Της Έφης Ευθυμίου
Με την παρουσία πέντε προκαθήμενων ορθοδόξων εκκλησιών και του προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, κηρύχθηκε η έναρξη του Επιστημονικού Συνεδρίου του περιοδικού «Θεολογία» της Ιεράς Συνόδου της εκκλησίας της Ελλάδος.
Παρόντες ήταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, ο Πατριάρχης Βουλγαρίας κ. Δανιήλ, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κ. Ιερώνυμος, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Γεώργιος, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Ιωάννης και πλήθος ιεραρχών.
Στο συνέδριο απηύθυνε χαιρετισμό ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος. Ο Πατριάρχης τόνισε μεταξύ άλλων ότι στόχος της θεολογίας είναι να μεταδώσεις το μήνυμα του Ευαγγελίου άθικτο. Η χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρει ο πολιτισμός, είναι ένδειξη δυναμισμού της θεολογίας. Το ζητούμενο είναι πάντοτε όχι το «ότι», αλλά το «πώς». Η μαρτυρία της εκκλησίας στον κόσμο δεν σημαίνει νομοτελειακώς εκκοσμίκευση.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Βαρθολομαίος, «σήμερα η εκκλησία και η θεολογία βρίσκονται ενώπιον τεράστιων προκλήσεων λόγω της τεχνολογίας. Πότε κατά το παρελθόν η ανθρωπότητα δεν βίωσε τόσες ριζικές ανατροπές στον τρόπο του βίου, όπως στον καιρό μας. Η τεχνολογία επαναπροσδιορίζει τις λειτουργίες της πολιτικής, της τέχνης, επηρεάζει τις προσωπικές σχέσεις, την προσωπική ζωή».
Πρόσθεσε ακόμη ότι «ξεκινάει μια νέα εποχή για την ανθρωπότητα, είναι γεγονός. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι η κορωνίδα των επιτευγμάτων της τεχνολογίας. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις ευεργεσίες της επιστήμης και της τεχνολογίας. Αδιαμφισβήτητο είναι επίσης η ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις και λύσεις στα μεγάλα υπαρξιακά και κοινωνικά προβλήματα, όπως η βία, και ο έσχατος εχθρός, ο θάνατος».
Ο κ. Βαρθολομαίος πρόσθεσε πως απαντήσεις σε αυτά δίνουν άλλες δυνάμεις, με πρώτη την πίστη. «Το μέλλον της ανθρωπότητας συνδέεται με τη μελλοντική μεγάλη δύναμη, τη θρησκεία. Η εποχή μας ταλανίζεται από την παραμόρφωση του θρησκευτικού ενωμένου, που απειλεί την ειρήνη και τη συνεργασία των λαών. Παράδειγμα είναι ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, που γεννάται από τον φόβο των ταχύτατων αλλαγών της σύγχρονης ζωής.
Η ανθρωπιά δεν είναι αυτονόητη, πάντοτε απειλείται. Ο άνθρωπος συνεχίζει να αναζητά πραγματικό νόημα ζωής. Ουδείς πολιτισμός αποτελεί οριστική λύση του ανθρώπινου προβλήματος.
Η ορθόδοξη εκκλησία και η θεολογία της θα συνεχίσουν να ενδιαφέρονται για τις τεχνολογικές εξελίξεις και τα κοινωνικά δρώμενα. Οι εντάσεις οφείλουν να λειτουργούν ως ευκαιρία της λειτουργικής συνάθροισης. Πότε η εσωστρέφεια δεν ωφέλησε την Εκκλησία και την ιερά αποστολή της».
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, στον χαιρετισμό του τόνισε πως “η ορθόδοξη θεολογία μπορεί να εισφέρει στοχαστικά σε ένα θέμα που απασχολεί τις επιστήμες, δηλαδή τις επιπτώσεις της εξέλιξης της τεχνολογίας. Αυτή η εξέλιξη παράγει σεισμικές μετατοπίσεις στον πυρήνα της ανθρωπότητας. Ένα ζήτημα είναι πώς και με ποιον σκοπό θα τη χρησιμοποιήσουμε. Θα γίνει μέσω κοινωνίας ή θα οδηγήσει σε απομόνωση και εθισμό; Θα αποτελέσει εργαλείο διακονίας;».
Ο κ. Τασούλας τόνισε πως «ο άνθρωπος δεν είναι απλώς βιολογικό ον, είναι υπόσταση εν ελευθερία. Άρρηκτα συνδεδεμένη με το δώρο της ελευθερίας, είναι η προαίρεση, η εσωτερική κίνηση του προς το καλό και το κακό. Η τεχνητή νοημοσύνη καθώς λειτουργεί σύμφωνα με δεδομένα, δεν έχει προσωπική βούληση, στερείται προαιρέσεως, της λείπει το βίωμα.
Μπορεί μόνο να εκτελέσει εντολές ή να βελτιστοποιήσει αποτελέσματα, με βάση στόχους που της έχουν τεθεί. Δεν μπορεί να νοηματοδοτήσει τον κόσμο, απλώς τον επεξεργάζεται. Ωστόσο δεν δαιμονοποιούν ε την τεχνολογία, καθώς πρόκειται για κορυφαία κατάκτηση. Ευελπιστούμε ότι η πρόοδος της τεχνολογίας θα τείνει προς το αγαθό, και προσβλέπουμε στον γόνιμο διάλογο θεολογίας και τεχνολογίας».
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος, στον δικό του χαιρετισμό σημείωσε πως “είναι σημαντικό ότι η Εκκλησία σήμερα ανοίγει τον διάλογο με την τεχνολογία και το ήθος της. Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερο εργαλείο, φέρνει μέσα της έναν τρόπο να κατανοούμε τον κόσμο. Δεν έχει σημασία αν τη χρησιμοποιούμε για καλό ή για κακό. Ακόμη και μέσα της καλής χρήσης μας κατευθύνει πώς να βλέπουμε τον άλλον άνθρωπο, τον κόσμο. Μας μεταδίδει μια συγκεκριμένη φιλοσοφία, την αγάπη για την ταχύτητα».
Όπως πρόσθεσε ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος, «η τεχνολογία όπως τη ζούμε, γεννήθηκε και αναπτύχθηκε μέσα στον καπιταλισμό. Επομένως φέρει εξ αρχής μέσα της τους στόχους αυτού του συστήματος, την προτεραιότητα του κέρδους. Αυτή είναι η λογική που οργανώνει τα μέσα, τα προϊόντα ακόμη και τις σχέσεις. Βεβαίως η τεχνολογία μας προσφέρει πολλές δυνατότητες στη ζωή, στην υγεία. Όμως περιορίζει τον ανθρώπινο παράγοντα, αντικαθιστά την εμπειρία με την εικόνα. Ο άνθρωπος δεν είναι μηχάνημα ούτε προϊόν. Είναι εικόνα Θεού. Πρέπει να θυμόμαστε ότι το μέτρο είναι πάντα ο άνθρωπος, και ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάζει την παγκόσμια ιστορία αλλά δεν έχει καμία επίπτωση στα έσχατα».
