Τριάντα πέντε χρόνια μετά την εκλογή του στον Οικουμενικό Πατριαρχικό Θρόνο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος επανέρχεται σε ένα από τα ζητήματα που έχουν συνδεθεί κατεξοχήν με την πατριαρχική του διακονία: την προστασία της φυσικής δημιουργίας.
Στο πλαίσιο του αφιερώματος του Γραφείου Τύπου και Επικοινωνίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου για τα 35 χρόνια πατριαρχικής διακονίας του Παναγιωτάτου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης προσεγγίζει τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση υπό θεολογικό και ανθρωπολογικό πρίσμα, αναδεικνύοντας παράλληλα τη μακρά και πρωτοποριακή οικολογική δράση του Πατριαρχείου.
Ο κ. Βαρθολομαίος, με αφορμή την 1η Σεπτεμβρίου, ημέρα που το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει καθιερώσει ως ημέρα προσευχής υπέρ του φυσικού περιβάλλοντος, αναδεικνύει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος όχι ως μια μονοδιάστατη πολιτική ή οικονομική επιταγή, αλλά ως ένα σύνθετο ηθικό, θεολογικό, πνευματικό και κοινωνικό διακύβευμα, το οποίο άπτεται ευθέως της ευθύνης του ανθρώπου απέναντι στη δημιουργία.
Η Ίμβρος και η αγάπη για τη δημιουργία
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνδέει την ευαισθησία του για το φυσικό περιβάλλον με τα παιδικά του χρόνια στην Ίμβρο, υπογραμμίζοντας ότι το φυσικό τοπίο του νησιού αποτέλεσε την πρώτη πηγή έμπνευσης για την οικολογική του αντίληψη.
«Το περιβάλλον του χωριού μου, το περιβάλλον της Ίμβρου με ενέπνευσε την αγάπη προς τη δημιουργία του Θεού. Προς τη φύση, προς τις ομορφιές που έχει το φυσικό περιβάλλον. Ένα όμορφο αγριολούλουδο μπορεί να μας διδάξει πολλά για τη σοφία του Θεού, για την αγάπη του προς εμάς τους ανθρώπους, για την παντοδυναμία του και ούτω καθεξής.
Όπου να στρέψει κανείς το βλέμμα του σ’ αυτή την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα, στο περιβάλλον το νησιώτικο, στο περιβάλλον του χωριού, όπου να στρέψει το βλέμμα του θα δει την παρουσία του Θεού.
Μπορούσα να εκτιμήσω την αξία της φύσεως και το θεώρησα χρέος μου να ενισχύσω έτι περαιτέρω τις προσπάθειες που ξεκίνησε ο προκάτοχός μου Πατριάρχης Δημήτριος, ανακηρύσσοντας την 1η Σεπτεμβρίου Ημέρα Προστασίας του Περιβάλλοντος. Έκανα διάφορα συνέδρια, καταρχάς μικρότερα για τους νέους στη Χάλκη, αργότερα έκανα τα γνωστά μεγάλα διαθρησκειακά και διεπιστημονικά συμπόσια εν πλω. Και όλα αυτά έδωσαν μια μαρτυρία ζωντανή, ότι πρέπει όλοι να κηδόμεθα της φύσεως, να ευαισθητοποιούμε τους συνανθρώπους μας, να σέβονται, να αγαπούν και να προστατεύουν τη δημιουργία του Θεού», ανέφερε.
Η οικολογία ως ηθικό και θεολογικό ζήτημα
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης χαρακτηρίζει την οικολογική κρίση ζήτημα που υπερβαίνει την πολιτική και οικονομική διάσταση, συνδέοντάς την άμεσα με τη στάση του ανθρώπου απέναντι στη δημιουργία και τον Θεό.
«Γιατί, όπως το λέω πάντοτε, δεν είναι δυνατόν να ισχυριζόμεθα ότι αγαπούμε και σεβόμεθα τον Θεό αφενός και αφετέρου καταστρέφουμε τη δημιουργία που εξήλθε από τα θεϊκά χέρια του. Το πρόβλημα της οικολογίας που απασχολεί σήμερα όλη την ανθρωπότητα, δεν είναι μόνο θέμα πολιτικό και οικονομικό, αλλά είναι και ηθικό, είναι θεολογικό, πνευματικό και κοινωνικό συγχρόνως. Και θα συνεχίσουμε ως Οικουμενικό Πατριαρχείο τις ταπεινές προσπάθειές μας προς αυτή την κατεύθυνση».
«Η φύση δεν μας ανήκει»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κκ Βαρθολομαίος στην ανθρώπινη υπερκατανάλωση και στην αντίληψη ότι η φύση αποτελεί ιδιοκτησία του ανθρώπου. Όπως τόνισε, η ανθρώπινη δραστηριότητα δεν πρέπει να υπερβαίνει τις πραγματικές ανάγκες, καθώς η πλεονεξία και ο εγωισμός οδηγούν στην καταστροφή του περιβάλλοντος.
«Χρησιμοποιούμε τη φύση με εγωισμό, γιατί θέλουμε όχι μόνο αυτά που χρειαζόμεθα από τη φύση, αλλά και τα επιπλέον, τα οποία δεν είναι απαραίτητα, αλλά απλώς ικανοποιούν τις φιλοδοξίες μας, τον εγωισμό μας, τα καπρίτσια μας. Αυτά τα επιπλέον είναι τα οποία καταστρέφουν το περιβάλλον. Έχουμε υπερβολικές αξιώσεις και νομίζουμε ότι η φύση μάς ανήκει, ότι είναι ιδιοκτησία μας. Ενώ ο Θεός, όταν έβαλε τους πρωτοπλάστους στον παράδεισο, τους είπε να τον φυλάσσουν και να τον προστατεύουν. Τους έβαλε ως φύλακας, ως ιερείς της δημιουργίας. Είμεθα οικονόμοι της φύσεως και όχι ιδιοκτήται αυτής».
«Εμείς ανήκουμε στον κόσμο»
Ο κ. Βαρθολομαίος υπογράμμισε παράλληλα ότι ο άνθρωπος αποτελεί μέρος του φυσικού κόσμου και δεν μπορεί να θεωρεί ότι έχει απεριόριστα δικαιώματα πάνω σε αυτόν. Στο ίδιο πλαίσιο, συνέδεσε τον σεβασμό προς τη φύση με τον σεβασμό των δικαιωμάτων των άλλων ανθρώπων.
«Εμείς ανήκουμε στον κόσμο και όχι ο κόσμος σε εμάς. Είμαστε ένα πολλοστημόριο μέσα στον κόσμο, ο καθένας από εμάς. Βεβαίως έχουμε την αξία μας διότι έχουμε αθάνατη ψυχή. Αλλά πέραν τούτου, πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι όσα δικαιώματα έχουμε εμείς στον κόσμο, έχουν και οι συνάνθρωποί μας. Και τα δικά μας τα δικαιώματα τελειώνουν εκεί όπου αρχίζουν τα δικαιώματα των συνανθρώπων μας. Δεν πρέπει να ξεπερνούμε τα όρια και να διεκδικούμε πράγματα που δεν μας ανήκουν».
«Η φύση μάς εκδικείται»
Αναφερόμενος στις φυσικές καταστροφές, ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνέδεσε τις υπερβολές της ανθρώπινης δραστηριότητας με τις συνέπειες που, όπως είπε, επιστρέφουν στην ίδια την ανθρωπότητα. Ιδιαίτερα αναφέρθηκε στις πλημμύρες και τις πυρκαγιές, αποδίδοντάς τες, μεταξύ άλλων, στην πλεονεξία και την υπέρμετρη εκμετάλλευση της φύσης.
«Είναι η τιμωρία μας που έρχεται από την ίδια τη φύση, την οποία εκμεταλλευόμεθα και καταστρέφουμε. Μας εκδικείται η φύσις», τόνισε ο κκ Βαρθολομαίος.
Κάλεσμα στους νέους
Κλείνοντας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης έδωσε έμφαση στον ρόλο των νέων ανθρώπων στη συνέχιση της προσπάθειας για την προστασία του περιβάλλοντος, επικαλούμενος και την πρακτική σχέση των προηγούμενων γενεών με τη φύση.
«Χρειάζεται ασφαλώς η συστράτευση των νέων ανθρώπων, ώστε να συνεχιστεί η παράδοση των πατέρων μας, των προγόνων μας, που χωρίς να ξέρουν πολλά γράμματα, χωρίς να έχουν πολλές θεωρητικές γνώσεις γι’ αυτά τα πράγματα, εμπράκτως, στην καθημερινότητά τους εσέβοντο και προστάτευαν τη φύση, η οποία τους ανταπέδιδε τα οφέλη», κατέληξε.
