Στην Εκκλησία δεν υπάρχουν οι πετυχημένοι με την ενδοκοσμική έννοια του όρου «επιτυχία». Δεν σωζόμαστε επειδή είμαστε οι πετυχημένοι ηθικά, αλλά μας σώζει η Χάρις την οποία αναζητούμε.
Το αν αποτύχουμε σε κάτι, αυτό μέσα στην Εκκλησία δεν θεωρείται κατάρα αλλά ευκαιρία ταπείνωσης, αυτοελέγχου, αυτογνωσίας. Χωρίς αυτογνωσία δεν μπορεί να υπάρξει και θεογνωσία.
Είναι αδύνατον ο άνθρωπος που ζει στην πλάνη της εγωπάθειας, της ουτοπικής ιδέας του εαυτού του, του ιδανικού, αλάθητου εαυτού του, να γνωρίσει τον Θεό, να υποψιαστεί έστω το τι θέλει ο Θεός, τί είναι ο Θεός, στο τι συνίσταται η σωτηρία. Κι γι’αυτό βλέπετε ο κοσμικός άνθρωπος μέσα στην αποτυχία του απελπίζεται, ενώ ο χριστιανός μέσα στην αποτυχία του βρίσκει την «επιτυχία», μέσα στην αποτυχία του ο χριστιανός δεν απελπίζεται διότι δεν βασίζεται στις δικές τους δυνάμεις μόνο, αλλά ελπίζει στην Χάρη του Θεού. Εάν ο άνθρωπος ελπίζει μόνο στις δικές του δυνάμεις, μόνο στον εαυτούλη του, τότε εάν κάτι πάει στραβά αμέσως απελπίζεται, τα χάνει, δεν ξέρει τι να κάνει.
Ο χριστιανός δεν πρέπει να το κάνει αυτό. Γιατί; Διότι ελπίζει στον Θεό, ελπίζει όχι στην επίγεια αποκατάσταση αλλά ελπίζει στην αγάπη του Θεού που θα τον σώσει μετά θάνατον. «Κράτα το νου σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι», είπε ο ίδιος ο Χριστός στον Άγιο Σιλουανό. Μέσα στην πλήρη αποτυχία σου, μέσα στην ύψιστη πτώση σου, μέσα στην σαπίλα της αμαρτίας σου, μην απελπίζεσαι. Κράτα εκεί τον νου σου εκεί στην αμαρτία σου, στην αποτυχία σου, στο προσωπικό σου σκοτάδι αλλά μην απελπίζεσαι…ζήσε δηλαδή γνωρίζοντας ότι δεν είσαι μόνο φως αλλά και σκοτάδι, δεν είσαι μόνο «πάντα καλά», αλλά «θα είσαι και κακά», ότι δεν είσαι μόνο αρετή αλλά και αμαρτία, είσαι άνθρωπος…γνώρισε τον εαυτό σου, αγάπησέ τον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αμνηστεύουμε την αμαρτία μας, ότι λέμε «δεν πειράζει που έκανα εκείνο ή το άλλο» αλλά σημαίνει πιο πολύ αυτό που λέγει ο ψαλμωδός:
«Ότι την ανομίαν μου εγώ γιγνώσκω, και η αμαρτία μου ενώπιόν μου έστι διαπαντός».
Γνωρίζοντας την αμαρτία μου, την φέρνω πάντα μπροστά μου ώστε να βλέπω τα χάλια μου, να μην πέφτω στην έπαρση, στην υπερηφάνεια, να μένω ασφαλής στην ταπείνωση, μακρυά από την κατάκριση των άλλων. Ασχολούμαι με τα κουρέλια μου. Δεν έχω χρόνο, ούτε την περιέργεια να καταπιάνομαι με τα λάθη των άλλων.
Δυστυχώς έχουμε την εντύπωση ότι πετυχημένος χριστιανός είναι αυτός που τηρεί τον νόμο. Λάθος. Πετυχημένος χριστιανός είναι ο ανύπαρκτος, αυτός ο οποίος καταρχήν δεν διαφημίζει την αρετή του αλλά την κρύβει, εκείνος που μένει στην ταπείνωση, παλεύει με τα πάθη του.
Αγιότητα δεν είναι να φτάσω σε μία “α” κατάσταση. Δεν είναι το ζητούμενο να φτάσω σε κάτι (να νηστεύω τόσες ημέρες, ή να προσεύχομαι τόσες ώρες, η φτάσω να παίρνω ευλογία από τον πνευματικό μου να κοινωνώ σε κάθε λειτουργία), αυτό δεν είναι αγιότητα. Αγιότητα είναι να έχεις σχέση με τον μόνο κατα φύση Άγιο. Να θέλεις να διατηρήσεις αυτήν την σχέση με τον Χριστό με κάθε κόστος. Κι ας είσαι άχρηστος, λαίμαργος, πόρνος, κλέφτης, ψεύτης, θυμώδης. Όλοι από κάτι έχουμε. Όλοι. Όχι ότι αμνηστεύουμε την αμαρτία, αλλά από την άλλη ούτε αγιοποιούμε την αρετή μας. Διότι δυστυχώς, αυτό κάνουμε εμείς.
«Η αμοιβή δεν δίδεται εις τον άνθρωπον δια την εργασίαν της αρετής, αλλά δια την ταπείνωσιν αυτού».
Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος ξεκάθαρα αναφέρει ότι ο άνθρωπος ασκείται όχι για να αμειφθεί λόγο των πνευματικών κατορθωμάτων των οποίων έπραξε, αλλά η αμοιβή του, δηλαδή η έλξης της Χάριτος, θα πραγματωθεί λόγο της ταπείνωσης η οποία καλλιεργείται δια της ασκήσεως.
Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι η ασκητική ζωή που μας προτείνει η Εκκλησία, δεν είναι μία ζωή κανόνων, στερήσεων, «πρέπει», ώστε να είμαστε αρεστοί στον Θεό.
Ο Θεός μας αγαπά ακόμα και στην αμαρτία μας. Η αγάπη του Θεού δεν εκπίπτει. Όμως για να νιώσουμε αυτήν την αγάπη του Θεού στην ζωή μας θα πρέπει εμείς να διαμορφώσουμε την ύπαρξή μας έτσι ώστε η Χάρις να γίνεται αποδεκτή, να βρει χώρο μέσα μας να ενεργήσει ώστε ο Θεός να γίνεται αντιληπτός και «κατανοητός» όχι νοησιαρχικά αλλά βιωματικά.
Η ταπείνωση, δηλαδή η αίσθηση του ανθρώπου ότι είναι χρεώστης απέναντι στον κόσμο και στον Θεό, η παραδοχή του ανθρώπου ότι κάθε προσπάθεια αυτονομίας του θα καταλήξει σε αποτυχία, η αποδοχή της ανεπάρκειας του ανθρώπου για επίτευξη του αγαθού χωρίς την Χάρη, είναι το ζητούμενο στην πνευματική ζωή.
Ακόμα όμως και αυτό, δηλαδή η απόκτηση της ταπείνωσης δεν πρέπει να γίνει αυτοσκοπός. Καμία αρετή δεν πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός. Καμία αρετή δεν πρέπει να παίρνει την θέση του Χριστού. Αυτό που επιδιώκει ο ταπεινός άνθρωπος δεν είναι να μείνει στην ταπείνωση, αλλά να αποκτήσει σχέση με τον Χριστό. Τον Χριστό ποθεί, τον Χριστό αναζητά. Η ταπείνωση λοιπόν, του δείχνει τον δρόμο προς τον Χριστό, του δείχνει τον δρόμο της Αγάπης.
Όμως ο ναρκισσισμός μας δεν μας αφήνει να ζήσουμε χριστιανικά. Έχουμε “εκκλησιαστικοποιήσει” τον εγωισμό μας, έχουμε κάνει την «πνευματική ζωή» μία ζωή αποξένωσης από τους άλλους και όχι κοινωνίας με τους άλλους.
Αυτόνομες νομοτελειακές πράξεις ηθικής και “κάθαρσης παθών” έχουν αντικαταστήσει τον Χριστό.
Ο Χριστός είναι το παν. Όχι η ηθική, ούτε η ασκητική μας προσπάθεια. Όλα στόχο έχουνε τον Χριστό.
Οτιδήποτε αυτονομείται από τον στόχο αυτό είναι ένα ναυάγιο.
Και το τονίζουμε αυτό διότι μπορεί ακόμα και η άσκησή μας και η ηθική μας να γίνουν οι φυλακές της βιτρίνας μας. Και ενώ κοπιάζουμε και στερούμαστε, τελικά δεν προοδεύουμε εν Χριστώ.
Ο τρόπος ζωής που μας προτείνει η Εκκλησία Του δεν έχει σκοπό να μας κάνει απλά καλύτερους ανθρώπους, αλλά χριστιανούς. Και αυτό είναι κάτι πιο βαθύ και ουσιαστικό από μία αποσπασματική αλλαγή σε τρόπους συμπεριφοράς μας.
Χριστιανική ζωή σημαίνει ότι ζούμε με μετάνοια και νήψη, με συγχώρεση και αμνησικακία, με ταπείνωση και απλότητα κατα μίμηση Χριστού.
Σημαίνει ότι ζούμε μέσα στα Μυστήρια της Εκκλησίας όπου η Χάρις έρχεται και μας θεραπεύει, μας παρηγορεί, μας αγιάζει.
Σημαίνει ότι ζούμε ευχαριστιακά και προσευχητικά.
Άλλο να ζούμε ασκητικά και άλλο να ζούμε χριστιανικά.
Άλλο να ζούμε ηθικά και άλλο να ζούμε θεάρεστα.
Τα πρώτα δεν συνεπάγονται τα δεύτερα.
Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος
Πηγή: Facebook Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Πολιούχου Περάματος – Αττικής
