Ο «Ελληνας πρίγκιπας από την Κορνουάλη», όπως ήταν γνωστός στο νησί Μπαρμπάντος της Καραϊβικής ο Φερδινάνδος Παλαιολόγος, (1619-1670), έχει ταφεί στο νεκροταφείο της ενοριακής εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη
Από τον ΣΩΤΗΡΗ ΛΕΤΣΙΟ
Συγκίνηση στην ελληνική κοινωνία προκάλεσε η ανακάλυψη πριν από λίγο καιρό της μοναδικής σωζόμενης προσωπογραφίας του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου. Η μορφή του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου βρέθηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης στο καθολικό της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας, που βρίσκεται κοντά στο Αίγιο, και χρονολογείται στα μέσα του 15ου αιώνα. Το γεγονός αυτό έφερε στο προσκήνιο τη μεγάλη και ένδοξη αυτή οικογένεια ευγενών και αποτέλεσε αφορμή, για να αναφερθούμε στον τελευταίο απόγονο των Παλαιολόγων. Λίγοι γνωρίζουν την ύπαρξη του Φερδινάνδου Παλαιολόγου (1619-1670) όπως και ότι ο τάφος του βρίσκεται στο νεκροταφείο της ενοριακής εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη στο νησί Μπαρμπάντος της Καραϊβικής.
Ξετυλίγοντας το κουβάρι των ιστορικών γεγονότων επιστρέφουμε στην Αγγλία του 17ου αιώνα, μια περίοδο έντονων πολιτικών αναταραχών και πολιτειακών μεταβολών. Ο Φερδινάνδος Παλαιολόγος γεννήθηκε το 1619 και κατείχε τον τίτλο του ευγενή. Πατέρας του ήταν ο Θεόδωρος Παλαιολόγος-απόγονος του Θωμά Παλαιολόγου. Ο Θωμάς ήταν ο αδελφός των αυτοκρατόρων Ιωάννη Η’ (ήταν στον θρόνο από το 1425 έως το 1448) και Κωνσταντίνου ΙΑ’ (παρέμεινε στον θρόνο από το 1449 έως το 1453) και γιος του αυτοκράτορα Μανουήλ Β’ Παλαιολόγου (βρέθηκε στο θρόνο της Βασιλεύουσας από το 1391 έως το 1425). Με βάση αυτή τη γενεαλογία οι ιστορικοί μελετητές συμπεραίνουν βάσιμα ότι ο Φερδινάνδος ήταν ένας από τους τελευταίους εν ζωή απόγονους των τελευταίων βυζαντινών αυτοκρατόρων. Εξαιτίας της εμπλοκής του στον εμφύλιο πόλεμο (1642-1651) της Αγγλίας, όπου συμμετείχε με το στρατόπεδο των βασιλικών, προκειμένου να μην συλληφθεί από τους κοινοβουλευτικούς υποχρεώθηκε να μεταναστεύσει στα νησιά Μπαρμπάντος, στην Καραϊβική, όπου για πρώτη φορά η παρουσία του εκεί πιστοποιείται το 1644.
ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ
Δεν πέρασε πολύς καιρός από την εγκατάστασή του στα Μπαρμπάντος και ο Φερδινάνδος άρχισε να γίνεται γνωστός στην κοινωνία του νησιού μέσα από τις δραστηριότητές του. Επιδιδόταν με επιτυχία στην καλλιέργεια της ζάχαρης και του ανανά διατηρώντας μια μεγάλη σε έκταση φυτεία, ενώ με την ιδιότητα του προύχοντα αναμειγνυόταν ενεργά στις υποθέσεις της τοπικής ενορίας του Αγίου Ιωάννη. Κατασκεύασε ένα μεγάλο αρχοντικό που το ονόμασε Κλίφτον Χωλ, όπως δηλαδή ονομαζόταν και το σπίτι που είχε ζήσει με την οικογένειά του στην Κορνουάλη. Ο Φερδινάνδος έγινε γνωστός σε όλο το νησί ως ο «Ελληνας πρίγκιπας από την Κορνουάλη», ενώ το Κλίφτον Χωλ παραμένει μέχρι και σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα, μεγαλόπρεπα και παλαιότερα αρχοντικά στα Μπαρμπάντος. Ο Φερδινάνδος παντρεύτηκε τη Ρεμπέκα Πόμφρετ, κόρη ενός από τους τοπικούς γαιοκτήμονες και το 1649 εξελέγη μέλος της διοικούσας επιτροπής της Ενοριακής Εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη, που βρίσκεται κοντά στο Κλίφτον Χωλ.
ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
Στον τάφο του Φερδινάνδου Παλαιολόγου αναφέρεται ο σπουδαίος και βραβευμένος συγγραφέας από την Κούβα Αλέχιο Καρπεντιέρ στο μυθιστόρημά του: «Ο Αιώνας των Φώτων», το οποίο συνέγραψε στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Είναι το μοναδικό έργο στην παγκόσμια λογοτεχνία όπου γίνεται αναφορά στο τάφο του τελευταίου απόγονου των Παλαιολόγων. Στο μυθιστόρημα παρουσιάζεται η ιστορία μιας παρέας νέων ανθρώπων, οι περιπέτειες των οποίων διαδραματίζονται στην Κούβα, την Αϊτή, τον Άγιο Δομήνικο και σε άλλα νησιά της Καραϊβικής όπως και στη Γαλλία κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης. Στο απόσπασμα που ακολουθεί η Σοφία, ένα από τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σε αυτό το μυθιστόρημα, με αφορμή την άφιξή της στα νησιά Μπαρμπάντος επισκέπτεται το σημείο, όπου είχε ταφεί ο Φερδινάνδος Παλαιολόγος:
«Εφτασαν στον μικρό βραχώδη προμαχώνα του Αγίου Ιωάννη, πίσω από την εκκλησία, όπου βρήκαν μια επιτάφια πλάκα που αναφερόταν στον απροσδόκητο θάνατο στο νησί ενός προσώπου με ένα όνομα, το οποίο έφερε μια συντριπτική παρουσία αιώνων: ΕΔΩ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΟΥ ΦΕΡΔΙΝΑΝΔΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΑΠΟΓΟΝΟΥ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Ο Κάλεμπ Ντέξτερ κάπως συγκινημένος έβγαλε με σεβασμό το καπέλο. Μέσα στο απομεσήμερο με τις λάμψεις να κοκκινίζουν τ’ αφρώδη κύματα πάνω στους βραχώδεις μονόλιθους του Μπαθσεμπά, η Σοφία έκοψε μερικές μπουκαμβίλιες από τον κήπο του πρεσβυτέριου και τις έριξε στο τάφο. Κατά την πρώτη του επίσκεψη στο σπίτι τους στην Αβάνα, ο Βίκτωρ Ούγκ είχε μιλήσει πολύ για αυτόν τον τάφο εκείνου του ξεχασμένου εγγονού του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, ο οποίος είχε σκοτωθεί πολεμώντας προτού τα μιαρά χέρια των Οθωμανών κατακτητών μολύνουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τώρα η Σοφία έβρισκε τον τάφο στο σημείο που της είχαν υποδείξει. Πάνω από την γκρίζα πέτρα με το σήμα του Σταυρού του Κωνσταντίνου ένα χέρι τώρα ξανάκανε την ίδια κίνηση κάποιου άλλου χεριού, που πριν από καιρό είχε και αυτό περάσει τις άκρες των δαχτύλων στα χαραγμένα γράμματα…».
ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΡΑΜΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ
Ο Φερδινάνδoς σε όλη του τη ζωή στάθηκε αρωγός στα προβλήματα της τοπικής εκκλησίας και προσέφερε στην επίλυσή τους από τη θέση των αξιωμάτων που κατείχε. Εκτός όμως από την ενασχόλησή του με τη διοίκηση της ενορίας, υπηρέτησε το 1654 και ως υπολοχαγός του στρατού αλλά και επιθεωρητής των δρόμων το 1660. Σε αντίθεση με το συνηθισμένο ταφικό έθιμο (τα πόδια προς τα δυτικά και το κεφάλι προς τα ανατολικά), ο Φερδινάνδος όταν πέθανε το 1670 θάφτηκε με τα πόδια να δείχνουν προς τα ανατολικά και το κεφάλι προς τα δυτικά, προσανατολισμένο προς την Κωνσταντινούπολη. Ο χώρος της ταφής του Φερδινάνδου είναι φημισμένος για την φυσική του ομορφιά του και βρίσκεται σε μια πλαγιά ύψους 240 μέτρων με θέα στον Ατλαντικό Ωκεανό. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό στοιχείο είναι και το ότι το ταφικό μνημείο περιβάλλεται από φοίνικες και δέντρα Πλουμέρια (ινδικό φούλι).
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια»
