«Το Εθνικό Αρχείο Μνημείων δεν είναι πλέον όραμα ούτε είναι ένας σχεδιασμός για το μέλλον. Είναι μια ζωντανή πραγματικότητα. Είναι μια εθνική υποδομή γνώσης. Είναι ένα εργαλείο προστασίας, έρευνας, εκπαίδευσης και ανάπτυξης. Και ταυτόχρονα είναι μια επένδυση διαρκείας. Μια επένδυση διαρκείας στη μνήμη, στην ταυτότητα, στην ανάπτυξη και στο μέλλον της χώρας».
Τα παραπάνω δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λ. Μενδώνη, κλείνοντας τον χαιρετισμό της στην ημερίδα «Εθνικό Αρχείο Μνημείων: Μνήμη και Μέλλον για την Πολιτιστική Κληρονομιά», που πραγματοποιήθηκε σήμερα (23/6) στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλέξανδρου Σούτσου. Στην ημερίδα παρουσιάστηκε το νέο, ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα του Εθνικού Αρχείου Μνημείων, ένα έργο που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιήθηκε υπό την επίβλεψη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων (ΔΔΕΑΜ) του υπουργείου Πολιτισμού.
«Σήμερα μπορούμε να λέμε ότι η Ελλάδα διαθέτει σε πλήρη παραγωγική λειτουργία το Εθνικό Αρχείο Μνημείων. Όχι ως θεωρητική σύλληψη ή αποσπασματικό σύνολο βάσεων δεδομένων, αλλά ως ένα σύνθετο και ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα, το οποίο όσο εμπεδώνεται, εμπλουτίζεται και επεκτείνει τις υποδομές και τις λειτουργίες του, τόσο περισσότερο επιτρέπει σε όλους μας να γνωρίζουμε ανά πάσα στιγμή την ταυτότητα, τη θέση, την κατάσταση διατήρησης, τον νομικό καθεστώς και τη διαχειριστική κατάσταση των στοιχείων της πολιτιστικής κληρονομιάς σε ολόκληρη την επικράτεια. Ένα οικοσύστημα που αποτελεί ταυτόχρονα εργαλείο επιστημονικής έρευνας, διοικητικής διαχείρισης, αναπτυξιακού σχεδιασμού και δημόσιας πρόσβασης στη γνώση», τόνισε η υπουργός που αναφέρθηκε και στο Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, «έργο υψηλής προτεραιότητας για το ΥΠΠΟ», το οποίο «κατέχει κομβική θέση σε αυτό το οικοσύστημα», με αφορμή την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης ανάπτυξής του, κατά την οποία «μετασχηματίζεται σε μια ακόμα πιο ισχυρή και πολυλειτουργική υποδομή». Σημειώνεται ότι σήμερα το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο περιλαμβάνει στοιχεία για περισσότερα από 17.000 ακίνητα μνημεία, 3.160 αρχαιολογικούς χώρους, 404 ιστορικούς τόπους, 818 ζώνες προστασίας και 237 μουσεία, ενώ η νέα αναβαθμισμένη πλατφόρμα ενσωματώνει νέες λειτουργίες και πολιτιστικές διαδρομές, διευρύνοντας περαιτέρω τις δυνατότητές του ως εργαλείου προστασίας, επιστημονικής έρευνας, εκπαίδευσης και τουριστικής ανάδειξης.
Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε και στον δεύτερο πυλώνα του Εθνικού Αρχείου Μνημείων, το πληροφοριακό σύστημα Ψηφιακών Συλλογών Κινητών Μνημείων, σημειώνοντας ότι μέσα σε λίγα χρόνια από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του το 2021, ο αριθμός των καταγραφών σχεδόν διπλασιάστηκε, προσεγγίζοντας το ένα εκατομμύριο, γεγονός που το καθιστά ένα από τα σημαντικότερα αποθετήρια πολιτιστικής πληροφορίας της χώρας. Εστιάζοντας στους επόμενους στρατηγικούς στόχους του υπουργείου, η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε: «Η επόμενη φάση του στρατηγικού σχεδιασμού προδιαγράφεται ακόμη πιο φιλόδοξη. Η ανάπτυξη γνωσιακών βάσεων, η διασύνδεση και η διαλειτουργικότητα συνόλων πολιτιστικών δεδομένων από διαφορετικές πηγές, η αξιοποίηση προηγμένων εργαλείων αναζήτησης, ανάλυσης και ερμηνείας και η σύνδεσή τους με τις υποδομές του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης “ΦΑΡΟΣ” δημιουργούν πλέον νέες προοπτικές για τη μελέτη και τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Το Εθνικό Αρχείου Μνημείων, αποτελεί το θεμέλιο για την επόμενη ημέρα της πολιτιστικής διαχείρισης: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη», είπε η υπουργός, «δεν υποκαθιστά τον επιστήμονα. Δεν αντικαθιστά τον αρχαιολόγο, τον ιστορικό, τον συντηρητή, τον τεκμηριωτή. Ενισχύει όμως θεαματικά τις δυνατότητές τους να επεξεργάζονται, να συσχετίζουν και να αξιοποιούν τεράστιους όγκους πληροφορίας. Για να είναι όμως αυτό εφικτό, απαιτείται ένα θεμέλιο: Αξιόπιστα, τεκμηριωμένα, δομημένα και διαλειτουργικά δεδομένα. Αυτά ακριβώς παρέχει το Εθνικό Αρχείο Μνημείων. Αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθούν οι εφαρμογές του αύριο. Αποτελεί τη μνήμη που καθιστά δυνατή την καινοτομία. Αποτελεί την υποδομή που επιτρέπει στην πολιτιστική κληρονομιά να εισέλθει με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης».
Στο πλαίσιο της ημερίδας παρουσιάστηκαν από τα στελέχη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων η πλήρης αναβάθμιση του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου, οι εφαρμογές που αναπτύχθηκαν γύρω από αυτό, καθώς και οι επιστημονικές συνεργασίες που εξασφάλισαν τον εμπλουτισμό του περιεχομένου του. Όπως ενημερώνει και το ΥΠΠΟ, το σύστημα έχει πλέον μετεξελιχθεί σε μια κεντρική πλατφόρμα γνώσης και πληροφόρησης για τα μνημεία, τους αρχαιολογικούς χώρους και τους ιστορικούς τόπους της Επικράτειας. Παράλληλα, παρουσιάστηκε ο σχεδιασμός της νέας υπηρεσίας ψηφιακής αδειοδότησης “ Archeo-Adeies”, η οποία υλοποιείται μέσω του gov.gr σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Μέσω του έργου για τη Διαλειτουργικότητα των Πληροφοριακών Συστημάτων της Δημόσιας Διοίκησης, καθίσταται πλέον δυνατή η ψηφιακή υποβολή και παρακολούθηση αιτημάτων για ενέργειες σε μνημεία ή στο περιβάλλον τους, εκσυγχρονίζοντας και απλοποιώντας τις διαδικασίες με απόλυτη διαφάνεια για πολίτες και επιχειρήσεις. Τέλος, παρουσιάστηκε η εφαρμογή προσωποποιημένης περιήγησης σε κινητές συσκευές «ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ», η οποία αξιοποιεί το μοναδικό σε πλούτο πληροφορίας και εγκυρότητα περιεχόμενο του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου.
