Γυναίκες που έζησαν στα μικρά, ακριτικά, αιγαιοπελαγίτικα νησιά και υπηρέτησαν με αυταπάρνηση την οικογένεια, την πατρίδα, την παράδοση και τον τόπο τους
Από τον ΣΩΤΗΡΗ ΛΕΤΣΙΟ
Οι ταξιδιώτες του Αυγούστου διασχίζουν τις ελληνικές θάλασσες προκειμένου να φθάσουν στους προορισμούς τους και να απολαύσουν τις καλοκαιρινές τους διακοπές.
Κάθε νησί της ελληνικής επικράτειας είναι ένας μοναδικός συνδυασμός φυσικής ομορφιάς και ιστορίας. Πάνω στα χώματά τους σημειώθηκαν γεγονότα στα οποία πρωταγωνίστησαν ξεχωριστοί άνθρωποι, αρκετούς από τους οποίους συχνά τους σκεπάζει η λήθη του χρόνου. Σε κοντινή απόσταση από τόπους πολύβουους και κοσμικούς κάποιες γυναίκες στάθηκαν στο ύψος των ευθυνών τους και τίμησαν την αποστολή τους ως θεματοφύλακες των αξιών του ελληνισμού.
Η ΑΕΙΜΝΗΣΤΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΑΧΛΑΔΙΩΤΗ, ΓΝΩΣΤΗ ΩΣ Η «ΚΥΡΑ ΤΗΣ ΡΩ»
Η πιο ονομαστή από όλες υπήρξε αναντίρρητα η αείμνηστη Δέσποινα Αχλαδιώτη, η οποία έμεινε στην ιστορία ως «Κυρά της Ρω». Γεννήθηκε στο Καστελλόριζο Μεγίστης, στη Ρόδο, το 1890 και απεβίωσε στη πόλη της Ρόδου το 1982. Σε όλη της την ζωή ασχολήθηκε με την κτηνοτροφία και προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες ως μέλος της Εθνικής Αντίστασης κατά την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Έως και τον θάνατό της δεν υπήρχε ούτε μια ημέρα, που να μην ύψωσε με υπερηφάνεια την ελληνική σημαία στην ακριτική νησίδα της Ρω, την οποία υπέστελλε με τη δύση του ήλιου.
Το 1927, η Δέσποινα και ο σύζυγός της Κώστας εγκαταστάθηκαν στην τότε ιταλοκρατούμενη ερημική νησίδα της Ρω -έχοντας την παρέα ελάχιστων οικογενειών- προκειμένου να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία. Όταν η Δέσποινα Αχλαδιώτη αντίκρυσε ένα πρωϊνό του 1929 την τουρκική σημαία στην κορυφή του νησιού, δεν δίστασε ούτε λεπτό για το τι θα έπρεπε να κάνει. Πήγε στο σπίτι της, πήρε ένα λευκό σεντόνι και μια γαλάζια κουρτίνα και έραψε αμέσως μια ελληνική σημαία. Κατέβασε με τον σύζυγό της την τουρκική σημαία και τοποθέτησε στη θέση της την ελληνική.
Καθώς τα χρόνια περνούσαν οι λίγες οικογένειες της Ρω άρχισαν να εγκαταλείπουν το νησί και έτσι η Δέσποινα και ο Κώστας, έγιναν οι μοναδικοί κάτοικοί του. Το 1943 είχε μετακινηθεί προσωρινά στο Καστελόριζο οι κάτοικοι του οποίου το είχαν εγκαταλείψει μετά τους βομβαρδισμούς των Γερμανών για λόγους ασφάλειας. Η ίδια όμως παρέμεινε εκεί και κάθε πρωί ύψωνε την γαλανόλευκη. Συγχρόνως, συνέδραμε με κίνδυνο της ζωής της Έλληνες στρατιώτες του «Ιερού Λόχου» αλλά και μέλη των συμμαχικών δυνάμεων. Τη χρονιά του 1975 κατέβασε δύο φορές την τουρκική σημαία, που είχε τοποθετηθεί στη Ρω παράνομα από μια ομάδα τούρκων δημοσιογράφων με αφορμή την ολιγοήμερη απουσία της από την νησίδα. Το ίδιο έτος το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της απένειμε μετάλλιο για τις υπηρεσίες της στην πατρίδα, ενώ βραβεύτηκε επίσης από την Ακαδημία Αθηνών, την Βουλή των Ελλήνων κ.α. Η κηδεία της τελέστηκε δημοσία δαπάνη στις 13 Μαΐου 1982 στο Καστελόριζο, ενώ την επόμενη ημέρα η σορός της μεταφέρθηκε στη Ρω και ενταφιάστηκε κάτω από τον ιστό όπου ύψωνε τη σημαία.
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ: Η ΠΟΛΥΤΕΚΝΗ ΚΥΡΑ ΤΗΣ ΡΗΝΕΙΑΣ, Η «ΔΙΑΦΕΝΤΟΥ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΗΛΟΥ»
Εμβληματική προσωπικότητα υπήρξε και η Κατερίνα Σαντοριναίου (1915-1990), που έμεινε στην Ιστορία με την ονομασία «Κυρά της Ρήνειας» ή αλλιώς «Διαφεντού της Μεγάλης Δήλου (η δεύτερη ονομασία της νήσου Ρήνειας).
Παρόλο ότι είχε καταγωγή από τη Μύκονο απαρνήθηκε τις ανέσεις και την κοινωνική ζωή που προσφέρει το «νησί των ανέμων» και εγκαταστάθηκε στο ακατοίκητο νησάκι της Ρήνειας που βρίσκεται δυτικά της Δήλου, του ιερού νησιού της αρχαιότητας. Εκεί, έζησε επί 54 συνεχή χρόνια μαζί με τον σύζυγό και τα επτά παιδιά της. Όσοι την είχαν γνωρίσει μιλούσαν με θαυμασμό για τον δυναμικό της χαρακτήρα, την εργατικότητά και την αντοχή της απέναντι σε κάθε είδους προβλήματα. Σε καθημερινή βάση αφιέρωνε πολύ χρόνο στις αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες, ενώ συγχρόνως φρόντιζε ώστε να διατηρείται πάντα σε καλή κατάσταση ο ολάνθιστος κήπος του σπιτιού της. Βασικό της μέλημα ήταν επίσης και η φύλαξη του αρχαιολογικού χώρου του νησιού, ενώ παροιμιώδης έμεινε και η φιλοξενία που επεφύλασσε στους επισκέπτες του νησιού. Για αυτούς ήταν η ιδανικότερη ξεναγός και πρόθυμη να απαντήσει στις απορίες τους.
Φορώντας πάντα την γαλάζια στολή και το άσπρο μαντήλι στο κεφάλι κατέβαινε κάθε πρωί στο λιμάνι για να υποδεχτεί και να συνδράμει το έργο των καλλιεργητών και των ψαράδων που έφθαναν στο νησί, όταν βεβαίως το επέτρεπαν οι καιρικές συνθήκες. Μέσα στα καθήκοντά της ήταν και το να φροντίζει εθελοντικά τους πέντε μικρούς ναούς της Ρήνειας. Έλεγχε καθημερινά την κατάσταση στην οποία βρισκόντουσαν αυτοί, άναβε τα καντήλια, έκανε την καθαριότητα και τοποθετούσε λουλούδια στο εσωτερικό τους. Η απώλεια του συζύγου της -παρόλο ότι υπήρξε μια σκληρή για την ίδια δοκιμασία- δεν στάθηκε η αφορμή για να αλλάξει η διάθεσή της και να εγκαταλείψει τον τόπο της. Παρέμεινε εκεί έως το τέλος της ζωής της -ακοίμητος φύλακας του νησιού και της ιστορίας του.
ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΤΣΟΤΟΥΡΧΗ, Η «ΚΥΡΑ ΡΗΝΙΩ» ΤΗΣ ΚΙΝΑΡΟΥ
Στη νησίδα Κίναρος, που βρίσκεται μεταξύ των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων δυτικά της Καλύμνου και της Λέρου, η μοναδική κάτοικος είναι η κυρία Ειρήνη Κατσοτούρχη (ή αλλιώς κυρά Ρηνιώ) που έχει συμπληρώσει τα 80 της χρόνια. Γεννήθηκε στην Αμοργό και μεγάλωσε στην Κίναρο.
Όταν παντρεύτηκε έζησε με την οικογένειά της στην Κάλυμνο. Οι ανάγκες της ζωής τους έστειλαν για κάποια χρόνια στην Αυστραλία. Όταν επέστρεψαν αποφάσισαν να εγκατασταθούν με τον άντρα της μόνιμα στην Κίναρο. Το 2013 ο σύζυγός της έφυγε από τη ζωή και έκτοτε η κυρία Ρηνιώ έγινε η μοναδική κάτοικος της νησίδας. Ουκ ολίγοι είναι οι άνθρωποι που συνδράμουν με όλες τους δυνάμεις την κυρία Ειρήνη, ενώ μια φορά την εβδομάδα γίνεται προγραμματισμένο δρομολόγιο με καΐκι, που έρχεται από την Αμοργό μεταφέροντας όλα τα αναγκαία για την ίδια είδη.
Καθημερινά υψώνει την ελληνική σημαία πάνω στην Κίναρο, ενώ φροντίζει και το μνημείο των τριών πεσόντων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού, οι οποίοι έχασαν την ζωή τους τον Φεβρουάριο του 2016 όταν το ελικόπτερο στο οποίο επέβαιναν συνετρίβη πάνω στην Κίναρο.
ΚΑΤΙΝΑ ΚΑΠΟΥ, Η ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΗΣ ΣΑΜΙΟΠΟΥΛΑΣ
Ταυτισμένη με την μεταπολεμική ιστορία της Σαμιοπούλας ήταν η ζωή της Κατίνας Κάπου, η οποία εγκαταστάθηκε εκεί το 1945 όταν το νησάκι αυτό παραχωρήθηκε από το ελληνικό κράτος σε ακτήμονες αγρότες. Μαζί με τον σύζυγό της Αναστάσιο και τα τρία παιδιά τους ήταν οι μοναδικοί κάτοικοι της Σαμιοπούλας.
Οι δύο τους επιδόθηκαν με ζήλο στην καλλιέργεια των κτημάτων καθιστώντας αυτά καρποφόρα. Όταν το 2000 πέθανε ο σύζυγός της, της πρότειναν να μετακομίσει στη Σάμο όπου θα ζούσε σε καλύτερες για αυτήν συνθήκες. Η ίδια όμως έκρινε πως πουθενά αλλού μακριά από το σπίτι της δεν θα ένιωθε ευτυχής και ασφαλής. Μάλιστα, με βάση τις μαρτυρίες των παλαιότερων δεν μπορούσε καν να διανοηθεί, ότι η απομάκρυνσή της από το νησί θα γινόταν η αιτία για να μην γίνεται η έπαρση της σημαίας και να στέκουν σβηστά τα καντήλια στα εξωκλήσια. Έκλεισε για πάντα τα μάτια της και η ψυχή της φτερούγισε για τον Παράδεισο το 2013 και σε ηλικία 87 ετών.
Η «ΚΥΡΑ ΡΗΝΙΩ ΒΟΥΗ» ΤΗΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ
Προσωπικότητα συνυφασμένη με την ζωή και την παράδοση της Καλύμνου ήταν και η «κυρά Ρηνιώ Βούη», που έφυγε από την ζωή πριν από λίγο καιρό και σε ηλικία 108 ετών. Δεν εγκατέλειψε ποτέ τον τόπο καταγωγής της και ευτύχησε να αποκτήσει παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα. Η κύρια ασχολία της ήταν η κτηνοτροφία και αποτελούσε πρότυπο στη τοπική κοινωνία για την εργατικότητα, το ήθος και την προσφορά της προς τους συγχωριανούς της. Κάλυπτε καθημερινά μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια -απόδειξη της γερής της κράσης- προκειμένου να μεταφέρει ποσότητες γάλακτος και ποτέ δεν παραπονείτο για θέματα υγείας. Τον ίδιο ζήλο επεδείκνυε και για την φροντίδα των εξωκλησιών όπως π.χ εκείνα του Σταυρού και του Αγίου Φώτη.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
