Από την ΤΖΕΝΗ ΣΟΥΛΤΑΝΙΑ*
Επειτα από 28 χρόνια στο… τιμόνι της Μητρόπολης Δημητριάδος, ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος δεν επαναπαύεται. Αναζητά πάντα τρόπους να φέρει τους ανθρώπους κοντά στην Eκκλησία αξιοποιώντας κάθε σύγχρονο μέσο. Είναι από τους πρώτους Iεράρχες που χρησιμοποίησαν τις νέες τεχνολογίες στην επικοινωνία τους με τους πιστούς και μιλά στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τη χρήση των νέων τεχνολογιών και τα social media.
Μιλά όμως και για το πλούσιο έργο που έχει επιτελέσει στη Μητρόπολή του, τις προσδοκίες και το όραμά του για το μέλλον.
Σεβασμιότατε, 28 χρόνια στη Μητρόπολη Δημητριάδος, πώς νιώθετε γι’ αυτό;
Είναι όντως ένας ικανός χρόνος για έναν ποιμένα να είναι σε μια Μητρόπολη. Είμαι ο μακροβιότερος των νεότερων χρόνων. Ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, που, όπως καταλαβαίνετε, σφράγισε τον τόπο, έμεινε 24 έτη, εγώ είμαι 28 ήδη. Για να σας δώσω να καταλάβετε τι σημαίνει αυτός ο χρόνος για έναν Επίσκοπο, χειροτονώ τα παιδιά που βάφτισα. Βρίσκονται κοντά μου κληρικοί τους οποίους ανέδειξα μέσα στην Εκκλησία ως αναγνώστες, τους στέλνω από τον γάμο, χειροτονίες, και τώρα βαπτίζω τα παιδιά τους. Αυτό για έναν Επίσκοπο είναι πολύ σημαντικό γεγονός. Από τη μία δείχνει την ηλικία που προχωράει και βεβαίως κανείς στην τρίτη δεκαετία πλέον βλέπει καρπούς της προσπάθειάς του. Οταν οι νέοι κληρικοί που μεγάλωσαν μαζί μου έχουν αναλάβει πλέον τις ευθύνες και στους ναούς, στις ενορίες και στη Μητρόπολη, καταλαβαίνει κανείς ότι υπάρχει ενότητα πνεύματος. Φυσικά οι προκάτοχοί μου, με πρώτο τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, έχουν σφραγίσει καθένας με τον δικό του τρόπο και χαρακτήρα τη Μητρόπολή μας. Αρα είναι μια Μητρόπολη που έχει μια παράδοση. Εχει προϋποθέσεις γιατί έχει αστικό κέντρο, την πόλη του Βόλου. Εχει πόλεις όπως είναι ο Αλμυρός, το Βελεστίνο, η Αγιά, αυτό το κομμάτι που είναι στην περιοχή της Λάρισας αλλά ανήκει στη Μητρόπολή μας. Εχουμε υπέρ τα 20 μοναστήρια, πολύ σημαντικό γεγονός για μια τοπική εκκλησία, ανδρικά και γυναικεία, τα οποία συνεχώς αναπτύσσονται και μεγαλώνουν. Εχουμε 160 ενορίες και με τη χάρη του Θεού έχουμε αυτή τη στιγμή ιερείς να λειτουργούν σε όλα τα χωριά μας, χωρίς να υπάρχει κανένα κενό. Ολα αυτά συγκροτούν μια τοπική εκκλησία που πιστεύω ότι ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής.
Είστε κοντά στον λαό και ειδικά στους νέους. Είστε και από τους πρώτους Ιεράρχες που χρησιμοποίησαν τις νέες τεχνολογίες, προφανώς γι’ αυτόν τον λόγο. Πιστεύετε ότι η τεχνολογία μπορεί να εξυπηρετεί τελικά τους σκοπούς της Εκκλησίας;
Αναμφίβολα, η Εκκλησία πάντοτε αξιοποιεί κάθε μέσο. Είμαι βέβαιος ότι θα το έκανε και ο Απόστολος Παύλος σήμερα. Αυτό που πρέπει να προσέξουμε και ξέρω, γιατί έχω προσωπική εμπειρία, είναι τα μέσα να τα χρησιμοποιούμε, να μη μας αξιοποιούν. Εμείς να τα αξιοποιούμε. Πάντοτε με μέτρο και τρόπο, διότι δεν πρέπει να γίνεται σκοπός, αλλά να παραμένει μέσο. Και όντως ζούμε σε μια εποχή της ταχύτητας. Αν θέλετε, περισσότερο για μένα είναι μια διέξοδος να ασχολούμαι, επειδή από παιδί ασχολήθηκα. Και ξέρω ότι πολλοί μιλούν για τα «60 δευτερόλεπτα», το οποίο μου προέκυψε έτσι. Απλά δεν το προγραμμάτισα, ήταν τόσος χρόνος όσος μου επέτρεπε να κάνω βίντεο, όμως διαπίστωσα ότι σήμερα οι άνθρωποι δεν αντέχουν πολλή ώρα να δουν κάτι ή να ακούσουν κάτι. Οταν λοιπόν τον πείθεις ότι ό,τι θες να του πεις θα το πεις σε 60 δευτερόλεπτα, σε ένα λεπτό, τότε το ξέρει και το ακούει. Αρα, αν συμπυκνώσει κανείς τις σκέψεις του σε ένα λεπτό, και μπορούμε να το πετύχουμε αυτό, αν θέλουμε, δίνει μια διέξοδο στον άνθρωπο να ακούσει κάτι. Και δείχνει ότι μπορούμε κάθε φορά να προσαρμοζόμαστε, χωρίς όμως να αφήσουμε την ουσία του πράγματος, που είναι η θεία λειτουργία, το θείο κήρυγμα, η λατρεία μας, η εμπειρία της ζωντανής Εκκλησίας.
Μπορεί αυτή η σχέση, η επαφή με το ποίμνιο να είναι μόνο σε ψηφιακό περιβάλλον;
Φυσικά όχι. Και η μεγάλη πρόκληση είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία ανατρέπει τα πάντα, είναι καινούργιος τρόπος ζωής, όλοι την αξιοποιούμε αυτή τη στιγμή, όμως, επισημαίνω πάρα πολύ και επιμένω και το λέγω συνεχώς, δεν πρέπει να μας διαφύγει ότι είναι μηχανή και όχι άνθρωπος, διότι κινδυνεύει κανείς συνομιλώντας μαζί της να παρασυρθεί. Το λέγω με ένα απλό παράδειγμα που καθένας μπορεί να το δοκιμάσει, μπορεί να γράψει μια θαυμάσια προσευχή για οποιοδήποτε θέμα, για ό,τι τον απασχολεί, για ό,τι μας απασχολεί ή για το αν θέλω σε έναν αγιασμό να προσθέσω μια προσευχή ειδική. Θα μου δώσει μια πολύ καλή προσευχή, έως τέλεια. Και μάλιστα ρωτάει και σε ποια γλώσσα θέλει να είναι. Τι δεν μπορεί να κάνει όμως; Δεν μπορεί να προσευχηθεί. Τότε καταλαβαίνουν όλοι ότι όντως είναι μια μηχανή. Δεν έχει ψυχή, δεν έχει πρόσωπο, δεν έχει πνοή Θεού. Μόνο ο άνθρωπος το έχει αυτό, και ο άνθρωπος πρέπει να παραμείνει άνθρωπος. Η Εκκλησία λοιπόν αυτή τη στιγμή θα έλεγα ότι είναι ακριβώς αυτή που θα σώσει τον άνθρωπο ως άνθρωπο. Διότι είναι η μόνη που θα τον κάνει να είναι σε κοινωνία με τον Ζωντανό Θεό και σε κοινωνία αγάπης μεταξύ μας.
Αρα ποια είναι η λεπτή γραμμή που πρέπει πάνω σε αυτή να κινούμαστε και να μην την ξεπεράσουμε;
Να κρατήσουμε την προσωπική επαφή μέσα στην Εκκλησία, να παραμείνουμε ζωντανοί κοινωνώντας σώμα και αίμα Χριστού και να είναι απλώς μια χρήση και όχι κατάχρηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό πρέπει να το μάθουμε να το κάνουμε. Οπως ασκούμεθα στη νηστεία για να τιθασεύουμε το σώμα μας, θα πρέπει να ασκηθούμε και στον νου μας για να μην πάψουμε να σκεπτόμαστε, διότι από αυτό κινδυνεύουμε. Να έχουμε μόνο πληροφορίες, χωρίς δημιουργική σκέψη. Αρα, τα παιδιά μας πρέπει να το μάθουν και να διαπαιδαγωγηθούν, εμείς να μην παρασυρθούμε, και η ευθύνη μεγάλη στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς βέβαια, που έχουν το μεγάλο βάρος να διαπαιδαγωγήσουν τα παιδιά.
«Η επίδραση της σειράς για τον Αγιο Παΐσιο και η εντυπωσιακή απήχηση της ταινίας “Καποδίστριας” δείχνουν ότι ο λαός μας αναζητά πρότυπα, αξίες»
Συμφωνείτε να περιοριστεί η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από μια ηλικία και κάτω;
Νομίζω ότι πλέον θα είναι μια απόλυτη αναγκαιότητα. Ηδη το κάνουν κράτη ολόκληρα και μάλιστα με πρόοδο. Το κάνουν σχολεία πολύ δυνατά, για παράδειγμα στην Αγγλία το πιο σπουδαίο σχολείο το έκανε ήδη. Περιορίστηκε ήδη η χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία και ήταν αποδοτικό και έπρεπε. Νομίζω ότι θα προχωρήσουν και θα παρθούν αποφάσεις, οι οποίες θα ωφελήσουν σίγουρα τα παιδιά, διότι υπάρχει κίνδυνος κατάχρησης και εξάρτησης.
Παρατηρούμε έξαρση της βίας στην οικογένεια, στο σχολείο, στη γειτονιά. Πώς μπορεί η πνευματική καθοδήγηση κυρίως στους νέους να τους απομακρύνει από αυτές τις συμπεριφορές;
Αυτό είναι ένα φαινόμενο ανησυχητικό. Διότι ενώ εξελισσόμαστε στην τεχνολογία και την επιστήμη και θα περίμενε κανείς όλα αυτά να είναι ευεργετικά για τη ζωή των ανθρώπων, η βία αυξάνει, οι πόλεμοι παραμένουν, άρα σημαίνει ότι ο άνθρωπος παραμένει ένας άνθρωπος που εάν δεν αποκτήσει πνευματικότητα, δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει, παρ’ όλη την πρόοδο, την ανθρώπινη κατάντια. Δυστυχώς, υπήρξε μια περίοδος που πίστεψαν οι άνθρωποι ότι θα ζήσουν μόνο με την επιστήμη και την τεχνολογία και ότι ο Θεός πέθανε. Ο Θεός δεν πέθανε, γιατί ο άνθρωπος έχει μέσα του τον Θεό, που όμως όταν τον ξεχνά, χάνει τη δυνατότητα να παραμένει άνθρωπος. Σήμερα λοιπόν, δυστυχώς, ο τρόπος ζωής, η ταχύτητα, η προσπάθεια να αποκτήσει κανείς με ευκολία πλούτο ή δόξα ή τιμές και να επιβληθεί με τη δύναμη τη σωματική και όχι την πνευματική, οδηγούν στη βία. Αυτό αντιμετωπίζεται μόνο με πνευματικότητα. Γι’ αυτό και καλούμε τους γονείς, και υπάρχει ανταπόκριση. Μια μεγάλη μερίδα πλέον ανταποκρίνεται, αρχίζουν και αντιλαμβάνονται το πρόβλημα και θέλουν βοήθεια. Εδώ συντρέχουμε κι εμείς με τις σχολές γονέων και βεβαίως οι πνευματικοί παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο όταν σωστά διαπαιδαγωγούν μέσα από το μυστήριο της εξομολόγησής τους και της πνευματικής καθοδήγησης. Δεν θα λύσουμε όλα τα προβλήματα, οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι, όμως νομίζω ότι η κοινωνία μας έχει αντανακλαστικά. Παραδείγματος χάρη, ποιος περίμενε να έχει τόση επίδραση η σειρά για τον Αγιο Παΐσιο; Αυτό δείχνει ότι ο λαός μας ξέρει να ανταποκρίνεται όταν του δοθεί σωστή διαπαιδαγώγηση. Σήμερα λοιπόν αποδεικνύεται ότι ο λαός μας θέλει να έρχεται η οικογένεια μέσα στο σπίτι και από την τηλεόραση, να υπάρξουν αξίες στη ζωή μας. Ακόμα και η εντυπωσιακή απήχηση που έχει η ταινία «Καποδίστριας» δείχνει ακριβώς ότι ο λαός αναζητά πρότυπα. Ε, λοιπόν, θα πρέπει κάποιοι να αντιληφθούν ότι εάν θέλουν να είναι του λαού, θα πρέπει να δημιουργήσουν σωστές προϋποθέσεις για πρότυπα ζωής και για πρότυπα προσώπων.
Και η Εκκλησία να βγει προς τα έξω και να μην περιμένει τον κόσμο να έρθει μέσα;
Αυτό είναι το έργο της ουσιαστικά. Η Εκκλησία λειτουργεί ιεραποστολικά. Δυστυχώς, μερικές φορές επαναπαυόμαστε στα δεδομένα. Τα θεωρούμε όλα δεδομένα. Θα βάλω όμως και μια άλλη διάσταση, γιατί θα χρειαστεί ακόμα περισσότερο να εργαστούμε. Το Δημογραφικό οδηγεί στο να συνυπάρχουμε και με άλλους ανθρώπους. Αυτό πλέον είναι νομοτελειακό, δεν θα αλλάξει. Φοβάμαι ότι δεν επιστρέφουμε σε άλλη εποχή, που ήμασταν επαναπαυμένοι ότι είμαστε όλοι Ελληνες, ορθόδοξοι, χριστιανοί. Αυτοί οι άλλοι θα πρέπει μαζί μας να ζήσουν και εμείς μαζί τους. Θεωρώ λοιπόν πολύ σημαντικό ότι το έργο της Εκκλησίας θα είναι ακόμα πιο ιεραποστολικό. Γιατί θα πρέπει και ο λαός να ετοιμαστεί να νιώθει ασφαλής με την ορθόδοξη πίστη του και αυτό θα το κάνει η Εκκλησία όπως το κάνει στη Διασπορά, και ταυτόχρονα να πείσουμε και άλλους ότι μπορούν να είναι κοντά μας και -γιατί όχι;- να έρθουν και μαζί μας στην πίστη. Αυτό είναι το μέλλον. Θα πρέπει σωστά να το διαχειριστούμε και σωστά να εργαστούμε γι’ αυτό.
«ΓΙΑ ΜΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΘΕΟΣ»
Σεβασμιώτατε, σε κάποιον που δηλώνει άθεος τι θα λέγατε;
Για μένα προσωπικά δεν υπάρχει άθεος. Νομίζει ότι είναι άθεος ή θέλει να λέει ότι είναι άθεος. Κανένας άνθρωπος στην πραγματικότητα δεν είναι άθεος όταν το αεροπλάνο πέφτει. Λοιπόν, από εκεί και πέρα δεν χρειάζεται κανείς να αντιπαρατεθεί, ούτε να τον θεωρήσει εχθρό. Λέω πάντοτε και στους Πατέρες και ιερείς μου «θα κάνετε ό,τι θα έκανε ο Χριστός». Παράδειγμα. Και ο άνθρωπος θα δει. Δεν χρειάζεται ούτε να στοχοποιήσουμε ούτε να αντιπαρατεθούμε. Εμείς κηρύττουμε την αλήθεια, εμείς ξέρουμε ποια είναι η πίστη μας. Πιστεύω ακλόνητα ότι ο Θεός θα τους δώσει ευκαιρίες να βρουν και αυτοί τον δρόμο της σωτηρίας τους. Νομίζω ότι στην ουσία άθεος δεν υπάρχει. Απλώς οι ιδεολογίες πολλές φορές, αλλά και αυτές έχουν αποδυναμωθεί.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
