Συνέντευξη εφ όλης της ύλης στη γαλλική τηλεόραση έδωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, μιλώντας για τη ζωή του αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ορθοδοξία σήμερα.
Ο κ. Βαρθολομαίος, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, δήλωσε χαρακτηριστικά πως το Πρωτείο της Κωνσταντινουπόλεως έχει ορισμένες αρμοδιότητες, ορισμένες εξουσίας, εντός εισαγωγικών.
«Και τις έχει ασκήσει αυτές τις αρμοδιότητες, σαν Πρωτόθρονη Εκκλησία δια μέσου των αιώνων, βοηθώντας και διακονώντας τις αδελφές Εκκλησίες. Ιστορικά κείμενα, κάνουν αναφορά στον ρόλο του Θρόνου της Κωνσταντινούπολης», δήλωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης.
«Φυσικά, ούτε εγώ ούτε οι διάδοχοι μου, πρόκειται να παραιτηθούμε από αυτά τα δικαιώματα που μας έδωσαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι. Θα τα έχουμε πάντοτε ως πολύτιμο θησαυρό για να διακονούμε τους αδελφούς μας τους Ορθοδόξους σε όλο τον κόσμο, σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες».
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης υπογράμμισε ακόμη πως ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως έχει ορισμένα προνόμια που δεν έχουν οι άλλοι Προκαθήμενοι.
«Από αυτή την άποψη είναι sine paribus, αυτά τα προνόμια ανήκουν μόνο στον Οικουμενικό Πατριάρχη, τα οποία δεν τα χρησιμοποιήσαμε ποτέ ούτε οι προκάτοχοι μου ούτε εγώ, για να επιβάλλω το θέλημα μας και την άποψη μας στις άλλες εκκλησίες, αλλά χρησιμοποιήσαμε αυτά τα προνόμια του Θρόνου της Κωνσταντινούπολης για να βοηθήσουμε τις άλλες Εκκλησίες στην καθημερινή τους ζωή και κυρίως όταν είχαν προβλήματα διακονίας, όχι εξουσίας».
Ουκρανικό Αυτοκέφαλο
Αναφορικά με την χορήγηση του τόμου της Αυτοκεφαλίας το 2019 στην Εκκλησία της Ουκρανίας και στον Μητροπολίτη Επιφάνιο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δήλωσε πως «τότε, το Πατριαρχείο μας προέβη σε αυτή την απόφαση, πιστεύοντας αφενός ότι ήταν δικαίωμα της Εκκλησίας της Ουκρανίας να αποκτήσει την Αυτοκεφαλία της ύστερα από πολλές αιτήσεις που είχε υποβάλει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, όχι μόνο τα τελευταία χρόνια, αλλά και πολύ νωρίτερα, τουλάχιστον το 1919-1920, μπορεί και νωρίτερα.
Και όταν η Ουκρανία έγινε ένα κυρίαρχο, ανεξάρτητο κράτος μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι Επίσκοποι της Ουκρανίας είχαν ζητήσει Αυτοκεφαλία από τη Ρωσία. Κακώς, έπρεπε να ζητήσουν την Αυτοκεφαλία τους από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Και θα γνωρίζετε ότι εκείνο το αίτημα Αυτοκεφαλίας που έστειλαν στη Μόσχα, το είχε υπογράψει ο Μητροπολίτης Ονούφριος, όχι φυσικά ως Μητροπολίτης Κιέβου, έφερε άλλον τίτλο εκείνη την εποχή.
Η Ουκρανία κατά το Οικουμενικό Πατριαρχείο, έχει το δικαίωμα να αποκτήσει την Αυτοκεφαλία, και έχει το δικαίωμα το κράτος να έχει μια τοπική ανεξάρτητη εκκλησία. Και αφετέρου το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει το δικαίωμα -αυτό και μόνο- να δώσει την Αυτοκεφαλία στην Ουκρανία, όπως την έδωσε σε όλες τις εκκλησίες που ανέφερα, αρχίζοντας από την Εκκλησία της Ρωσίας τον 16ο αιώνα, συνεχίζοντας τον 19ο και τον 20ο αιώνα σε όλες τις εκκλησίες των Βαλκανίων».
Όπως δήλωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, «κάναμε το αυτονόητο, οι Ουκρανοί να έχουν τη δική τους Εκκλησία την Αυτοκέφαλη, εμείς ασκήσαμε το κανονικό δικαίωμα που είχαμε να δώσουμε αυτή την Αυτοκεφαλία».
Πλέον, τόνισε χαρακτηριστικά, επιδίωξη τώρα είναι όλοι οι ορθόδοξοι της Ουκρανίας, «του Ονουφρίου και του Επιφανίου, να ενωθούν -όχι μόνο θεωρητικώς- αλλά και στη βάση της καθημερινής ζωής, να γίνουν μία τοπική Εκκλησία και να αναγνωριστούν από όλες τις άλλες αδελφές Ορθόδοξες Εκκλησίες. Νομίζω ότι αυτό θα γίνει, αργά ή γρήγορα. Δεν πρέπει να βιαζόμαστε και να περιμένουμε να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη.
Να θυμηθούμε ότι και τα Αυτοκέφαλα των άλλων εκκλησιών δεν αναγνωρίστηκαν αμέσως. Υπήρξε ένα διάστημα ώσπου να γίνει συνείδηση και στις άλλες αδελφές Εκκλησίες. Πιστεύω ότι με τη χάρη του Θεού και με την καλή διάθεση των Ορθοδόξων αδελφών Εκκλησιών, να γίνει εντός των προσεχών ετών ή των δεκαετών. Πάντως, το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει και να ακυρώσει την Αυτοκεφαλία που έδωσε στην Ουκρανία και σε αυτό θέλω να είμαι σαφής».
Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Κρήτης
Σε ερώτηση αναφορικά με την προετοιμασία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης τόνισε πως «όλα τα χρόνια της Πατριαρχίας μου, μπορώ να πω πως έδωσα μεγάλη ώθηση στη διορθόδοξη συνεργασία. Εγώ καθιέρωσα για πρώτη φορά τον θεσμό των συνάξεων των Ορθοδόξων Προκαθήμενων. Λειτουργήσαμε στο Πατριαρχείο το 1992 όλοι μαζί και υποστηρίξαμε εμπράκτως την ενότητα των Ορθοδόξων αυτοκέφαλων Εκκλησιών.
Έκτοτε κάναμε πολλές συναντήσεις Προκαθήμενων, με τελευταία εκείνη του Ιανουαρίου 2016, λίγο πριν από την Σύνοδο της Κρήτης».
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε και στα όσα προηγήθηκαν της Συνόδου της Κρήτης.
«Ενώ όλοι είχαμε συμφωνήσει τα θέματα που θα συζητούσαμε στη Σύνοδο και είχαμε υπογράψει τον κανονισμό λειτουργίας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, δυστυχώς την τελευταία στιγμή τέσσερις αδελφές Εκκλησίες απέφυγαν να συμμετάσχουν στη Σύνοδο, η οποία έγινε επιτυχώς θέλω να πιστεύω».
Ο κ. Βαρθολομαίος σημείωσε ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έκανε πολλές θυσίες και παραχωρήσεις όλα αυτά τα χρόνια των διορθοδόξων επαφών και ζυμώσεων, για να προωθήσει την πανορθόδοξη ενότητα και συνεργασία. «Μεταξύ αυτών, ενώ μόνο αυτό έδινε την Αυτοκεφαλία, αρχίζοντας από την Εκκλησία της Ρωσίας, συνεχίζοντας με όλες τις εκκλησίες των Βαλκανίων, επαναλαμβάνω μόνο αυτό έδινε την Αυτοκεφαλία, είπαμε να συμπεριληφθεί το θέμα αυτό στον κατάλογο των θεμάτων της Συνόδου της Ρόδου, και εν συνεχεία, της Γενεύης. Και φτάσαμε στο σημείο πώς θα γίνεται η υπογραφή ενός Τόμου Αυτοκεφαλίας σε μια νέα Εκκλησία».
Η αντίδραση της Ρωσικής Εκκλησίας
«Το Πατριαρχείο μας», συνέχισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, «είχε προτείνει στις υπογραφές, να αποφαίνεται ο Οικουμενικός Πατριάρχης και να συν-αποφαίνονται οι Προκαθήμενοι των άλλων Εκκλησιών. Αυτό βρήκε την αντίδραση του πρώην Βολοκολάμσκ Ιλαρίωνα, δεν πέρασε, δεν εγκρίθηκε. Εφόσον λοιπόν δεν υπήρχε ομοφωνία στο προπαρασκευαστικό στάδιο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, για το θέμα της Αυτοκεφαλίας, αποφασίστηκε να το αφαιρέσουμε από τον κατάλογο θεμάτων της Συνόδου».
Διάλογος μεταξύ Εκκλησιών
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης δήλωσε ότι είναι απαραίτητος ο διάλογος μεταξύ των θρησκειών, των ομολόγων, των Εκκλησιών, και αυτοί οι διάλογοι κάποια ημέρα θα μας οδηγήσουν στην ενότητα. Μέχρι τότε πρέπει οι άνθρωποι και οι λαοί και οι πολιτισμοί να συνεργάζονται για το καλό της ανθρωπότητας, πρόσθεσε χαρακτηριστικά.
Με την Καθολική Εκκλησία προχωρούμε αδελφικά, έχουμε ξεκινήσει θεολογικό διάλογο που εγκαινιάστηκε με τη Σύνοδο της Πάτμου, και συζητούμε το θέμα του Πρωτείου και της συνοδικότητας, έχουμε επίσημο θεολογικό διάλογο με τους Λουθηρανούς, με την αγγλικανική εκκλησία, πάντοτε με πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Εδώ και 40 χρόνια περίπου άνοιξε ακαδημαϊκός διάλογος με την ιουδαϊκή θρησκεία και με το Ισλάμ».
Ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριάρχη
Κλείνοντας ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε στις ευθύνες που έχει μία τέτοια θέση. Ο ίδιος τόνισε πως κάποιος που θέλει να ανταποκριθεί στην ευθύνη του Πρωτόθρονου Πατριάρχου στην ορθοδοξία, «πρέπει να είναι διαρκώς σε εγρήγορση, να μην κοιμάται ήσυχος, διότι είναι πάρα πολλά τα προβλήματα με τα οποία πρέπει να ασχοληθεί. Ευτυχώς που έχω καλούς συνεργάτες, και αγαπώ τη δουλειά μου. Με ρωτήσατε αν μετανόησα που δέχτηκα να επωμιστώ αυτόν τον Σταυρό. Δεν μετανόησα. Δεν μπορεί ο θρόνος της Κωνσταντινούπολης, με ιστορία και μαρτυρία τόσων αιώνων να μείνει κενός. Έχουμε μικρό ποίμνιο στην Κωνσταντινούπολη, έχουμε πολύ μεγαλύτερο ποίμνιο στη διασπορά, και όλοι αυτοί περιμένουν από τη μητέρα εκκλησία, από το ιερό μας κέντρο, μια φωνή συμπαράστασης, ενίσχυσης, μαρτυρίας και αυτό κάνουμε όλα αυτά τα χρόνια, με τη χάρη του Θεού».
