Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
Πένθιμα θα ηχήσουν οι καμπάνες στο Βέρμιο την Κυριακή 24 Μαΐου 2026, σηματοδοτώντας την ημέρα μνήμης για τον Ποντιακό Ελληνισμό και τις 353.000 ψυχές που χάθηκαν στη Γενοκτονία. Η ημέρα αυτή αποτελεί κορύφωση ενός ευρύτερου πλαισίου εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα, από τη Θεσσαλονίκη έως τη Βέροια και τη Νάουσα, με τη συμμετοχή ποντιακών σωματείων, φορέων και τοπικών κοινωνιών.
Οι εκδηλώσεις διοργανώνονται στο πλαίσιο της επίσημης αναγνώρισης της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, όπως προβλέπεται από τον Νόμο 2193/1994 και το Προεδρικό Διάταγμα 99/1994, που καθορίζουν το περιεχόμενο και τον τρόπο διεξαγωγής των σχετικών εκδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα.
Στο επίκεντρο των εκδηλώσεων, βέβαια, βρίσκεται η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο, όπου θα τελεστεί το επίσημο μνημόσυνο στον προαύλιο χώρο της Μονής. Η τελετή θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή εκκλησιαστικών, πολιτικών και στρατιωτικών αρχών, καθώς και πλήθους συλλόγων και ποντιακών σωματείων από όλη τη χώρα.
Ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Παναγίας Σουμελά, Αρχιμανδρίτης Παντελεήμων Παπαεμμανουήλ, μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» κάνει σαφές ότι οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται σε Βέροια, Νάουσα και τις γύρω περιοχές, μέσα από τη δράση ποντιακών σωματείων και τοπικών φορέων, συνθέτουν ένα ενιαίο μνημονικό τόξο που εκτείνεται από τις 17 έως και τις 24 Μαΐου, αναδεικνύοντας τη σημασία της ιστορικής συνέχειας και της διατήρησης της μνήμης στον χρόνο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο κατέχει έναν ιδιαίτερο και ξεχωριστό ρόλο. Δεν λειτουργεί απλώς ως τόπος τελετουργικής αναφοράς, αλλά ως ζωντανό κέντρο πνευματικής εμπειρίας και ταυτότητας. Η μνήμη δεν εκφράζεται μόνο επετειακά, αλλά διατηρείται καθημερινά μέσα από τη λατρευτική ζωή της Μονής, την προσευχή, την παρουσία των προσκυνητών και τη συνεχή σύνδεση των νεότερων γενεών με την ιστορική και πολιτισμική τους κληρονομιά.
Εξάλλου, ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα που λαμβάνει χώρα στο ιερό προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά είναι το συναπάντημα ποντιακής νεολαίας, που γίνεται κάθε χρόνο στα μέσα Ιουλίου, όπου μαζεύονται στο μοναστήρι δεκάδες νέοι και ακολουθούν ένα πρόγραμμα που τους αναζωπυρώνει τις παραδόσεις των Ελλήνων του Πόντου, τα ήθη, τα έθιμα, την ιστορία, την κουζίνα τους και κυρίως τις παραδόσεις.
«Γενικότερα, όμως, αυτό που συμβαίνει στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά είναι ότι κάθε προσκυνητής που ανεβαίνει στο Βέρμιο και στέκεται μπροστά στην εικόνα της Παναγίας της Σουμελιώτισσας δεν ανεβαίνει απλώς για να ανάψει ένα κερί» σημειώνει ο π. Παντελεήμων και υπογραμμίζει: «Έρχεται να συναντήσει εκεί τη ζωντανή συνέχεια του Πόντου. Αυτό ακριβώς είναι η Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο, είναι η Ανάσταση του Ποντιακού Ελληνισμού».
Ο κόσμος συνέδεσε βαθιά τη ζωή του με το μοναστήρι, την Παναγία και φυσικά με την εικόνα της Παναγίας της Σουμελιώτισσας. Μετά από αιώνες και μέσα από τα ιστορικά γεγονότα που οδήγησαν στον ξεριζωμό και τη γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού (1914–1923), οι άνθρωποι αυτοί δεν μπόρεσαν να αποχωριστούν τις μνήμες, τις παραδόσεις και κυρίως τη σχέση τους με την Παναγία.
Η σχέση αυτή έμεινε ζωντανή και μεταφερόταν από γενιά σε γενιά, αποτελώντας ιερή παρακαταθήκη. Η εικόνα έγινε το σημείο αναφοράς που ένωνε τη μία γενιά με την επόμενη, και σε αυτό ακριβώς έγκειται η βαθύτερη σημασία της: στη γέφυρα που συνδέει τις γενεές μέσα από την ιερή εικόνα της Παναγίας της Σουμελά.
Οι φετινές εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 24 Μαΐου 2026 στον χώρο προ της Ιεράς Μονής Παναγίας Σουμελά, στην Τοπική Κοινότητα Καστανιάς της Βέροιας Ημαθίας. Κατά τη διάρκεια της ημέρας θα πραγματοποιηθεί γενικός σημαιοστολισμός από την 8η πρωινή ώρα έως και τη δύση του ηλίου, ενώ θα φωταγωγηθούν όλα τα καταστήματα του Δημοσίου, των Ο.Τ.Α., των Ν.Π.Δ.Δ. και των Τραπεζών κατά τις βραδινές ώρες της 24ης Μαΐου έως τις πρωινές ώρες της επομένης.
Την Κυριακή 24 Μαΐου 2026 στις 07:00 θα σημάνουν πένθιμα οι καμπάνες των εκκλησιών και στις 08:00 θα πραγματοποιηθεί η επίσημη έπαρση της Σημαίας. Στις 10:15 θα ολοκληρωθεί η προσέλευση των Αρχών και του λαού στην Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά, ενώ στις 10:30 θα ολοκληρωθεί η προσέλευση των επισήμων.
Στις 11:00 θα τελεστεί το μνημόσυνο με τη χοροστασία του Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων, ενώ ομιλία εντός του Ιερού Ναού θα πραγματοποιήσει ο Καθηγούμενος, Αρχιμανδρίτης Παντελεήμων Παπαεμμανουήλ. Θα ακολουθήσει επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο του Αλέξανδρου Υψηλάντη στον προαύλιο χώρο της Μονής, κατάθεση στεφάνων, τήρηση ενός λεπτού σιγής και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου, ενώ στη συνέχεια θα ολοκληρωθεί η τελετή.
ΖΩΝΤΑΝΟΣ ΤΟΠΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ, ΜΝΗΜΗΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ
Καταλήγοντας, ο π. Παντελεήμων υπογραμμίζει ότι η Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά αποτελεί το μεγαλύτερο ποντιακό προσκύνημα στη χώρα μας, έναν ζωντανό τόπο αναφοράς πίστης, μνήμης και ιστορικής συνέχειας. Εκεί όπου η παράδοση συναντά την προσευχή και η ιστορία μετατρέπεται σε βιωμένη εμπειρία, η παρουσία της Παναγίας γίνεται σημείο ενότητας για τον Ποντιακό Ελληνισμό και ευρύτερα για όλους.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «η μνήμη αποκτά πραγματικό νόημα και δύναμη μόνο όταν γεννά ενότητα, πίστη και συνέχεια, διατηρώντας ζωντανή τη σχέση με τις ρίζες και την ιστορική παρακαταθήκη του Ποντιακού Ελληνισμού».
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
