Στον ψηλότερο και μεγαλύτερο σε έκταση αγιομετεωρίτικο βράχο βρίσκεται η ανδρώα Ιερά Μονή του Μεγάλου Μετεώρου (Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού), η οποία ιδρύθηκε περί το 1340 από τον άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη (1302-80) και η οποία σήμερα Πέμπτη, πανηγυρίζει, επί τη Εορτή της Θείας Μεταμορφώσεως του Κυρίου και Σωτήρος. Στα παλιά χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία της Ιεράς Μητρόπολης Σταγών και Μετεώρων, η πρόσβαση στη Μονή γινόταν με ανεμόσκαλες και από τον Πύργο (στα 1520), όπου δέσποζε ο εξώστης με το Δίχτυ.
Μέχρι το 1923 η ανάβαση γινόταν με τις ανεμόσκαλες και το δίχτυ. Σήμερα η ανάβαση γίνεται με σκάλα που αριθμεί 146 απότομα σκαλιά που σε οδηγούν στην είσοδο της Μονής. Ο επισκέπτης της Μονής μπορεί να χαρεί τον πύργο (1520) όπου δεσπόζει ο εξώστης με το δίχτυ, το κελάρι (σημερινό Μουσείο λαογραφίας με παλαιά σκεύη και εργαλεία), το οστεοφυλάκιο, τον ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (1388 το ιερό του ναού – 1545, ο κυρίως ναός και ο νάρθηκας επί ηγεμονίας Συμεών του εξ Ιωαννίνων), αγιορείτικου τύπου με τοιχογραφίες εξαιρετικής βυζαντινής τέχνης του 1483 στο ιερό (μακεδονικής σχολής) και του 1552 στον κυρίως ναό και το νάρθηκα), την τράπεζα, την Εστία (μαγειρίο 1557, σημερινό Μουσείο λαογραφίας με παλαιά χάλκινα, πήλινα και ξύλινα μαγειρικά σκεύη).
Υπάρχουν ακόμη το Νοσοκομείο, Γηροκομείο (1572) και τα παρεκκλήσια: της Θεομήτορος (Παναγία της Μετεωρίτισσας Πέτρας, 14ου αι.) του Τιμίου Προδρόμου (αρχές 17ου αι.) των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης (1789) και του Αγίου Νεκταρίου. Στη Μονή φυλάσσονται χειρόγραφοι κώδικες μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας, χρυσόβουλα, πατριαρχικά σιγίλλια και άλλα έγγραφα, πολύτιμα ιστορικά ντοκουμέντα, σπάνια παλαιότυπα (15ου -19ου αι.) φορητές μεταβυζαντινές εικόνες (14ου και 15ου αι.) παλαιά περίτεχνα χειροτεχνήματα: ξυλόγλυπτα, χρυσοκέντητα, αργυρά κ.λ.π.
Το πρώτο μικρό κτίσμα που συναντάμε μέσα στο βράχο, αριστερά της σκάλας, είναι το ασκητήριο του Ιδρυτή της Μονής. Μπαίνοντας στην κύρια είσοδο δεξιά θα δούμε το παλιό βαρούλκο. Η Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου, της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, η πρώτη και μεγαλύτερη Μονή των Άγιων Μετεώρων (μέσα 14ου αι.), δεν φιλοξενεί μόνον τους πολιτιστικούς θησαυρούς που δημιουργήθηκαν εκεί ή με πολύ κόπο και μεγάλες προσπάθειες αποκτήθηκαν έως και εντελώς πρόσφατα, άλλα και τους αναδεικνύει -και μέσω αυτών αποδεικνύει την αδιάσπαστη ενότητα και συνέχεια του Ελληνισμού- στα μουσεία της.
Σημειώνεται ότι τα Μετέωρα ανήκουν στον κατάλογο μνημείων της Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ από το 1988. Επίσης, είναι αναγνωρισμένα και προστατεύονται από την ελληνική πολιτεία ως αρχαιολογική περιοχή και ως ιερός χώρος.
Από τα 24 μοναστήρια σήμερα λειτουργούν τα έξι, ενώ τα υπόλοιπα 15 είναι ακατοίκητα και ερειπωμένα. Οι Ιερές Μονές της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή του Μεγάλου Μετέωρου, της Αγίας Τριάδας, του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά, και του Βαρλαάμ είναι ανδρικές, ενώ η Ιερά Μονή Ρουσάνου και Αγίου Στεφάνου είναι γυναικείες. Σήμερα έχουν συντηρηθεί και αναστηλωθεί οι Ιερές Μονές του Αγίου Νικολάου Μπάντοβα (μετόχι της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδας) και της Υπαπαντής (μετόχι της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως ή Μεγάλου Μετεώρου). Ο Σεβ. Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ. Θεόκλητος εύχεται, μέσα από το ΑΠΕ-ΜΠΕ, «το Φως της θείας Μεταμορφώσεως να λάμψει στις καρδιές όλων μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της θείας Χάριτος σύμφωνα με την δυνατότητα του καθενός μας. Με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου, της οποίας, σε λίγες ημέρες εορτάζουμε την Κοίμηση και την εις Ουρανούς Μετάσταση, ο Θεός να χαρίζει υγεία και κάθε καλό σε όλους».
Αποστόλης Ζώης
* Φωτογραφία – Πηγή: Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων
