Από την ΕΛΕΝΗ – ΣΟΦΙΑ ΡΙΚΟΥ*
Στην Κέρκυρα κάθε χρόνο στις 8 Μαΐου εορτάζουμε ένα μεγάλο θαύμα! Το θαύμα της Παναγίας της Κασσωπίτρας, στην ομώνυμη παραθαλάσσια περιοχή της βόρειας Κέρκυρας, «επί τω αδίκως τυφλωθέντι Στεφάνω και παραδόξως ομματωθέντι», όπως γράφει ο συναξαριστής, έγινε μεταξύ των ετών 1534-1537. Η σπουδαιότητα του θαύματος έγκειται στο γεγονός της «ομματώσεως». Ο Θεός, με την μεσιτεία της Παναγίας μας, δημιούργησε νέους οφθαλμούς για τον αόμματο Στέφανο, όπως συνέβη και με τον εκ γενετής τυφλό στην Καινή Διαθήκη. Το θαύμα έγινε γνωστό ευρύτατα και οδηγούσε κατά τον μεσαίωνα πολλούς προσκυνητές των Αγίων Τόπων στην Κασσιόπη, για να πάρουν την ευλογία της Παναγίας της Κασσωπίτρας. Η θαυματουργή εικόνα λιτανεύεται στη γραφική Κασσιόπη στις 8 Μαΐου και προσελκύει πλήθος πιστών.
Η ιστορία του θαύματος έχει καταγραφεί από τον λόγιο μοναχό, Παχώμιο Ρουσάνο (1509-1553) -δάσκαλο του Γένους με πλούσιο συγγραφικό έργο- και φέρει τον τίτλο: «Υπόμνημα του υπερφυούς θαύματος, γεγονότος δια της Αγίας και Σεβασμίου Εικόνος της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου της Κασσιοπίας, επί τω εξωρυθέντι αδίκως τους οφθαλμούς, και παραδόξως ομματωθέντι». Επίσης έχει γραφεί και ιδιαίτερη ακολουθία.
Ο μοναχός περιγράφει το θαύμα ως εξής: «Στην βενετοκρατούμενη τότε Κέρκυρα ένας τίμιος νεαρός, ο Στέφανος, γύριζε στο χωριό του από την πόλη. Στον δρόμο συνάντησε μια άλλη παρέα παιδιών και μαζί συνέχιζαν την πορεία τους. Κάποια στιγμή διέκριναν από μακριά μερικούς άλλους νεαρούς να κουβαλούν φρεσκοαλεσμένο αλεύρι, που είχαν πάρει από τον μύλο. Οι συνοδοιπόροι του Στεφάνου μπήκαν στον πειρασμό να κλέψουν το αλεύρι παρά την έντονη αντίδρασή του. Εκείνοι χωρίς να ακούν κανένα επιτέθηκαν στα ανυποψίαστα παιδιά, τα έδειραν και τους πήραν τα σακιά με το αλεύρι. Μαζί με την λεία τους εξαφανίσθηκαν, για να μην γίνουν αντιληπτοί και τους καταζητήσουν. Ο Στέφανος, όντας αθώος, συνέχισε την πορεία του. Τα κακοποιημένα παιδιά έντρομα διηγήθηκαν στο σπίτι τους τα συμβάντα, οι γονείς ειδοποίησαν τον διοικητή και εκείνος έστειλε αμέσως στρατιώτες να συλλάβουν τους κλέπτες. Αυτοί, όμως, είχαν εξαφανισθεί, οπότε συνέλαβαν σαν ύποπτο τον αθώο Στέφανο. Την απολογία του δεν την πίστεψαν και τον καταδίκασαν σε μεγάλη τιμωρία. Του πρότειναν ή να του κόψουν τα δύο χέρια η να του βγάλουν τα μάτια. Ο Στέφανος μπροστά σε αυτό το σκληρό δίλημμα, επέλεξε κατά την γνώμη του «το μη χείρον». Προτίμησε να του αφαιρέσουν τα μάτια και να του αφήσουν τα χέρια, έτσι ώστε και τυφλός να μπορεί να κάνει κάποια χειρονακτική εργασία. Αφού εκτελέστηκε η ποινή, του παρέδωσαν τα μάτια μέσα σε μία μικρή γυάλινη θήκη.
Με πόνο ψυχής η μητέρα του, μη έχοντας άλλη επιλογή, τον οδήγησε στην επαιτεία σε κεντρικά σημεία της πόλεως της Κερκύρας, για να εξασφαλίσουν τα αναγκαία για να ζήσουν. Οι κάτοικοι, όμως, της πόλεως, γνωρίζοντας τα γεγονότα, τον θεωρούσαν κλέφτη, τον απέφευγαν και τον αποδοκίμαζαν. Ακολούθησε επαιτεία στα χωριά. Γυρνώντας από χωριό σε χωριό στις 7 Μαΐου οι δύσμοιροι έφθασαν στην Κασσιόπη. Εκεί, κατέφυγαν στον ιστορικό Ναό της Παναγίας της Κασσιοπίας η Κασσωπίτρας, και ζήτησαν, αν ήταν δυνατόν, να τους αφήσουν να διανυκτερεύσουν εκεί, αφού δεν είχαν ούτε στέγη ούτε χρήματα.
Στον Ναό ζούσε ένας μοναχός, που είχε την ευθύνη και την επιστασία του. Μάλιστα, αναφέρεται ότι ο Ναός κάποια χρόνια λειτουργούσε και ως Μοναστήρι. Αυτός συγκατένευσε στο αίτημα της μητέρας βλέποντας και την τραγική κατάσταση του νεαρού παιδιού της.
Η μητέρα του Στεφάνου όλη την ώρα μέσα στον Ναό με δάκρυα ικεσίας παρακαλούσε την Παναγία μας, των αδικουμένων την καταφυγή, των τυφλών την βακτηρία και των ασθενούντων την θεραπεία, να γιατρέψει τον γιο της. Ξάπλωσαν, για να κοιμηθούν με το παιδί να στενάζει από τους πόνους και να αναστενάζει για την συμφορά που το βρήκε, και την μητέρα να κάνει ό,τι μπορεί, για να το ανακουφίσει. Ο κόπος και ο πόνος τους έφερε σιγά-σιγά ύπνο. Ο αόμματος Στέφανος κατά το μεσονύκτιο αισθάνθηκε δύο χέρια να τον αγγίζουν στο πρόσωπο, στα σημεία των ματιών που είχαν μείνει μόνο οι κόγχες χωρίς οφθαλμούς. Αμέσως πετάχτηκε διαπιστώνοντας ότι έβλεπε, ότι είχε πάλι μάτια. Μπροστά του είδε μία γυναίκα να είναι φωτεινή σαν τον ήλιο και τον Ναό πλημμυρισμένο με φως. Η γυναίκα αμέσως χάθηκε, αλλά η φωτοχυσία του Ναού διατηρούνταν, όπως και τα κανδήλια, που άναψαν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Ο Στέφανος, πριν προλάβει να συνειδητοποιήσει το γεγονός, νόμιζε ότι έβλεπε ένα ωραίο όνειρο. Έβαλε τα χέρια του πάνω στα μάτια του και δεν μπορούσε να πιστέψει τι πραγματικά του είχε συμβεί.
Ξύπνησε αμέσως την μητέρα του, όντας μεσάνυκτα, αναφέροντας χαρούμενα το γεγονός και περιγράφοντας τον Ναό. Εκείνη, ψυχικά ράκος, νόμισε ότι ο γιος της παραμιλάει από τους πόνους. -Οχι, μάνα, δεν παραμιλάω, της είπε. Ήρθε μία ολόλαμπρη γυναίκα, με χάιδεψε και μου έβαλε καινούργια μάτια. Πρέπει να ήταν η Κυρά αυτού του Ναού, η Παναγία μας!
ΕΨΑΛΛΑΝ ΜΑΖΙ
Οταν συνειδητοποίησε το ευχάριστο γεγονός η μάνα, άρχισε μαζί με τον γιο της να ψάλλουν και να ευχαριστούν τον Θεό και την Παναγία για αυτό το εξαίσιο, το μοναδικό θαύμα της τοποθετήσεως οφθαλμών σε κόγχες κενές. Με την φασαρία που δημιούργησαν από τις χαρούμενες φωνές τους ξύπνησε και ο μοναχός, ο οποίος άρχισε να τους επιπλήττει. Όμως, όταν κατάλαβε τι είχε συμβεί έπεσε και αυτός στα γόνατα και άρχισε να προσεύχεται μαζί τους. Το επόμενο πρωί διαδόθηκε το θαύμα και όλοι οι άνθρωποι έμειναν έκπληκτοι και δόξαζαν τον Θεό και την εύσπλαγχνη μητέρα Του, την Παναγία μας. Ο Στέφανος και η μητέρα του οδηγήθηκαν από τις τοπικές αρχές στην πόλη, όπου πιστοποιήθηκε το θαύμα. Ο δήμιος διαβεβαίωσε, ότι είχε εκτελέσει απόλυτα την διαταγή και υπήρχε και τεκμήριο, τα δύο μάτια φυλαγμένα μέσα στο γυάλινο κουτί. Μάλιστα, ενώ τα μάτια του νεαρού ήταν μαύρα, αυτά που του έβαλε η Παναγία μας ήταν γαλανά».
Σήμερα εκτός του προσκυνήματος της Κασσιόπης υπάρχουν ναοί στην Κέρκυρα αφιερωμένοι στο θαύμα αυτό, ο ομώνυμος κεντρικός ναός του χωριού Χλομοτιανών και η ομώνυμη Μονή της Υ.Θ. Κασσωπίτρας στην περιοχή Κανόνι της Κερκύρας. Επιπλέον, σώζονται και εκκλησίες αφιερωμένες στην Υπεραγία Θεοτόκο Κασσωπίτρα στην Άρτα, στη Χειμάρρα Βορείου Ηπείρου και στην Gallipoli της Ιταλίας, όπου στεγάζεται η Χριστιανική Αδελφότης, της Santa Maria dι Cassopo, όπως ονομάζουν στα ιταλικά την Κασσωπίτρα.
Η ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΓΙΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΟΥ Θ. ΠΟΥΛΑΚΗ
Ο μεγάλος Κρητικός αγιογράφος, Θεόδωρος Πουλάκης (1622-1692) έχει αποδώσει εξαιρετικά την αγιογράφηση του θαύματος, το οποίο συγκλόνισε την κοινωνία τότε αλλά και σήμερα προκαλεί δέος. Αφιέρωσε την εικόνα το 1670 σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την θαυματουργική σωτηρία του από την ίδια την Κασσωπίτρα Θεοτόκο μέσα σε τρικυμία κατά τη διάρκεια ταξιδιού του προς τη Βενετία. Εικονίζεται η Παναγία έξω από ναό της να βάζει οφθαλμούς-μάτια στον τυφλό Στέφανο. Φέρει επιγραφή με κόκκινα γράμματα: «ΟΥΤΟΣ [ΗΝ] Ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ [Δ]ΟΥ[ΛΟΣ ΘΕΟΥ] / ΔΙΑΒΟΛΗ Η ΔΙΚ(αι)ΟΣ[Υ]ΝΗ ΤΟΥ[Σ] ΟΦ[ΘΑΛ]ΜΟΥΣ / ΕΞΟΡΥΞΕ ΔΙΑ[ΝΥ]ΚΤ[ΕΡΕΥΣΑ]Σ ΔΕ Ε[Ν] ΝΑΩ / ΤΗΣ ΘΕΟΜΗΤΟΡΟΣ ΟΜΑΤΟΘΗ ΠΑΡΑ[ΔΟΞΩΣ]».
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Αρχείο Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων.
- Βοκοτόπουλος Λ. Παναγιώτης, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990, σ. 145-147.
- Τσίτσας Χ. Αθανάσιος (Πρωτοπρεσβύτερος), Υ. Θ. Κασσιοπία, Κέρκυρα 1968.
- Κ. Θύμης, «Το θαύμα της Υ. Θεοτόκου Κασσιοπίας στην Κασσιόπη», 7/5/2018, corfutvnews.gr
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
