Από τον ΣΩΤΗΡΗ ΛΕΤΣΙΟ*
Καταφύγιο για όλους τους ορθόδοξους πιστούς θα αποτελεί από εδώ και στο εξής ο καθεδρικός ναός του Αρχάγγελου Μιχαήλ, που βρίσκεται στην πόλη Τσερκάσι στην κεντρική Ουκρανία, έτσι ώστε να μπορούν να δημιουργούνται πιο ασφαλείς συνθήκες για τους κατοίκους της πόλης και της γύρω περιοχής, όταν θα διεξάγονται βομβαρδισμοί από το ρωσικό στρατό. Η είδηση αυτή όπως ήταν αναμενόμενο επανέφερε εικόνες και αναμνήσεις από παλαιότερες εποχές, όταν οι εκκλησίες των χριστιανών μετατρέπονταν σε τόπους σωτηρίας για τους διωκόμενους και όσους κινδύνευε η ζωή τους από τις επιθέσεις των αλλόθρησκων. Τόσο κατά τους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας όσο και την περίοδο, όπου η πατρίδα μας βρισκόταν υπό τα δεσμά των Τούρκων, οι ορθόδοξοι πιστοί έβρισκαν παρηγοριά, ελπίδα και ανάταση ψυχής ενώνοντας τις προσευχές τους εντός των ναών. Και ασφαλώς δεν θα έπρεπε να λησμονηθεί, ότι επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού η παραβίαση και καταπάτηση του εκκλησιαστικού ασύλου θεωρείτο έγκλημα προδοσίας.
ΝΑΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
Σημείο αναφοράς για την εκκλησιαστική ιστορία της Θεσσαλονίκης αποτελεί αναμφίβολα ο Ι.Ν της Παναγίας Αχειροποιήτου, ο οποίος δεσπόζει εδώ και αιώνες επί της οδού Αγίας Σοφίας στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Ο εν λόγω ναός θεωρείται με βάση τεκμηριωμένα στοιχεία το σημαντικότερο σωζόμενο δείγμα παλαιοχριστιανικής βασιλικής στην Ελλάδα. Κτίσθηκε στα μέσα του 5ου αιώνα και ήταν αφιερωμένος στην Παναγία. Η επωνυμία Αχειροποίητος εντοπίζεται για πρώτη φορά σε έγγραφο του 1320 και σχετίζεται με την εικόνα του ναού της Παναγίας Δεομένης, η οποία υπήρχε στον ναό. Οφείλουμε επίσης να επισημάνουμε πως στον ίδιο ναό τιμόταν και η μνήμη του Αγίου Δημητρίου. Λίγοι εντούτοις γνωρίζουν σήμερα ότι μετά την πυρκαγιά του 1917 -εξαιτίας της οποίας μεγάλο μέρος της πόλης καταστράφηκε- στο ναό φιλοξενήθηκαν πολλοί άνθρωποι των οποίων τα σπίτια είχαν γίνει στάχτες μέσα σε λίγες μόνο ώρες. Μετά από μερικά χρόνια -και συγκεκριμένα το 1922- οι πύλες του ναού άνοιξαν εκ νέου και υποδέχτηκαν τους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, που είχαν αποβιβαστεί στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης σε συνθήκες απερίγραπτης φτώχειας. Καθώς τα χρόνια περνούσαν και η κατάσταση των προσφύγων έμπαινε σταδιακά σε πορεία ομαλοποίησης, ξεκίνησαν οι εργασίες αποκατάστασης του ναού με αποτέλεσμα να επαναλειτουργήσει κανονικά ως ορθόδοξη εκκλησία.
Ο πόλεμος στην Γάζα και η άνευ προηγουμένου ανθρωπιστική κρίση που αυτός έχει προκαλέσει από την έναρξη των φονικών συγκρούσεων τον Οκτώβριο του 2023, συνεχίζουν να βρίσκονται δυστυχώς στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Στο στόχαστρο των βομβαρδισμών βρέθηκαν από την πρώτη στιγμή οι ορθόδοξοι πληθυσμοί των Παλαιστινίων, αρκετοί εκ των οποίων αναζήτησαν καταφύγιο στον καθολικό της Ιεράς Μονής του Αγίου Πορφυρίου στην πολύπαθη Γάζα και στα τρία κτίρια πέριξ του ναού, τα οποία ανήκουν στην ιδιοκτησία του μοναστηριού. Το συγκεκριμένο μοναστήρι οικοδομήθηκε κατά την περίοδο από το 1150 έως το 1160 και ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του Αγίου Πορφυρίου, που είχε διετελέσει επίσκοπος Γάζας τον 5ο αιώνα. Κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου περί τα 150 άτομα εγκαταστάθηκαν μέσα στο ναό, ενώ μετά από μία εβδομάδα αυτοί που κατέφυγαν στους χώρους του Αγίου Πορφυρίου αναζητώντας βοήθεια ανήλθαν στους 400. Από ένα σημείο όμως και μετά οι συνθήκες διαβίωσης συνεχώς καθίσταντο δυσχερέστατες, αφού δεν ήταν εύκολη για τους εγκλωβισμένους η πρόσβαση σε τρόφιμα, νερό και ηλεκτρικό ρεύμα. Σε μια από τις συνεχείς πυραυλικές επιθέσεις ο ναός δέχθηκε ισχυρό χτύπημα με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ακαριαία 18 άτομα -μεταξύ των οποίων και εννέα παιδιά. Ο βομβαρδισμός αυτός προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, που καταδίκασε με σκληρή γλώσσα την επίθεση του ισραηλινού στρατού και έκανε λόγο για μια πράξη που συνιστά έγκλημα πολέμου. Στο καθολικό και στους υπόλοιπους χώρους του Αγίου Πορφυρίου είχαν καταφύγει το 2014 περίπου 2.000 Παλαιστίνιοι προκειμένου να γλυτώσουν από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών οι οικογένειες κοιμόντουσαν στους διαδρόμους και τα δωμάτια της εκκλησίας και των παρακείμενων κτιρίων, ενώ οι μοναχοί φρόντιζαν για την παροχή φαγητού αλλά και ιατρικής περίθαλψης.
Στην καταστροφική δίνη του πολέμου βρέθηκε τον Οκτώβριο του 2024 και ο Λίβανος, που τα τελευταία 50 χρόνια υποφέρει τα πάνδεινα χωρίς να μπορεί να γιατρέψει τις πληγές του. Ο ορθόδοξος ναός του Αγίου Γεωργίου στην Βηρυτό είχε ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές τον Αύγουστο του 2020 εξαιτίας της ισχυρότατης και πρωτοφανούς έκρηξης, που είχε σημειωθεί στο λιμάνι της Βηρυτού. Τον περασμένο Οκτώβριο ο συγκεκριμένος ναός παρέμενε συνεχώς ανοικτός εν μέσω σφοδρών βομβαρδισμών από την ισραηλινή αεροπορία. Λόγω της απουσίας καταφυγίων σε όλη την πρωτεύουσα του Λιβάνου, ο ναός υποδεχόταν ημέρα και νύχτα απελπισμένους ανθρώπους, οι οποίοι ανάβοντας ένα κερί και ανταλλάσσοντας κάποιες κουβέντες με τους ιερείς του ναού -κατά τη διάρκεια των αγρυπνιών -αντλούσαν δύναμη και κουράγιο στον αγώνα τους για την επιβίωση.
*Αναδημοσίευση από Εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
