίνεται σκόπιμο από την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού. Οι δύο διαδικασίες τελούνται με την ενεργό συμμετοχή των κοινοτήτων, ομάδων ή ατόμων, που ασκούν ή επιτελούν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς αποτελεί το αποτύπωμα της χαρτογράφησης του μοναδικού και εξαιρετικά πλούσιου αποθέματος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της πατρίδας μας. Η ρύθμιση του τρόπου λειτουργίας και ενημέρωσής του ήταν απολύτως αναγκαία, ιδιαίτερα σήμερα που οι προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης εγείρουν νέες προσεγγίσεις στον παραδοσιακό τρόπο καταγραφής και τεκμηρίωσης για τη συστηματική και βιώσιμη διαχείριση των πρακτικών και των γνώσεων που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Κάθε στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί πολύτιμο φορέα ταυτότητας, εμπειρίας και δημιουργικής έκφρασης, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και ταυτόχρονα διαμορφώνοντας το μέλλον. Η άυλη κληρονομιά μας, σε κάθε μέρος της ελληνικής επικράτειας, δεν είναι στατική. Αντίθετα, είναι ζωντανή, βιωματική και αντανακλά πιστά τον τρόπο ζωής, αντίληψης και συμμετοχής στην κοινότητα. Ο εμπλουτισμός των στοιχείων και η ανάδειξη των καλών πρακτικών του Ευρετηρίου, διέπεται από κανόνες και πλήρως χαρτογραφημένη διαδικασία, στο πλαίσιο της σταθερής υποστήριξης, εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού, στις κοινότητες και τους φορείς που εργάζονται για τη διαφύλαξη και την ανάδειξη της άυλης κληρονομιάς μας, ενισχύοντας τις πρωτοβουλίες τους, διαμορφώνοντας από κοινού, ένα σύγχρονο και βιώσιμο πλαίσιο για την προστασία και διατήρηση της πολιτιστικής μας παρακαταθήκης».
Η διαδικασία εμπλουτισμού και η ανάδειξη καλών πρακτικών ξεκινά μετά από δημόσια πρόσκληση που απευθύνει η Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού. Η πρόσκληση δημοσιεύεται στον ιστότοπο (https://ayla.culture.gr/) και κοινοποιείται με κάθε πρόσφορο τρόπο. Το Συμβούλιο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς γνωμοδοτεί, κατόπιν σχετικής εισήγησης της ανωτέρω υπηρεσίας, για τον εμπλουτισμό και την επικαιροποίηση των ήδη εγγεγραμμένων στοιχείων. Ένα στοιχείο ή μια πρακτική για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς μπορεί να διαγραφεί στο πλαίσιο της επικαιροποίησής του από το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας -μετά από γνωμοδότηση του Συμβουλίου- σε περίπτωση που δεν ασκείται πλέον ή ασκείται με τρόπο που δεν ανταποκρίνεται στις αρχές που διέπουν τη Σύμβαση της UNESCO για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η κοινότητα που ασκεί ή επιτελεί ένα στοιχείο, εγγεγραμμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, μπορεί να διευρυνθεί δια κοινού αιτήματος των κοινοτήτων. Δύο ή περισσότερες κοινότητες που έχουν εγγράψει στοιχεία στο Εθνικό Ευρετήριο μπορούν να ζητήσουν, από κοινού, την εκ νέου εγγραφή των Στοιχείων Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς που επιτελούν σε μία εγγραφή, ώστε να αναδεικνύεται πληρέστερα η πολιτισμική εμπειρία που τις συνδέει.
Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας συνδέεται διαλειτουργικά με τις λοιπές βάσεις δεδομένων του Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, όπως το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, μέσω της ιστοσελίδας https://www.arxaiologikoktimatologio.gov.gr ή άλλα υπουργεία και φορείς του δημόσιου τομέα.
Πηγή φωτογραφίας: ΥΠΠΟ
