Χαιρετιστήρια επιστολή του Πατριάρχη Σερβίας κ. Πορφυρίου, αναγνώσθηκε στη Διεθνή Διάσκεψη «Εταίροι σε έναν κόσμο που αλλάζει: Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, Αμερική, Ισραήλ και η Νέα Μέση Ανατολή», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι στις 15 Ιουλίου 2026, με πρωτοβουλία του Συνεδρίου Σερβοαμερικανικής Φιλίας. Η επιστολή αναγνώσθηκε από τον Βοηθό Επίσκοπο Λίπλιαν κ. Δοσίθεο.
Παρατίθεται η επιστολή του Πατριάρχη Σερβίας κ. Πορφυρίου
Πριν από περισσότερες από τρεις χιλιετίες, ο σοφός Εκκλησιαστής από την Αγία Γη και την Αγία Πόλη, η οποία και σήμερα, όπως πάντοτε, βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ολόκληρης της ανθρωπότητας, μας απευθύνει τον διαχρονικό λόγο: «Ὃ γέγονεν, αὐτὸ γενήσεται, καὶ ὃ πεποίηκεν, αὐτὸ ποιηθήσεται· καὶ οὐκ ἔστι πᾶν πρόσφατον ὑπὸ τὸν ἥλιον» (Εκκλ. 1, 9).
Έχοντας διαρκώς ενώπιόν μας τα λόγια του σοφού Σολομώντος, γινόμαστε σήμερα μάρτυρες γεγονότων που μεταβάλλουν τον κόσμο με πρωτοφανή ταχύτητα. Οι μεταβολές αυτές πραγματοποιούνται, κατά κανόνα, με σκοπό να καταστήσουν ευκολότερη τη ζωή των ανθρώπων, να προαγάγουν την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, να δημιουργήσουν νέες στρατηγικές δυνατότητες και να υπηρετήσουν άλλους συναφείς στόχους.
Ωστόσο, οι ταχύτατες αυτές εξελίξεις, συχνά μάλιστα με δραματικές συνέπειες, που συντελούνται στους τομείς της τεχνολογίας και της οικονομίας, επηρεάζουν αναπόφευκτα κάθε έκφανση της ανθρώπινης δραστηριότητας: τον πολιτισμό, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο συναντώμεθα σε διάφορα διεθνή φόρα, αναζητώντας το βαθύτερο νόημα των μεταβολών αυτών, ώστε να μη γίνουν οι ίδιες οι αλλαγές εκείνες που θα καθορίσουν και θα υπαγορεύσουν την περαιτέρω πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού· μια πορεία που δεν είναι κατ’ ανάγκην ευεργετική για το ανθρώπινο γένος.
Σε συναντήσεις όπως η σημερινή επιδιώκουμε να αναζητήσουμε ή να προτείνουμε λύσεις που υπηρετούν το αληθινό συμφέρον του ανθρώπου και της δημιουργίας. Τέτοιες λύσεις μπορούν να αποβούν πραγματικά ωφέλιμες μόνον όταν ακολουθούν τον δρόμο του Νοήματος, του θείου Λόγου, ο οποίος εμπνέει τον άνθρωπο να πράττει το αγαθό.
Οι μεταβολές που συντελούνται στον κόσμο θα είναι πράγματι ευλογημένες από τον Θεό, εφόσον αποβλέπουν στην ικανοποίηση των θεμελιωδών και διαχρονικών αναγκών κάθε ανθρώπου: της αναζήτησης της αλήθειας, της ειρήνης, της εμπιστοσύνης και της ζωής μέσα στην κοινωνία και την κοινωνία αγάπης με τον συνάνθρωπο.
Γι’ αυτό κάθε συνάντηση που θεμελιώνεται στον ειλικρινή διάλογο και στον αμοιβαίο σεβασμό αποτελεί πολύτιμη συμβολή στην εδραίωση της ειρήνης μεταξύ των ανθρώπων και των λαών. Είμαι βαθύτατα πεπεισμένος ότι αυτό ακριβώς χαρακτηρίζει και τη σημερινή μας συνάντηση στο Βελιγράδι.
Το Βελιγράδι, παρά το γεγονός ότι κατά τη μακραίωνη ιστορία του καταστράφηκε ολοσχερώς σαράντα τέσσερις φορές, παραμένει επί αιώνες τόπος συνάντησης λαών, πολιτισμών και παραδόσεων· μία πόλη που βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσεως. Γι’ αυτό και οι κάτοικοί του δεν έπαψαν ποτέ να επιδιώκουν εκείνο που αποτελεί το πολυτιμότερο αγαθό «υπὸ τὸν ἥλιον»: την ειρήνη.
Αγαπητοί φίλοι,
Σας υποδέχονται το Βελιγράδι και η Σερβία. Σας υποδέχεται ένας λαός του οποίου πνευματικός πατέρας και διδάσκαλος είναι ο Άγιος Σάββας.
Ο πρώτος Αρχιεπίσκοπος και φωτιστής του σερβικού λαού μάς δίδαξε με τη ζωή και το παράδειγμά του να παραμένουμε σταθεροί και ακλόνητοι στην ορθόδοξη πίστη μας και στην εθνική μας ταυτότητα, ενώ συγχρόνως να είμαστε πάντοτε ανοικτοί στη συνάντηση, στον διάλογο και στην κατανόηση κάθε ανθρώπου.
Η διδασκαλία του μάς καλεί και σήμερα να αντιμετωπίσουμε με ειλικρίνεια το εξής γεγονός: ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας ο άνθρωπος δεν διέθετε τόσο μεγάλη γνώση και τόσο πολλές δυνατότητες· ποτέ όμως δεν υπήρξε επιτακτικότερη η ανάγκη να αναρωτηθούμε σε τι αποβλέπει αυτή η γνώση και ποιον άνθρωπο διαμορφώνει. Συμβάλλει άραγε στην οικοδόμηση της ειρήνης ή, αντιθέτως, γεννά νέους φόβους και νέες συγκρούσεις;
Ο κόσμος έχει ανάγκη να γνωρίζει ότι η αληθινή ειρήνη αρχίζει τότε, όταν στον άλλον άνθρωπο αναγνωρίζουμε τον πλησίον μας· όταν στο πρόσωπό του αναγνωρίζουμε τον αδελφό μας.
Και ο πλησίον μας, ο αδελφός μας, σύμφωνα με τη διδασκαλία του Αγίου Σάββα, δεν είναι μόνο εκείνος που σκέπτεται όπως εμείς, εκείνος που ανήκει στο ίδιο έθνος ή στην ίδια πίστη με εμάς, αλλά κάθε άνθρωπος. Ιδιαιτέρως δε εκείνος που είναι διαφορετικός από εμάς· εκείνος τον οποίο είναι ευκολότερο να απορρίψουμε και δυσκολότερο να κατανοήσουμε και να αγαπήσουμε.
Σήμερα, με ιδιαίτερη προσευχητική συγκίνηση και μέριμνα, στρέφουμε τη σκέψη και την καρδιά μας προς την Αγία Γη και, μαζί με τον ψαλμωδό Δαβίδ, επαναλαμβάνουμε: «Αἰτεῖσθε τὰ εἰς εἰρήνην τῇ Ἱερουσαλήμ» (Ψαλμ. 121 [122], 6).
Προσευχόμαστε για την παύση κάθε δοκιμασίας και κάθε ανθρώπινου πόνου, για την επικράτηση της ειρήνης μεταξύ όλων των λαών που κατοικούν στους αγίους αυτούς τόπους, με την ελπίδα ότι η Αγία Γη θα καταστεί και πάλι τόπος συνάντησης και αδελφοσύνης και όχι τόπος απομάκρυνσης και διχασμού.
Χαιρόμαστε ιδιαίτερα διότι κατά τη διάρκεια της παρούσας διασκέψεως γίνεται λόγος και για τις πνευματικές και ηθικές αξίες, καθώς και για την καλλιέργεια της ιστορικής μνήμης.
Χωρίς ένα στέρεο πνευματικό και ηθικό θεμέλιο δεν είναι δυνατόν να οικοδομηθεί αληθινή εμπιστοσύνη και ουσιαστική κατανόηση μεταξύ των ανθρώπων.
Παράλληλα, ένας λαός που λησμονεί την αλήθεια για το παρελθόν του δύσκολα μπορεί να οικοδομήσει με υπευθυνότητα το μέλλον του. Η αλήθεια, όμως, δεν πρέπει ποτέ να μετατρέπεται σε αφορμή για νέες διαιρέσεις, αλλά να αποτελεί πρόσκληση προς τη δικαιοσύνη, τη συμφιλίωση και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Σε αυτό το σημείο, και εμείς οι Ορθόδοξοι Σέρβοι, έχουμε πολλά να διδαχθούμε από τους αδελφούς μας Εβραίους, με τους οποίους μοιραζόμαστε σε μεγάλο βαθμό μια παρόμοια ιστορία δοκιμασιών και μαρτυρίου.
Θα ήθελα να υπογραμμίσω για ακόμη μία φορά ότι αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά και ευγνωμοσύνη για κάθε πρωτοβουλία η οποία έχει ως σκοπό την ανανέωση και την ενίσχυση των αγαθών σχέσεων μεταξύ του σερβικού λαού, όπου κι αν αυτός κατοικεί, και του αμερικανικού λαού, καθώς και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των δύο κρατών.
Επικαλούμαι την ευλογία του Θεού σε όλους όσοι συγκεντρωθήκατε εδώ και εύχομαι κάθε επιτυχία στις εργασίες της διασκέψεως.
