Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, ο Πατριάρχης Μόσχας κ. Κύριλλος επισκέφθηκε τη Δούμα της πόλης της Μόσχας, όπου συμμετείχε στις εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 150 ετών από την ίδρυση του ναού του Αγίου και ευσεβούς πρίγκιπα Αλεξάνδρου Νιέφσκι.
Ο ναός βρίσκεται στον χώρο του ιστορικού κτηρίου του Νοσοκομείου Νόβο-Εκατερίνινσκαγια, κοντά στις Πύλες Πετρόφσκι, το οποίο σήμερα αποτελεί μέρος του κτηριακού συγκροτήματος της Δούμας της Μόσχας. Ο ναός του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι, ο οποίος έχει καθεστώς Πατριαρχικού Μετοχίου, υπάγεται στην Εκκλησιαστική Περιφέρεια Μοσκβορέτσκι του Κεντρικού Βικαριάτου της Επαρχίας Μόσχας και αποτελεί παρεκκλήσιο του ναού του Οσίου Μάρωνος του Ερημίτη (Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου) στην περιοχή Στάριε Πάνι της Μόσχας.
Τον Προκαθήμενο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υποδέχθηκαν ο πρόεδρος της Δούμας της Μόσχας, Αλεξέι Σαπόσνικοφ, ο επικεφαλής της διοικητικής υπηρεσίας της Δούμας, Βαντίμ Τιμοφέεφ, ο επικεφαλής του Τμήματος Εθνικής Πολιτικής και Διαπεριφερειακών Σχέσεων της Μόσχας, Βιτάλι Σουτσκόφ, καθώς και ο πρωθιερέας Αλεξάντρ Μαρτσένκοφ, προϊστάμενος του ναού του Οσίου Μάρωνος του Ερημίτη και του ναού του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι στη Δούμα της Μόσχας.
Στις εκδηλώσεις παρέστησαν επίσης ο μητροπολίτης Βοσκρεσένσκ Γρηγόριος, διοικητικός προϊστάμενος του Πατριαρχείου Μόσχας και πρώτος βικάριος του Πατριάρχη Μόσχας για την πόλη της Μόσχας, ο επίσκοπος Ραμένσκογιε Αλέξιος, προσωπικός γραμματέας του Πατριάρχη Κυρίλλου, ο πρόεδρος του Συνοδικού Τμήματος Σχέσεων της Εκκλησίας με την Κοινωνία και τα Μέσα Ενημέρωσης, Βλαντίμιρ Λεγκόιντα, η γερουσιαστής της Ρωσικής Ομοσπονδίας Ινά Σβιατένκο, καθώς και βουλευτές και στελέχη της Δούμας της Μόσχας.
Στον ναό του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι ο Πατριάρχης Κύριλλος τέλεσε δέηση.
Μετά το τέλος της ακολουθίας, ο πρωθιερέας Αλεξάντρ Μαρτσένκοφ καλωσόρισε τον Πατριάρχη και του προσέφερε τον πίνακα «Οδός Νοβοκουζνέτσκαγια» του ζωγράφου Α. Φ. Ντβόρνικοφ, ο οποίος είχε συμμετάσχει στην αγιογράφηση του ναού.
Η ομιλία του Πατριάρχη Μόσχας κ. Κυρίλλου
Απευθυνόμενος στους παρευρισκομένους, ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος αναφέρθηκε στην ιστορική εμπειρία της Ρωσίας κατά τον 20ό αιώνα, στις διώξεις κατά της Εκκλησίας και στη σημασία που, κατά τον ίδιο, έχουν οι χριστιανικές ηθικές αρχές για την προσωπική και κοινωνική ζωή.
«Με ιδιαίτερη συγκίνηση τέλεσα αυτή τη σύντομη δέηση. Η σκέψη μου στράφηκε σε εκείνο το δύσκολο παρελθόν, όταν θα ήταν αδύνατο ακόμη και να φανταστεί κανείς κάτι σαν αυτό που κάναμε σήμερα ως μια απολύτως συνηθισμένη πράξη. Εκπρόσωποι της κρατικής εξουσίας —της νομοθετικής και της εκτελεστικής— μπορούν σήμερα να προσέρχονται ελεύθερα στον ναό, να προσεύχονται και να κοινωνούν, χωρίς αυτό να απαιτεί οποιονδήποτε ηρωισμό. Για να φθάσουμε όμως σε αυτό το σημείο και για να πραγματοποιηθεί η αναγέννηση της ορθόδοξης πίστης στον λαό μας, φαίνεται ότι χρειάστηκε να περάσουμε μέσα από τρομερές δοκιμασίες», ανέφερε.
Στη συνέχεια, ο Πατριάρχης παρουσίασε τη δική του αποτίμηση για τις συνθήκες που επικρατούσαν στη Ρωσική Αυτοκρατορία στις αρχές του 20ού αιώνα και για τα γεγονότα που ακολούθησαν την επανάσταση.
«Η Ρωσική Αυτοκρατορία ήταν μια μεγάλη ορθόδοξη δύναμη, μια ευημερούσα χώρα, μια υπερδύναμη των αρχών του 20ού αιώνα. Όλοι οι τομείς της ζωής της, η οργάνωση του κράτους, η ανάπτυξη της επιστήμης, της τεχνολογίας και της οικονομίας, βρίσκονταν σε ανοδική πορεία. Και ξαφνικά ακολούθησε μια τρομερή κατάρρευση», είπε.
Αναφερόμενος στις επαναστατικές ιδέες της εποχής και στο σύνθημα «Από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του», ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος άσκησε έντονη κριτική στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις που ακολούθησαν.
«Ο λαός πίστεψε σε αυτή την ανοησία. Πώς συνέβη αυτό; Μορφωμένοι άνθρωποι, που είχαν τελειώσει γυμνάσια και πανεπιστήμια. Πώς έγινε ένας μεγάλος λαός, συμπεριλαμβανομένης της διανόησής του, να εξαπατηθεί με τόση ευκολία; Συνέβη μια τραγωδία: η πολιτιστική, ηθική και πνευματική ανάπτυξη της πατρίδας και του λαού οπισθοχώρησε», δήλωσε.
Ο Πατριάρχης αναφέρθηκε επίσης στις διώξεις, στις φυλακίσεις και στις εξορίες της σοβιετικής περιόδου, σημειώνοντας ότι, κατά την άποψή του, ένας επιδιωκόμενος κοινωνικός στόχος δεν μπορεί να δικαιολογεί τη χρήση βίαιων ή άδικων μέσων.
«Γνωρίζουμε πόσο ακριβά πλήρωσε ο λαός μας. Ακολούθησε ένας τρομερός πόλεμος, καθώς και η καταστροφή της Εκκλησίας και της πνευματικής ζωής· διώξεις, καταπιέσεις, φυλακές και εξορίες. Τίθεται το ερώτημα: για να οικοδομηθεί μια ευτυχισμένη κοινωνία, ήταν απαραίτητο να στέλνονται άνθρωποι στην Κολιμά, να εκτελούνται ή να φυλακίζονται; Το καλό δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω του κακού», ανέφερε.
Συνδέοντας αυτή την ιστορική αναφορά με την καθημερινή ζωή, υποστήριξε ότι ο ίδιος κανόνας θα πρέπει να εφαρμόζεται και στις προσωπικές επιδιώξεις.
«Εάν κάποιος θέλει να κάνει καριέρα χρησιμοποιώντας ανέντιμα μέσα, παραμερίζοντας ή αδικώντας κάποιον άλλο, δεν πρέπει ποτέ να το κάνει. Δεν πρέπει κανείς να επιδιώκει το προσωπικό του όφελος με άδικο τρόπο», σημείωσε.
Κατά τον Πατριάρχη κ. Κύριλλο, η διδασκαλία της Εκκλησίας μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας στην οποία η προσωπική ευημερία συνδέεται με την ευημερία των άλλων.
«Ο δρόμος προς ένα καλύτερο μέλλον δεν μπορεί να περνά μέσα από το έγκλημα, την αμαρτία και, ιδιαίτερα, μέσα από τη θυσία κάποιου άλλου για χάρη της δικής μας ευημερίας», τόνισε.
Κλείνοντας την πρώτη ομιλία του, ευχήθηκε οι ηθικές και πνευματικές αρχές που απορρέουν από τον λόγο του Θεού να αποτελούν τη βάση της προσωπικής, οικογενειακής και κοινωνικής συνείδησης.
«Είθε ο Κύριος να φυλάσσει τον καθένα από εμάς και να μας κατευθύνει σε αυτόν τον δρόμο, που οδηγεί τον καθένα στη Βασιλεία των Ουρανών», κατέληξε.
Προσφορά λειψάνου του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι
Ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος προσέφερε στον ναό τεμάχιο των ιερών λειψάνων του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι και εικόνα του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού.
Ακολούθησε η απονομή εκκλησιαστικών διακρίσεων σε πρόσωπα που συνέβαλαν στην αποκατάσταση του ναού του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι στη Δούμα της Μόσχας.
Στον πρόεδρο της Δούμας της Μόσχας, Αλεξέι Σαπόσνικοφ, ο Πατριάρχης απένειμε το παράσημο του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι Β΄ Τάξεως.
Ο κ. Σαπόσνικοφ ευχαρίστησε τον Πατριάρχη εκ μέρους των βουλευτών, των εργαζομένων και των ενοριτών για την προσφορά του ιερού λειψάνου.
«Έχει ιδιαίτερο συμβολισμό το γεγονός ότι το κειμήλιο αυτό έφθασε κατά το έτος της 150ής επετείου του ναού μας και δέκα χρόνια μετά την ευλογία σας για την αποκατάστασή του. Είναι επίσης συμβολικό ότι το όνομα του Αλεξάνδρου Νιέφσκι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την υπεράσπιση της πατρίδας και την υπηρεσία προς τη χώρα και τον λαό του», ανέφερε.
Ο πρόεδρος της Δούμας ζήτησε επίσης την ευλογία του Πατριάρχη για τους βουλευτές, τους εργαζομένους και τους ενορίτες του ναού.
«Το καλό δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στο κακό»
Στην απάντησή του, ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος επανήλθε στο ζήτημα της σχέσης μεταξύ σκοπού και μέσων.
«Δεν μπορεί κανείς να κάνει το καλό με κακά μέσα, σε αυτό βρίσκεται η θεία λογική. Εάν κάποιος θεωρεί ότι μπορεί να απομακρύνει κάποιον από τον δρόμο του και ότι έτσι θα ωφεληθεί, πρέπει να καταλάβει ότι αυτό δεν μπορεί να έχει καλό αποτέλεσμα. Δεν πρέπει ποτέ να επιδιώκουμε καλούς σκοπούς, ακόμη και σε κρατική κλίμακα, χρησιμοποιώντας κακά, επικίνδυνα ή αμαρτωλά μέσα», είπε.
Αναφερόμενος εκ νέου στη σοβιετική περίοδο, υποστήριξε ότι η επιδίωξη της κοινωνικής ευημερίας δεν μπορεί να δικαιολογεί τη βλάβη άλλων ανθρώπων.
«Στη σοβιετική ιστορία άνθρωποι φυλακίζονταν και συλλαμβάνονταν προκειμένου, για παράδειγμα, να δημιουργηθεί ευημερία στην Καμτσάτκα ή στην Τσουκότκα. Γνωρίζουμε όμως ότι αυτό το πείραμα δεν πέτυχε. Δεν μπορεί κανείς να ενεργεί δήθεν για το καλό προκαλώντας ζημιά σε κάποιον άλλο», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον Πατριάρχη, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι η ανάπτυξη του κράτους, της επιστήμης, του πολιτισμού, της τεχνολογίας και της οικονομίας πρέπει να συνδέεται με ηθικές αρχές.
«Δεν μπορεί να υπάρξει καλό οικοδομημένο πάνω στο κακό. Είθε ο Θεός, έχοντας διδαχθεί από αυτή τη δύσκολη ιστορική εμπειρία, να μας βοηθήσει ως λαό και ως χώρα να οικοδομήσουμε ένα ευημερούν μέλλον σε ηθικό, πνευματικό, τεχνολογικό, επιστημονικό και οικονομικό επίπεδο, χωρίς ποτέ να θυσιάζουμε ανθρώπινες ζωές ή την αλήθεια του Θεού», ανέφερε.
«Σας ευχαριστώ από καρδιάς για το έργο σας», πρόσθεσε.
Εκκλησιαστικές διακρίσεις
Πατριαρχικές διακρίσεις απονεμήθηκαν επίσης στον πρωθιερέα Ανατόλι Βαρνάβσκι, κληρικό του ναού του Οσίου Μάρωνος του Ερημίτη και υπεύθυνο για τις ακολουθίες στον ναό του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι, στον Βαντίμ Τιμοφέεφ, επικεφαλής της διοικητικής υπηρεσίας της Δούμας, καθώς και σε σειρά στελεχών και εργαζομένων της Δούμας της Μόσχας.
Ο πρωθιερέας Ανατόλι Βαρνάβσκι και ο Βαντίμ Τιμοφέεφ τιμήθηκαν με το παράσημο του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι Γ΄ Τάξεως.
Η Ι. Β. Τσεζριάκοβα τιμήθηκε με το μετάλλιο του Τάγματος της Οσίας Ευφροσύνης, Μεγάλης Πριγκίπισσας της Μόσχας, ο Μ. Β. Πουτσκόφ με το μετάλλιο του Τάγματος του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι και η Ε. Α. Λούνεβα με το μετάλλιο του Τάγματος της Ισαποστόλου Πριγκίπισσας Όλγας.
Πατριαρχικά διπλώματα απονεμήθηκαν στους Ν. Ν. Κόκορεφ, Β. Σ. Κουζνέτσοφ, Ρ. Β. Λιχότα, Ν. Π. Οτέκιν και Α. Β. Ρέντκιν.
Νέα αναφορά στην πίστη και τη σοβιετική περίοδο
Πριν από την αναχώρησή του από τον ναό, ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος απευθύνθηκε εκ νέου στους παρευρισκομένους, ευχόμενος ο ναός και η ορθόδοξη πίστη να διατηρηθούν στις επόμενες γενιές.
«Πρέπει να παρακαλούμε τον Κύριο να διατηρηθεί αυτός ο ναός έως το τέλος των αιώνων, όπως ζητούμε στις προσευχές μας, και να διατηρηθεί η ορθόδοξη πίστη στις καρδιές του λαού μας», είπε.
Στη συνέχεια εξέφρασε τη θέση του σχετικά με την αθεΐα, την οποία χαρακτήρισε «τρομερή μόλυνση που προέρχεται από τον διάβολο», υποστηρίζοντας ότι όπου επικρατεί η αθεΐα δεν μπορεί, κατά την άποψή του, να υπάρξει ουσιαστική πνευματική, ηθική ή ακόμη και υλική πρόοδος.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι αυτό δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αρνητική αντιμετώπιση των ανθρώπων που δεν πιστεύουν στον Θεό.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμπεριφερόμαστε άσχημα στους ανθρώπους που δεν πιστεύουν στον Θεό. Για αυτούς τους ανθρώπους πρέπει να προσευχόμαστε, ώστε κάποια στιγμή ο Κύριος να ανοίξει τον νου και την καρδιά τους στην αποδοχή της θείας αλήθειας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τους προσβάλλουμε, όπως συνέβη ορισμένες φορές στην ιστορία, ούτε να εξυψώνουμε τους εαυτούς μας», σημείωσε.
Ο Πατριάρχης εξέφρασε ακόμη την ελπίδα ότι, μετά τις ιστορικές δοκιμασίες που αντιμετώπισε ο ρωσικός λαός, θα ενισχυθούν η πνευματική και ηθική ζωή και η κοινωνική ευημερία της χώρας.
«Πιστεύουμε ότι ο Κύριος, αφού οδήγησε τον λαό μας μέσα από εξαιρετικά δύσκολες δοκιμασίες, θα ενισχύει την πνευματική και ηθική ζωή μας και την κοινωνική ευημερία, ώστε τόσο εμείς όσο και οι επόμενες γενιές των Ρώσων να έχουμε τη δυνατότητα να ευχαριστούμε πλήρως τον Κύριο για όλες τις ευεργεσίες που προσέφερε και συνεχίζει να προσφέρει στη χώρα μας. Ο Κύριος να σας φυλάσσει όλους», κατέληξε.
Επίσκεψη στη φωτογραφική έκθεση
Στη συνέχεια, ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος μετέβη στο κτήριο της Δούμας της Μόσχας, όπου επισκέφθηκε τη φωτογραφική έκθεση με τίτλο «150 χρόνια του ναού του Αγίου Μεγάλου Πρίγκιπα Αλεξάνδρου Νιέφσκι. Ένα αποκατεστημένο ιερό της Μόσχας».
Την ξενάγηση πραγματοποίησε ο πρόεδρος της Δούμας, Αλεξέι Σαπόσνικοφ, ο οποίος προσέφερε στον Πατριάρχη βιβλίο αφιερωμένο στα 150 χρόνια από την ίδρυση του ναού.
Μετά την επίσκεψη στην έκθεση, ο Πατριάρχης είχε σύντομη συνάντηση με τον κ. Σαπόσνικοφ και στη συνέχεια μετέβη στην αίθουσα εκδηλώσεων, όπου είχαν συγκεντρωθεί βουλευτές και εργαζόμενοι της Δούμας.
Μετά τον χαιρετισμό του προέδρου της Δούμας, ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος μίλησε στους συμμετέχοντες για ζητήματα που αφορούν τη ζωή της Εκκλησίας και της κοινωνίας, καθώς και τις σχέσεις Εκκλησίας και κράτους, με ιδιαίτερη αναφορά στην περιοχή της Μόσχας.
Στο τέλος της επίσκεψης, προσέφερε στη βιβλιοθήκη της Δούμας συλλογή των έργων του, ενώ ακολούθησαν αναμνηστική φωτογράφιση και συνομιλία με τους συμμετέχοντες στις εκδηλώσεις.
Η ιστορία του ναού
Ο ναός του Αγίου και ευσεβούς Μεγάλου Πρίγκιπα Αλεξάνδρου Νιέφσκι εγκαινιάστηκε το 1876. Ο γνωστός αρχιτέκτονας της Μόσχας Αλεξάντρ Αλεξέγεβιτς Νικηφόροφ, ένας από τους ιδρυτές της περίφημης Αρχιτεκτονικής Εταιρείας Μόσχας, μετέτρεψε σε ναό το κτήριο του εργαστηρίου του Νοσοκομείου Νόβο-Εκατερίνινσκαγια.
Κατά τη σοβιετική περίοδο, το κτήριο χρησιμοποιήθηκε ως μηχανουργείο του νοσοκομείου, λεβητοστάσιο και αποθήκη. Το εσωτερικό του καταστράφηκε, δημιουργήθηκαν νέα χωρίσματα, τα ανοίγματα των παραθύρων κλείστηκαν με τούβλα και οι χώροι επενδύθηκαν με πλακίδια.
Κατά τις εργασίες αποκατάστασης της περιόδου 2013-2015 αφαιρέθηκαν οι μεταγενέστερες κατασκευές και πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης στις προσόψεις, στον λίθινο διάκοσμο, στα γείσα και στη βάση του κτηρίου. Τοποθετήθηκαν επίσης παράθυρα και πόρτες με βάση σωζόμενα πρότυπα, ενώ ανεγέρθηκε σταυρός.
Με βάση αρχειακά έγγραφα αποκαταστάθηκαν επίσης η εσωτερική διαρρύθμιση και στοιχεία του δαπέδου του ναού.
Μετά τη μεταφορά της Δούμας της Μόσχας, το 2015, στο ανακαινισμένο συγκρότημα του πρώην Νοσοκομείου Νόβο-Εκατερίνινσκαγια, ο ναός επαναλειτούργησε και σήμερα βρίσκεται στον εσωτερικό χώρο του συγκροτήματος της Δούμας.
Τον Μάρτιο του 2016 τον ναό επισκέφθηκε ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών Κύριλλος, ενώ στις 28 Μαΐου 2019 τελέστηκε η ακολουθία του μικρού αγιασμού του ναού.
