Την Κυριακή 10 Μαΐου 2026, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων εόρτασε την Κυριακή της Σαμαρείτιδος στο Φρέαρ του Ιακώβ, που βρίσκεται στη Σαμάρεια, στη σημερινή Νάμπλους.
Η Εκκλησία, αντλώντας από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (4,4-44), τιμά το γεγονός της συνάντησης της Σαμαρείτιδος με τον Χριστό. Κατά τη συνάντηση αυτή, ο Κύριος ζήτησε νερό από τη γυναίκα και της αποκάλυψε ότι Εκείνος μπορεί να της προσφέρει «το ύδωρ το ζων». Παράλληλα, της φανέρωσε στοιχεία της ζωής της και της αποκάλυψε ότι είναι ο Μεσσίας.
Οι λόγοι του Χριστού άλλαξαν τη ζωή της Σαμαρείτιδος, η οποία πίστεψε σε Εκείνον και μαρτύρησε υπέρ της χριστιανικής πίστης μαζί με μέλη της οικογένειάς της.
Με αφορμή την εορτή, τελέστηκε Θεία Λειτουργία στον μεγαλοπρεπή Ναό της Αγίας Φωτεινής, ο οποίος ανεγέρθηκε πριν από χρόνια με μέριμνα του αρχιμανδρίτη Ιουστίνου.
Της Θείας Λειτουργίας προέστη ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος Γ΄, συλλειτουργούντων του Κυριακός, του Γέροντος Αρχιγραμματέα Αρίσταρχος και ιερέων από την περιοχή της Σαμάρειας.
Στη λατρευτική σύναξη συμμετείχαν πλήθος πιστών από τις γύρω κοινότητες της Σαμάρειας, ενώ οι ύμνοι αποδόθηκαν στα ελληνικά και στα αραβικά από τους ιεροψάλτες και τις τοπικές χορωδίες.
Ο Πατριάρχης στην ομιλία του είπε:
«Ἀγαλλιάσθω σήμερον φαιδρῶς, ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, ὅτι Χριστὸς πεφανέρωται, σαρκούμενος ὡς ἄνθρωπος, ἵνα τὸν Ἀδὰμ ἐξάρῃ τῆς κατάρας παγγενῆ, καὶ θαυμαστοῦται θαύμασιν, ἐν Σαμαρείᾳ προσαφικόμενος, γυναικὶ δὲ παρέστη, ὕδωρ ζητῶν, ὁ νεφέλαις ὕδασι περιβαλλόμενος. Διὸ πάντες οἱ πιστοὶ προσκυνήσωμεν, τὸν δι’ ἡμᾶς ἑκουσίως πτωχεύσαντα, εὐσπλάγχνῳ βουλῇ», ἀναφωνεῖ ὁ ὑμνῳδός τῆς Ἐκκλησίας.
Άγαπητοί ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
Εὐλαβεῖς Χριστιανοί καί προσκυνηταί,
Ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνήγαγε πάντας ἡμᾶς ἐν τῷ ἱερῷ τούτῳ τόπῳ τοῦ Φρέατος τοῦ Πατριάρχου Ἰακώβ, ἵνα Πασχαλίως ἑορτάσωμεν τό θαυμαστόν γεγονός τῆς συναντήσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ μετά τῆς Σαμαρείτιδος γυναικός.
Ἀγάλλεται ὄντως σήμερον ὁ οὐρανός καί ἡ γῆ διότι, ὡς λέγει ὁ ὑμνῳδός, ὁ Θεός Λόγος ὁ Χριστός ἐφανερώθη σαρκούμενος ὡς ἄνθρωπος, ἵνα τόν Ἀδάμ ἐλευθερώσῃ ἐκ τῆς κατάρας παγγενῆ. Τῆς ἐλευθερίας ταύτης ἐκ τῆς κατάρας κοινωνός ἐγένετο καί ἡ Σαμαρεῖτις γυνή, τήν ὁποίαν ὁ Κύριος ἐνέπλησε ὕδατος ἁλλομένου λέγων αὐτῆς : «ὃς δι’ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ, οὐ μὴ διψήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω αὐτῷ, γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον», (Ἰωάν. 4,14).
Τό ὕδωρ, τό ὁποῖον προσφέρει ὁ Χριστός δέν δύναται νά συγκριθῇ πρός τό ὑλικόν, τοὐτέστιν τό φυσικόν ὕδωρ, διότι τό ὕδωρ τοῦ Χριστοῦ εἶναι ὕδωρ σωτηρίας, ὕδωρ αἰωνίου ζωῆς, τό ὁποῖον ὑπέρκειται πάσης συγκρίσεως. Τό ὕδωρ τοῦτο κατά τόν πολύν Ὠριγένην, «εἶναι τό δυνάμενον τῷ πίοντι πηγήν χρηματίσαι ὕδατος ἀενάου καί παρέχον ρεῖθρα σωτηρίας». Τά δέ ρεῖθρα, τά «ὕδατα σωτηρίας» δέν εἶναι ἄλλα ἀπό τήν δωρεάν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, «τοῦ Πνεύματος τῆς ἀληθείας, «ὅ ὁ κόσμος οὐ δύναται λαβεῖν, ὅτι οὐ θεωρεῖ αὐτό οὐδέ γινώσκει αὐτό», (Ἰωάν. 14,17), λέγει Κύριος.
Διό καί ὁ Χριστός λέγει εἰς τήν Σαμαρείτιδα: «ἔρχεται ὥρα, καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσι τῷ πατρὶ ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ· καὶ γὰρ ὁ πατὴρ τοιούτους ζητεῖ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτόν. Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν.» (Ἰωάν. 4, 23-24).
Ἑρμηνεύων τούς Κυριακούς τούτους λόγους, ὁ Ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας λέγει: «Σημαίνει μέν τῆς Ἑαυτοῦ τοῦ Χριστοῦ παρουσίας τόν ἤδη παρόντα καιρόν, μετασκευασθήσεσθαι δέ τούς τύπους φησίν εἰς ἀλήθειαν καί τήν τοῦ νόμου [Μωσαϊκοῦ] σκιάν εἰς λατρείαν πνευματικήν… Διά τοῦτο δικαίως τόν πνευματικόν ἀποδέχεται προσκυνητήν, οὐκ ἐν μορφώσει καί τύποις φοροῦντα τῆς εὐσεβείας τήν μόρφωσιν Ἰουδαϊκῶς, ἀλλά τοῖς μέν ἐξ ἀρετῆς κατορθώμασιν εὐαγγελικῶς διαλάμποντα, τῇ δέ τῶν θείων δογμάτων ὀρθότητι τήν ὄντως ἀληθῆ πληροῦντα προσκύνησιν». [Καί ἁπλούστερον, ὁ Χριστός ἀποκαλύπτει τόν καιρόν τῆς παρουσίας Αὐτοῦ καί λέγει ὅτι οἱ τόποι θά μεταμορφωθοῦν εἰς ἀλήθειαν καί ἡ σκιά τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου εἰς πνευματικήν λατρείαν. Διά τοῦτο λοιπόν, δικαίως ὁ Κύριος ἀποδέχεται τόν πνευματικόν προσκυνητήν, ὁ ὁποῖος δέν φέρει (δέν ἔχει τήν μόρφωσιν τῆς εὐσεβείας – τῆς Χριστιανικῆς δηλαδή πίστεως – κατά τρόπον Ἰουδαϊκόν μέ τύπους καί ἐξωτερικά σχήματα, ἀλλά οὗτος ἀφ’ ἑνός μέν διαλάμπει διά τῶν κατορθωμάτων τῆς ἀρετῆς, ἀφ’ ἑτέρου δέ ἐκπληρώνει τήν ὄντως ἀληθῆ προσκύνησιν, λατρείαν διά τῆς ὀρθότητος τῶν θείων δογμάτων].
Μέ ἄλλα λόγια, ἀφ ἑνός μέν ὁ Χριστός ἀποκαλύπτει εἰς τήν ἁπλῆν Σαμαρείτιδα γυναῖκα ὅτι αὐτός εἶναι ὁ ἐρχόμενος Μεσσίας ὁ λεγόμενος Χριστός (Πρβλ. Ἰωάν. 4,25). Ἀφ ἑτέρου δέ καθιστᾷ σαφές ὅτι ἡ ἀληθινή λατρεία τοῦ Θεοῦ εἶναι πνευματική, τό ἅγιον Πνεῦμα εἶναι Ἐκεῖνο, τό Ὁποῖον παρέχει τήν ἰκανότητα εἰς τούς ἀναγεννημένους ἀπό Αὐτό νά λατρεύουν ἀληθινά τόν Θεόν. (Πρβλ. Ἰωάν. 4,23).
Τήν ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ ἀναγέννησιν ἡμῶν ἑορτάζομεν καί ἡμεῖς κατά τάς Ἁγίας ταύτας πασχαλίους ἡμέρας, ὡς ἐναργέστατα διατυπώνει ὑμνολογικῶς ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός λέγων: «Θανάτου ἑορτάζομεν νέκρωσιν, ᾍδου τὴν καθαίρεσιν, ἄλλης βιοτῆς, τῆς αἰωνίου ἀπαρχήν, καὶ σκιρτῶντες ὑμνοῦμεν τὸν αἴτιον, τὸν μόνον εὐλογητὸν τῶν Πατέρων, Θεὸν καὶ ὑπερένδοξον».
Ἡ ἀπαρχή δέ τῆς ἄλλης βιοτῆς, τοὐτέστιν τῆς αἰωνίου, τήν ὁποίαν ἑορτάζομεν εἶναι ἡ πρόγευσις ἤ καλλίτερον εἰπεῖν, ὁ ἐγκαινισμός τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐντός τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, διά τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τό μυστήριον τῆς ἀναιμάκτου θυσίας, τοὐτέστιν τῆς θείας Εὐχαριστίας. Διό καί ὁ Κύριος λέγει: «Ζητεῖτε δέ πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ», (Ματθ. 6,33).
Τῆς βασιλείας ταύτης τοῦ Θεοῦ κληρονόμος ἐγένετο καί ἡ σήμερον ἑορτίως τιμωμένη Σαμαρεῖτις γυνή, ἡ κατονομασθεῖσα Φωτεινή καί ἀναδειχθεῖσα μάρτυς τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ καί ἰσαπόστολος τοῦ Εὐαγγελίου Αὐτοῦ. Ἀκούσωμεν καί τοῦ ὑμνῳδοῦ λέγοντος: «Πίστει ἐλθοῦσα ἐν τῷ φρέατι, ἡ Σαμαρεῖτις ἐθεάσατο, τὸ τῆς σοφίας ὕδωρ σε, ᾧ ποτισθεῖσα δαψιλῶς βασιλείαν τὴν ἄνωθεν ἐκληρώσατο, αἰωνίως ἡ ἀοίδιμος».
Εἰς τοῦτο καλούμεθα καί ἡμεῖς, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἵνα ταῖς ἱκεσίαις τῆς Ἁγίας Σαμαρείτιδος ἀξιωθῆναι κοινωνήσωμεν τῆς Βασιλείας τοῦ Χριστοῦ καί Θεοῦ ἡμῶν. Μετά δέ τοῦ ὑμνῳδοῦ παρακαλέσωμεν τήν Θεοτόκον καί εἴπωμεν: «Φωτὸς γενομένη, οἰκητήριον Ἁγνή, καταύγασον τὰς κόρας τῆς ψυχῆς μου, ἀμαυρωθείσας πολλαῖς, μεθοδείαις τοῦ ἐχθροῦ, καὶ βλέψαι ἀξίωσον τρανῶς, τὸ ἀναλάμψαν φέγγος, ἐκ σοῦ ὑπὲρ ἔννοιαν, καθαρᾷ καρδίᾳ».
Ἔτη πολλά εὐλογημένα καί εἰρηνικά. Χριστός Ἀνέστη».
Ακολούθησε λιτανεία τρις πέριξ του Ιερού Ναού, δεξίωση κεράσματος αναψυχής και μεσημβρινή τράπεζα.
