Συντηρούνται από την Περιφέρεια Ηπείρου δύο ιστορικοί ναοί στην Ήπειρο. Του αγίου Γεωργίου στους Νεγάδες Ζαγορίου και της Παναγίας των Ρωγών στην Κερασούτνα Πρέβεζας.
Ο ναός του Αγίου Γεωργίου Νεγάδων οικοδομήθηκε, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, πιθανότατα στη θέση παλαιοτέρου ναού, με δαπάνη του Χατζημάνθου Γκίνου από τους Νεγάδες, πλούσιου εμπόρου στη Ρουμανία, το 1792.
Αποτελεί μεγάλων διαστάσεων τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική και έχει ιδιαίτερο αγιογραφικό διάκοσμο, τοιχογραφημένο από τον Ιωάννη και το γιο του Αναστάσιο Αναγνώστου από το Καπέσοβο. Στον δυτικό τοίχο εικονίζεται ο κτίτορας Χαζτημάνθος Γκίνου, μαζί με τον εγγονό του Πολυχρόνιο Αλεξίου. Σε παράθυρο του βόρειου τοίχου του ναού εικονίζονται επιγραφόμενοι: «Ο ΣΟΦΟΣ ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ» και «Ο ΣΟΦΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ». Η απεικόνιση «σοφών της αρχαιότητας» τον 18ο αιώνα έχει ως πρότυπο τις τοιχογραφίες στη μονή Φιλανθρωπηνών (1560) στο Νησί των Ιωαννίνων.
Το τέμπλο με τον θαυμάσιο ξυλόγλυπτο διάκοσμο, ο άμβωνας και ο επισκοπικός θρόνος είναι έργα δημιουργικής φαντασίας Ηπειρωτών ταλιαδόρων (ξυλογλυπτών).
Εξάλλου ο μεταβυζαντινός της Παναγίας των Ρωγών βρίσκεται μέσα στο Κάστρο των Ρωγών και είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου.
Χτίστηκε επί των ερειπίων παλαιότερου ναού της Μεσαιωνικής/Βυζαντινής περιόδου και αγιογραφήθηκε τον 17ο αι., ενώ αποτελούσε το καθολικό μονής του 17ου αι., από την οποία δεν σώζονται άλλα κτίσματα.
π. Ηλίας Μάκος
