Περιπτώσεις συμβίωσης ασκητών με θηρία, τα οποία δείχνουν σεβασμό και υπακοή στους θεοφόρους Γέροντες. Ο Ιορδανίτης Όσιος από τα Μύρα και η σχέση του με το πληγωμένο λιοντάρι που έγινε γνήσιος υποτακτικός του
Από τον ΓΙΑΝΝΗ ΖΑΝΝΗ*
Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, έχουν εξηγήσει, γιατί τα ζώα, ακόμα και τα άγρια, στέκουν με υπακοή και σεβασμό απέναντι στους Αγίους. Ο λόγος είναι, ότι αντιλαμβάνονται την οσμή του Αδάμ πριν την πτώση και αναγνωρίζουν έτσι στα πρόσωπα των Αγίων τον φυσικό βασιλιά και κύριό τους, τον κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του Θεού άνθρωπο.
Παραδείγματα αρμονικής συμβιώσεως ανάμεσα στους Αγίους και τα ζώα, συναντούμε αρκετά στην Ιστορία της Εκκλησίας, τόσο στις απαρχές, ακόμα και στην Παλαιά Διαθήκη (παράδειγμα ο κόρακας που έτρεφε τον Προφήτη Ηλία), όσο και στη σύγχρονη εποχή.
Στην ασκητική γραμματεία συναντούμε αρκετές περιπτώσεις συμβιώσεως Αγίων ασκητών με θηρία, όπου τα τελευταία δείχνουν σεβασμό και απόλυτη υπακοή στους θεοφόρους Γέροντες. Πρόχειρα, να υπενθυμίσουμε την περίπτωση του Αγίου Μάρκου του ασκητή, που μία ύαινα του πήγε το τυφλό της κουτάβι για να το θεραπεύσει (και πράγματι ο Άγιος το θεράπευσε). Ή, την περίπτωση του Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου, (είχε εισέλθει σε μία σπηλιά για να καταλύσει ο βράδυ, όπου κοιμόταν ένα λιοντάρι. Το θηρίο έδειξε να ενοχλείται από την παρουσία του Αγίου, αλλά εκείνος του είπε: «Εγώ δεν ενοχλούμαι, η σπηλιά μας χωράει και τους δυο. Αν όμως δεν συμφωνείς, τότε να φύγεις εσύ, γιατί εγώ, ως άνθρωπος, είμαι εικόνα του Κτίστη μας και άρα είμαι ανώτερός σου». Και το λιοντάρι υπάκουσε και έφυγε. Ή, την περίπτωση του Αγίου Ζωσιμά, που του εμφανίστηκε το λιοντάρι και τον βοήθησε να ανοίξουν τάφο για να θάψει την Οσία Μαρία την Αιγυπτία.
Η εντυπωσιακότερη όμως ιστορία συνυπάρξεως σαρκοβόρου θηρίου με άνθρωπο του Θεού, είναι μάλλον εκείνη του Αγίου Γερασίμου του Ιορδανίτου, του οποίου την μνήμη η Εκκλησία τιμά στις 4 Μαρτίου.
Ο Όσιος Γεράσιμος γεννήθηκε στα Μύρα της Λυκίας, στην πόλη της οποίας τον αρχιεπισκοπικό θρόνο λάμπρυνε ο μέγας Άγιος Νικόλαος. Γεννήθηκε περί τα μέσα του 5ου μ. Χ. αιώνος, μολονότι δεν γνωρίζουμε ακριβώς το έτος γεννήσεώς του. Οπωσδήποτε όμως, η πληροφορία ότι γεννήθηκε τον 7ο αιώνα, επί βασιλείας του Κωνσταντίνου Δ΄ Πωγωνάτου, κρίνεται εσφαλμένη, διότι δεν συμβαδίζει με τα γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά την διάρκεια του βίου του.
Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για την εποχή που η Αγία Πίστη του Χριστού είχε θριαμβεύσει στο οικουμενικό Ρωμαϊκό κράτος, μολονότι είχαν πλέον κάνει την εμφάνισή τους τα ζιζάνια των αιρετικών διδασκαλιών, που θα ταλάνιζαν για αρκετό χρόνο ακόμα το σώμα της Εκκλησίας. Ήταν επίσης η εποχή κατά την οποία πλήθη προσκυνητών, από Ανατολή και Δύση, επισκέπτονταν ως ταπεινοί προσκυνητές τους Αγίους Τόπους, όπου έζησε, σταυρώθηκε, τάφηκε κι αναστήθηκε ο Σωτήρας Χριστός. Πολλοί εξ αυτών, αλλοιωμένοι με την «καλήν ἀλλοίωσιν», έμεναν στην Αγία Γη και ακολουθούσαν την μοναχική πολιτεία, αφού άλλωστε ο Μοναχισμός γνώριζε μεγάλη άνθιση κατά την εποχή εκείνη και η έρημος της Παλαιστίνης ήταν γεμάτη από Μοναστήρια. Οι ιδρυτές πολλών εξ αυτών, ήταν μεγάλες μορφές του Ορθόδοξου Μοναχισμού, όπως ο Άγιος Ευθύμιος ο Μέγας, ο Άγιος Σάββας ο Ηγιασμένος, ο Άγιος Θεοδόσιος ο Κοινοβιάρχης. Ο τελευταίος, επισκέφθηκε την Αγία Γη την ίδια περίοδο με τον Άγιο Γεράσιμο.
Ο Όσιος Γεράσιμος λοιπόν, έχοντας ήδη την διακαή επιθυμία να μονάσει και έχοντας ακούσει την φήμη του Οσίου Ευθυμίου, πήγε στην έρημο του Ρουβά και έμεινε για λίγο διάστημα μαζί του, για να λάβει από αυτόν πολύτιμες συμβουλές και πνευματική καθοδήγηση. Κατόπιν, αναχώρησε για την έρημο του Ιορδάνη, όπου επρόκειτο να εγκατασταθεί μόνιμα και να επιδοθεί στα μεγάλα πνευματικά αγωνίσματα, που τον ανέδειξαν σε έναν από τους κορυφαίους ασκητές της ερήμου.
Η φήμη του αρχίζει να εξαπλώνεται και συρρέει πλήθος ασκητών, από διάφορα μέρη, αρχικά για να τον δουν και να ακούσουν τις διδαχές του, αλλά στη συνέχεια, σαγηνευμένοι από την αρετή και την δύναμη της προσευχής και των λόγων του, θέλουν να μείνουν κοντά του. Έτσι, αναγκάζεται να ιδρύσει κοινόβιο μοναστήρι και λαύρα σε απόσταση ενός μιλίου από τον Ιορδάνη ποταμό.
Η λαύρα αποτελείτο από σκήτες, χωμένες μέσα σε σπηλιές, όπου έμεναν κατά μόνας οι μεγαλύτεροι στην ηλικία και οι πλέον δόκιμοι στην ασκητική ζωή μοναχοί. Στο κοινόβιο έμεναν οι νεότεροι και οι αρχάριοι. Η φήμη του Αγίου σύναξε στη λαύρα πλήθος μοναχών που ζούσαν σκορπισμένοι στην περιοχή της Ιεριχούς και στις όχθες του Ιορδάνη. Και καθώς ο Όσιος Γεράσιμος ήταν ο πρώτος που εγκαταβίωσε στην έρημο του Ιορδάνη, έλαβε την επωνυμία «Ιορδανίτης».
Η ΑΝΑΧΩΡΗΤΙΚΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ
Ο ίδιος αγαπούσε την αναχωρητική ζωή και περνούσε μεγάλο διάστημα στην έρημο. Αργότερα επικράτησε η συνήθεια, οι μοναχοί, απ’ όλα τα μοναστήρια, να φεύγουν για την έρημο στην αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και να επιστρέφουν το Σάββατο του Λαζάρου. Ένας από αυτούς, ήταν και ο Άγιος Ζωσιμάς, που εξομολόγησε, κοινώνησε και ενταφίασε την Οσία Μαρία την Αιγυπτία.
Η ευγνωμοσύνη του…Ιορδάνη που τρεφόταν με ψωμί και όσπρια, ο κανόνας του να μεταφέρει νερό από το ποτάμι και η πίστη του στον μεγάλο ασκητή μέχρι την κοίμησή του πέντε χρόνια μετά
Όπως περιγράφεται στο Λειμωνάριον του Ιωάννου Μόσχου, κάποια μέρα ο Όσιος Γεράσιμος, ενώ περπατούσε κοντά στις όχθες του Ιορδάνη, συνάντησε ένα λιοντάρι. Το ζώο βρυχιόταν δυνατά και σχεδόν ικετευτικά, γιατί είχε μπηχτεί στο πόδι του μια καλαμένια ακίδα, με αποτέλεσμα να πρηστεί και να γεμίσει πύο. Όταν είδε τον Άγιο, του έδειξε το πληγωμένο του πόδι και βρυχιόταν παρακλητικά.
Ο Όσιος του αφαίρεσε το καλάμι, καθάρισε τα υγρά από την πληγή, έδεσε το πόδι του ζώου με ένα πανί και το άφησε να φύγει. Όμως το λιοντάρι δεν ήθελε να αποχωριστεί τον ευεργέτη του. Τον ακολουθούσε πιστά όπου πήγαινε, σαν γνήσιος υποτακτικός, ώστε και ο ίδιος ο Άγιος να θαυμάζει την τόσο μεγάλη ευγνωμοσύνη του θηρίου. Το άφησε να μείνει κοντά του και το έτρεφε με ψωμί και βρεγμένα όσπρια.
Οι Ιορδανίτες μοναχοί έπιναν νερό από τον Ιορδάνη, που το μετάφεραν με ένα γαϊδουράκι. Ο Όσιος Γεράσιμος λοιπόν, ανέθεσε στο λιοντάρι να συνοδεύει το γαϊδουράκι στην βοσκή του, στις όχθες του ποταμού.
Κάποια μέρα όμως, ο γάιδαρος απομακρύνθηκε λίγο και κάποιοι διερχόμενοι καμηλιέρηδες που τον είδαν, τον πήραν μαζί τους. Το λιοντάρι, αφού τον αναζήτησε και δεν τον βρήκε, επέστρεψε σκυθρωπό στη λαύρα. Βλέποντάς το ο Άγιος, νόμισε ότι εκείνο είχε φάει τον γάιδαρο και του έβαλε κανόνα να μεταφέρει πλέον εκείνο τις στάμνες με το νερό από τον Ιορδάνη. Το θηρίο, σαν γνήσιος υποτακτικός, δέχτηκε «αγόγγυστα» τον κανόνα του. Οι μοναχοί του φόρτωναν τα κοφίνια με τις στάμνες, τις γέμιζαν με νερό και επέστρεφαν στη λαύρα.
Κάποτε, είδε το σκηνικό ένας στρατιώτης, ο οποίος λυπήθηκε με το θέαμα αυτό και ρώτησε τους μοναχούς γιατί το έκαναν. Οι μοναχοί τους εξήγησαν τον λόγο κι εκείνος τους έδωσε το αντίτιμο να αγοράσουν άλλο γαϊδούρι, ώστε να απαλλάξουν το λιοντάρι από αυτή τη δουλειά.
Λίγο καιρό αφότου το λιοντάρι αποδεσμεύτηκε από τη μεταφορά του νερού, πέρασε από τα μέρη εκείνα ο καμηλιέρης που είχε πάρει τον γάιδαρο, προκειμένου να πουλήσει σιτάρι. Είχε μαζί του και το κλεμμένο ζώο. Το λιοντάρι αναγνώρισε τo γάιδαρο και έτρεξε προς το μέρος του. Όπως ήταν φυσικό, ο καμηλιέρης το έβαλε στα πόδια και το λιοντάρι έπιασε με τα δόντια το καπίστρι του γαϊδάρου και τον έφερε στη Λαύρα.
Βλέποντας τα δυο ζώα ο Άγιος Γεράσιμος, κατάλαβε ότι άδικα είχε τιμωρηθεί το λιοντάρι. Και επειδή είχε δεχτεί αγόγγυστα τον κανόνα του, του έδωσε το όνομα Ιορδάνης. Και το λιοντάρι έμεινε στη Λαύρα μαζί με τον Όσιο μέχρι την κοίμησή του, πέντε χρόνια μετά.
Την ημέρα της εκδημίας και της ταφής του Οσίου, έτυχε ο Ιορδάνης να μην βρίσκεται στην Λαύρα. Όταν επέστρεψε, αναζητούσε επίμονα τον Γέροντα. Τότε ο αββάς Σαββάτιος και κάποιος άλλος μαθητής του Οσίου, είπαν στο λιοντάρι ότι ο Γέροντας είχε αναχωρήσει για τον ουρανό, και του έβαλαν φαγητό. Όμως εκείνο αρνήθηκε την τροφή που του πρόσφεραν και συνέχισε να βρυχάται λυπητερά, αναζητώντας τον Γέροντα. Μάταια οι μοναχοί το χάιδευαν στην πλάτη και του επαναλάμβαναν ότι ο Όσιος έφυγε προς Κύριον.
ΧΤΥΠΗΣΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΤΑΦΟ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ ΚΑΙ ΠΕΘΑΝΕ
Του λέει τότε ο αββάς Σαββάτιος: «Έλα μαζί μου λοιπόν, και θα με πιστέψεις». Και οδήγησε το λιοντάρι στον τάφο του Οσίου. «Να», του είπε, «εδώ είναι θαμμένος ο Γέροντάς μας». Και έβαλε μετάνοια. Όταν το ζώο τον είδε που έβαλε μετάνοια, βγάζοντας έναν δυνατό βρυχηθμό, χτύπησε με δύναμη το κεφάλι του στον τάφο του Γέροντα και πέθανε. Και, τελειώνει η διήγηση του Λειμωναρίου, αυτό δεν έγινε επειδή το λιοντάρι είχε λογική ψυχή, αλλά επειδή ο Θεός θέλει να δοξάσει όσους Τον δοξάζουν, και όσο ζουν, και μετά θάνατον. Αλλά και για να δείξει ποια υποταγή είχαν τα θηρία στον Αδάμ πριν αυτός παρακούσει την εντολή και εκπέσει από την τρυφή του Παραδείσου.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
