Με απόλυτη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 3η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ιεράς Μητρόπολης Ελασσώνος, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Ελασσώνος, το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στο κατάμεστο Πνευματικό Κέντρο της Τσαριτσάνης, με θέμα: «Ὁ Τσαριτσανιώτης Ἐπίσκοπος Ρωγῶν καί Κοζύλης Ἰωσήφ».
Ο θεσμός αυτός των ημερίδων, που συνεχίζεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά με την προτροπή και την ευλογία του Μητροπολίτη Ελασσώνος κ. Χαρίτωνος, έχει ως στόχο να αναδείξει και να προβάλλει ιστορικά πρόσωπα, γεγονότα, αγίους και λογίους που έδρασαν στην Ιερά Μητρόπολη Ελασσώνος.
Φέτος, η Ιερά Μητρόπολη Ελασσώνος και ο Δήμος Ελασσώνος, με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, θέλησαν να τιμήσουν έναν δικό τους ιεράρχη, ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην ιστορική κωμόπολη της Τσαριτσάνης: τον Εθνοϊερομάρτυρα Επίσκοπο Ρωγών και Κοζύλης Ιωσήφ.
Στόχος της παρούσης ημερίδας ήταν η προβολή της ζωής και του έργου του Επισκόπου Ιωσήφ, της εκπαίδευσής του, της ποιμαντικής του δράσης, της φιλίας του με τον μεγάλο λόγιο Κωνσταντίνο Οικονόμο τον εξ Οικονόμων αλλά και του μαρτυρικού του τέλους στο Μεσολόγγι. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στην εκ Τσαριτσάνης καταγωγή του Ιωσήφ, την οποία οι εκλεκτοί ομιλητές επαλήθευσαν και τεκμηρίωσαν μέσα από ιστορικές πηγές, μη αφήνοντας περιθώρια αμφιβολίας.
Η ημερίδα ξεκίνησε με τον χαιρετισμό του Μητροπολίτη Ελασσώνος κ. Χαρίτωνος, ο οποίος ευχαρίστησε θερμά τους ομιλητές για το ερευνητικό
τους έργο. Χαιρετισμό απηύθυνε επίσης ο Δήμαρχος της Ελασσόνας κ. Νικόλαος Γάτσας, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία τέτοιων πρωτοβουλιών για την προβολή της ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Χαιρετισμό ακόμη απηύθυνε ο Βουλευτής Λάρισας κ. Ιωάννης Καριπίδης, ο εκπρόσωπος του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας, περιφερειακός σύμβουλος κ. Ευάγγελος Αποστόλου, καθώς και ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Τσαριτσάνης κ. Μενέλαος Σκάντζος.
Στη συνέχεια τον λόγο έλαβε ο προεδρεύων του πρώτου μέρους της ημερίδας, ο Αρχιμανδρίτης π. Βασίλειος Παπανικολάου (Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος), ο οποίος, αφού προλόγισε σύντομα τη θεματική του πρώτου μέρους, έδωσε τον λόγο στους εκλεκτούς ομιλητές.
Πρώτος ομιλητής, ο κ. Γεώργιος Νακούλας (Φιλόλογος), με θέμα: «Το ιστορικό γίγνεσθαι στην περιοχή της Ελασσόνας την εποχή που έζησε ο Ιωσήφ». Η ανακοίνωση παρουσίασε την κατάσταση που επικρατούσε στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα στην περιοχή της Ελασσόνας. Τα στοιχεία προέρχονται κυρίως από κώδικες και ενθυμήσεις παλαίτυπων βιβλίων των μοναστηριών της Μητροπόλεως Ελασσώνος. Μια χρονική περίοδος η οποία, πέρα από τις καθημερινές δυσκολίες (ακρίβεια, πανούκλα, ληστείες), συμπίπτει και με την δράση του Αλή πασά στην περιοχή.
Ακολούθησε ο κ. Ευάγγελος Τσακνάκης (Πολιτισμολόγος), ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Η εκπαίδευση στην Τσαριτσάνη: Ιστορική διαδρομή, οργάνωση, πνευματική ακμή και ο Ιωσήφ των Ρωγών». Στην ανακοίνωση παρουσιάστηκε συνοπτικά η ιστορία της εκπαίδευσης στην Τσαριτσάνη (τέλη 17ου – αρχές 20ού αιώνα), αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο του κλήρου στη στήριξη της παιδείας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη μορφή του Ιωσήφ, στη μαθητεία του δίπλα στον Κωνσταντίνο Κούμα και στην ύστερη κληροδότηση της περιουσίας του στα εκπαιδευτήρια της γενέτειράς του (1847).
Το πρώτο μέρος έκλεισε ο κ. Κωνσταντίνος Σπανός (Συνταξιούχος Εκπαιδευτικός & Εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου), ο οποίος μίλησε με θέμα: «Ο Τσαριτσανιώτης Επίσκοπος των Ρωγών Ιωσήφ». Ο κ. Σπανός εστίασε την έρευνά του στην πατρίδα και στην οικογένεια του Ιωσήφ. Αντλώντας αδιάσειστα στοιχεία από πρωτογενείς ιστορικές πηγές και χειρόγραφα, παρέθεσε τεκμηριωμένα βιογραφικά στοιχεία που διαλευκάνουν οριστικά το ζήτημα της καταγωγής του. Συγκεκριμένα, απέδειξε ιστορικά ότι ο Ιεράρχης γεννήθηκε το 1780 στην Τσαριτσάνη, ότι μαθήτευσε στην τοπική σχολή υπό τον μεγάλο λόγιο Κωνσταντίνο Κούμα, καθώς και ότι διετέλεσε ηγούμενος στην Ιερά Μονή Αναλήψεως στη Συκέα Ελασσώνος, φωτίζοντας πλήρως την πορεία του.
Μετά από σύντομο διάλειμμα, ακολούθησε το δεύτερο μέρος, με συντονιστή τον γνωστό φιλίστορα κ. Κωνσταντίνο Σπανό, ο οποίος ανέλαβε τον συντονισμό του δεύτερου μέρους και έδωσε το βήμα στους εκλεκτούς ομιλητές.
Πρώτος ομιλητής, ο Διάκονος π. Παναγιώτης Σοφιανός (Υπ. Διδάκτωρ Θεολογίας Α.Π.Θ.), με θέμα: «Ο Ιωσήφ των Ρωγών μέσα από τα κείμενα του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων». Η ανακοίνωση φώτισε την προσωπική σχέση του Εθνοϊερομάρτυρα Επισκόπου Ρωγών Ιωσήφ με τον λόγιο Πρωτοπρεσβύτερο Κωνσταντίνο Οικονόμο τον εξ Οικονόμων. Μέσα από πρωτογενείς ιστορικές πηγές που παρέθεσε, ανέδειξε την κοινή τους αφετηρία στην Τσαριτσάνη και τον βαθύ, διαχρονικό δεσμό αλληλοεκτίμησης που ένωνε τις δύο αυτές κορυφαίες εκκλησιαστικές μορφές.
Ακολούθησε ο Αρχιμανδρίτης π. Βασίλειος Παπανικολάου (Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος), αναπτύσσοντας την ανακοίνωση:
«Η ποιμαντική προσφορά του Ιωσήφ Ρωγών του Αναληψιώτου». Η ανακοίνωση ανέδειξε το σπουδαίο ποιμαντικό έργο του Ιωσήφ από κάθε θέση που υπηρέτησε (Ηγούμενος της Μονής Αναλήψεως, Εφημέριος Τσαριτσάνης, ως Αρχιερεύς στο Μεσολόγγι), αγωνιζόμενος για τη διατήρηση της Ορθόδοξης Πίστης του λαού έως την ποθητή Ελευθερία. Υπογραμμίστηκε, τέλος, πώς ο μαρτυρικός του θάνατος κατά την ηρωική Έξοδο επιβεβαιώνει περίτρανα την τεράστια πνευματική του αξία.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με την ανακοίνωση του κ. Γεωργίου Μπαλή (Απόστρατου Αστυνομικού & Ερευνητή), ο οποίος παρουσίασε το θέμα: «Μεσολόγγι (1822-1826): Η δράση και ο θάνατος του Εθνοϊερομάρτυρα Ιωσήφ των Ρωγών». Η ανακοίνωση εξέτασε την πολυδιάστατη εκκλησιαστική, πολιτική και εθνική δράση, καθώς και τον μαρτυρικό θάνατο του Ιεράρχη την περίοδο 1822–1826. Μια πορεία που αποτυπώνει την αδιάσπαστη ενότητα πίστης, πατριωτισμού και αυτοθυσίας που χαρακτήρισε τη διαδρομή του δίπλα στους “Ελεύθερους Πολιορκημένους”.
Με την ολοκλήρωση των εισηγήσεων, διανεμήθηκε σε όλους τους παρευρισκόμενους το Εγκόλπιο Ημερολόγιο της Ιεράς Μητρόπολης Ελασσώνος του έτους 2027, το οποίο είναι αφιερωμένο στη σπουδαία μορφή του Ρωγών Ιωσήφ.
Κλείνοντας τις εργασίες, ο Μητροπολίτης Ελασσώνος κ. Χαρίτων ευχαρίστησε εγκάρδια τους εισηγητές και το κοινό. Σε ένδειξη ευχαριστιών και τιμής, προσέφερε στους ομιλητές αναμνηστικό μετάλλιο, τιμώντας τους για τη συμμετοχή τους στον θεσμό των Ημερίδων Εκκλησιαστικής Ιστορίας και τη σπουδαία συνεισφορά τους στην ιστορική έρευνα. Παράλληλα, εξέφρασε την απόλυτη ικανοποίησή του για την άρτια διοργάνωση της ημερίδας και την ευχή ο θεσμός αυτός να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, προς δόξαν Θεού και αδιάλειπτη ανάδειξη της τοπικής Εκκλησίας.
