Από τον ΣΩΤΗΡΗ ΛΕΤΣΙΟ*
Eνα από τα πιο όμορφα και γραφικά χωριά του Νομού Σερρών είναι και αυτό του Αγίου Πνεύματος, που είναι χτισμένο στους πρόποδες του όρους Μενοίκιου και είναι ιδιαίτερα φημισμένο για την ιστορία των μοναστηριών του. Τη σημερινή του ονομασία το χωριό την έλαβε το 1940, ενώ έως τότε ονομαζόταν Μόνοικο. Κατά την Τουρκοκρατία και έως το 1928 ήταν γνωστό ως Βεζνίκο, δηλαδή χωριό του ζυγού ακριβείας και σε ελεύθερη μετάφραση Δικαιοχώρι, επειδή οι Ελληνες κάτοικοι ήταν ξακουστοί για την εντιμότητα που είχαν σε όλες τις συναλλαγές τους. Το Άγιο Πνεύμα μαζί με τα χωριά Εμμανουήλ Παππάς, Χρυσό, Πεντάπολη και Νέο Σούλι αποτελούν τα περίφημα «Νταρνακοχώρια» με τα οποία μοιράζεται κοινές ιστορικές καταβολές. Το εν λόγω χωριό, ο πληθυσμός του οποίου ανέρχεται σήμερα στους 1.031 κατοίκους, εκτός από τα πολλά παραδοσιακά του κτίσματα είναι ιδιαίτερα φημισμένο και για τον μοναστηριακό του πλούτο.
Σε απόσταση μόλις δύο χιλιομέτρων από το χωριό βρίσκεται το μοναστήρι του Αγίου Πνεύματος, στο οποίο οφείλεται η ονομασία του χωριού. Με βάση τη μαρμάρινη επιγραφή η ίδρυση της ιεράς μονής τοποθετείται το 1857, ενώ το καθολικό του μοναστηριού ανεγέρθηκε την ίδια χρονιά χάρη στην συνδρομή των κατοίκων του χωριού. Πέραν αυτής διασώζονται και δύο άλλες μαρμάρινες επιγραφές: Αυτή στην οποία αναγράφεται «Ιησούς Χριστός Νικά»(1857) όπως και εκείνη με το σύμβολο του Σταυρού πάλι από την ίδια χρονιά. Στα τέλη του 19ου αιώνα το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε από την ανδρώα αδελφότητα, αλλά ωστόσο κατά τις επόμενες δεκαετίες το μοναστήρι επαναλειτούργησε αφού είχαν προηγηθεί εργασίες ανακαίνισης. Από πλευράς αρχιτεκτονικής το καθολικό είναι ένα πετρόκτιστο κτίσμα με ημικυκλικές κόγχες στο άγιο βήμα και ξύλινη στέγη.
Κάτω από την αγία τράπεζα βρίσκεται το αγίασμα, το οποίο ρέει υπόγεια από μια πηγή που βρίσκεται νοτιοανατολικά του ναού. Από το καθολικό του μοναστηριού έχουν διασωθεί μεταξύ άλλων και οι φορητές εικόνες της Αγίας Τριάδος(1858), του Ιωάννη του Προδρόμου (1859), της Παναγίας της Οδηγήτριας και της Αναλήψεως της Θεοτόκου.
Ο ΠΛΑΤΑΝΟΣ
Εκτός από το καθολικό οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν και το κεντρικό κτίριο της μονής, το οποίο σύμφωνα με την κτητορική πλάκα κτίσθηκε το 1865. Στο κτίριο που χρησίμευε ως ξενώνας με βοηθητικούς χώρους έγιναν τα προηγούμενα χρόνια πολλές επισκευές. Στον προαύλιο χώρο -που απλώνεται σε δύο επίπεδα- δεσπόζει ένας υπεραιωνόβιος πλάτανος, η περίμετρος του οποίου φθάνει στα 11 μέτρα. Στον ίδιο χώρο την προσοχή όλων αποσπά και η κρήνη η οποία ανάγεται στο 1878. Επίσης, πάνω στα βράχια και νοτιοανατολικά του καθολικού υψώνεται το κωδωνοστάσιο, που οικοδομήθηκε το 1894 και επιδιορθώθηκε κατά περιόδους πολλές φορές.
Η Μονή του Προφήτη Ηλία, ο ναός που χτίστηκε στα πρότυπα του Ναού του Πρωτάτου στο Αγιο Ορος και το θαυματουργό εικόνισμα της Παναγίας
Πόλο έλξης για μεγάλο αριθμό πιστών αποτελεί η γυναικεία ιερά μονή του Προφήτη Ηλία. Πολύ πριν την οικοδόμηση του μοναστηριού είχε προηγηθεί η δημιουργία ενός μικρού ναού στα τέλη του 19ου αιώνα από τους κατοίκους του χωριού προς τιμήν του Προφήτη Ηλία. Tο έτος 1911 κατασκευάστηκε η κρήνη της αυλής, στην οποία αναπαρίσταται η πυρφόρος ανάβαση προς τον ουρανό του Προφήτη Hλία, ενώ διακρίνεται επίσης και η επιγραφή: «TH ΣYNΔPOMH BIZNIKAIΩN IOYΛΛIOY 15 1911». (σ.σ η παλαιά ονομασία του χωριού ήταν Bεζνίκο). Μια μαρμάρινη επιγραφή η οποία βρέθηκε εντοιχισμένη στο υπέρθυρο της δυτικής εισόδου του ναού μαρτυρεί την ανακαίνιση και διεύρυνση του αρχικού μικρού ναού, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1914. Το 1990 ιδρύθηκε η ιερά μονή του Προφήτη Ηλία και εγκαταστάθηκε γυναικεία αδελφότητα υπό την πνευματική εποπτεία του αγιορείτη γέροντα Χρυσόστομου Κατσουλιέρη. Από τα μέσα της δεκαετίας του ΄90 ξεκίνησαν ανακαινιστικές εργασίες.
Ο ναός του Προφήτη Ηλία διαμορφώθηκε κατά τα πρότυπα του εν Kαρυαίς Aγίου Όρους Nαού του Πρωτάτου -του οποίου εξωτερικά αποτελεί αντίγραφο- και χρησιμεύει ως Kαθολικό της Mονής. Παράλληλα χτίστηκε πτέρυγα ανατολικά και νότια του Kαθολικού, η οποία περιλαμβάνει κελιά και βοηθητικούς χώρους, ενώ συγχρόνως στεγάζει το παρεκκλήσι της Παναγίας της Mυρτιδιώτισσας.
ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΚΑΥΧΗΜΑ
Σε εκείνο το σημείο υπάρχει το θαυματουργό ομώνυμο εικόνισμα της Θεοτόκου-καύχημα διαχρονικό για το μοναστήρι αλλά και για την ευρύτερη περιοχή. Στα κειμήλια της Mονής εκτός από το ιερό εικόνισμα της Παναγίας συγκαταλέγονται ιερά λείψανα, μεταξύ των οποίων του Aγίου Γρηγορίου του E’, Nικολάου του Πλανά, Φιλοθέης της Aθηναίας. Aκόμη ιερές εικόνες από τις αρχές του 19ου αιώνος και έπειτα καθώς και πλούσια βιβλιοθήκη ποικίλου περιεχομένου με ορισμένες παλαιές εκδόσεις.
ΕΚΘΕΣΗ ΜΕ ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΜΟΝΑΧΩΝ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΥΨΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
Το ενδιαφέρον των επισκεπτών της περιοχής αποσπά και η ιερά μονή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, η οποία βρίσκεται μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο από πεύκα και σε κοντινή απόσταση από την πόλη των Σερρών. Το εν λόγω μοναστήρι προσφέρει εκτός από την πνευματική γαλήνη και μια εξαιρετική θέα προς την πεδιάδα και την πόλη των Σερρών.
Τα πρώτα κτίσματα ανεγέρθηκαν από τους κατοίκους του χωριού το 1964. Έως το 1985 δεν εγκαταβιούσε εκεί αδελφότητα μοναχών, ενώ από εκείνη την χρονιά και μετά εγκαταστάθηκε εκεί μικρός αριθμός από γυναίκες μοναχές. Χάρη στην προσωπική τους εργασία και φροντίδα έγιναν τα κελιά, τα δύο αρχονταρίκια και οι ξενώνες. Στο εσωτερικό του καθολικού λειτουργούν δύο παρεκκλήσια, οι δε αγιογραφίες είναι δημιουργίες των πρόσφατων δεκαετιών εκτός από τέσσερις που φιλοτεχνήθηκαν πριν από 100 χρόνια. Τα τελευταία χρόνια στη μονή φιλοξενείται έκθεση με εργόχειρα φτιαγμένα από τις μοναχές. Κάθε Κυριακή τελείται εκεί θεία λειτουργία και είναι μεγάλος ο αριθμός των πιστών που το επισκέπτονται για αυτό τον λόγο.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
