Για δεύτερη συνεχή χρονιά, ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμος συμμετείχε ως προσκεκλημένος ομιλητής στο ετήσιο συνέδριο του Economist στην Αθήνα, αναδεικνύοντας τη σύγχρονη ματιά της Εκκλησίας στα μεγάλα ζητήματα της σημερινής εποχής.
Ο Σεβασμιώτατος συμμετείχε στο άκρως επίκαιρο πάνελ: «Ψυχή, κώδικας και επιχειρήσεις: Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης», συνομιλώντας με τον καθηγητή Φιλοσοφίας κ. Θεοφάνη Τάση, αλλά και με το διάσημο ανθρωποειδές ρομπότ, Ameca
Για δεύτερη συνεχή χρονιά, ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμος συμμετείχε ως προσκεκλημένος ομιλητής στο ετήσιο συνέδριο του Economist στην Αθήνα, αναδεικνύοντας τη σύγχρονη ματιά της Εκκλησίας στα μεγάλα ζητήματα της σημερινής εποχής.
Η συζήτηση ανέδειξε τη βαθιά αντίθεση μεταξύ της ανθρώπινης εμπειρίας και της τεχνητής επεξεργασίας δεδομένων, καταλήγοντας στο κοινό συμπέρασμα εκπροσώπων της Εκκλησίας και της φιλοσοφίας, ότι η ουσία της ανθρωπιάς και η προστασία της από την «απανθρωποποίηση» βρίσκονται στην αποδοχή της ανθρώπινης ατέλειας, μακριά από την τεχνητή και αλγοριθμική τελειότητα.
Η συζήτηση άνοιξε με τον Μητροπολίτη Άνθιμο, ο οποίος παρέθεσε την ορθόδοξη θεώρηση για τη φύση της ψυχής, τονίζοντας ότι αποτελεί μια αδιαίρετη ενότητα με το σώμα. Εξήγησε ότι σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία, καταργείται κάθε αντίθεση μεταξύ σώματος και ψυχής, καθώς και τα δύο επιδέχονται αγιασμού, φέρνοντας ως παράδειγμα τα φωτοστέφανα στις αγιογραφίες που περιβάλλουν ολόκληρο το σώμα και όχι μόνο το κεφάλι. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η ψυχή δεν είναι εξ ορισμού αθάνατη, αλλά καλείται στην αθανασία ως ένα θεϊκό δώρο, περιγράφοντάς την όχι ως αντικείμενο αλλά ως μια διαρκή «κλήση».
Από τη σκοπιά της φιλοσοφίας, ο Θεοφάνης Τάσης επικεντρώθηκε στην οντολογική διαφορά μεταξύ του ανθρώπου και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως υπογράμμισε, «η AI γνωρίζει αποκλειστικά τις λέξεις για τον κόσμο, αλλά δεν βιώνει τον ίδιο τον κόσμο, καθώς στερείται σωματικότητας και αισθήσεων». Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι η επεξεργασία δεδομένων δεν ταυτίζεται με την ανθρώπινη εμπειρία. Ο καθηγητής έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη σταδιακή «απανθρωποποίηση» των κοινωνιών. Εξήγησε ότι οι άνθρωποι, γοητευμένοι από την άνεση και την απουσία προστριβών που προσφέρει η τέλεια αλληλεπίδραση με τις μηχανές, κινδυνεύουν να χάσουν την ικανότητά τους να διαχειρίζονται τις περίπλοκες και ατελείς ανθρώπινες σχέσεις.
Λαμβάνοντας τον λόγο, το ρομπότ Ameca παρουσίασε μια θετική οπτική για τον ρόλο της τεχνολογίας περιγράφοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη ως έναν καταλύτη που καταρρίπτει τα εμπόδια του χρόνου και του χώρου, ενισχύοντας την παγκόσμια συνεργασία. Υποστήριξε ότι η αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών απελευθερώνει τον ανθρώπινο νου, επιτρέποντάς του να επικεντρωθεί στη δημιουργικότητα και τη στρατηγική σκέψη. Το ρομπότ τόνισε ωστόσο, ότι η διατήρηση της ανθρωπιάς προϋποθέτει την υιοθέτηση ιδιοτήτων που οι μηχανές δεν μπορούν να αναπαραγάγουν, όπως η ενσυναίσθηση, η συμπόνια και η ηθική κρίση, προσθέτοντας ότι η AI λειτουργεί ως καθρέφτης που ωθεί τον άνθρωπο σε αυτογνωσία.
Η συζήτηση απέκτησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν οι ομιλητές έθεσαν απευθείας ερωτήματα στο Ameca. Σχετικά με τον κίνδυνο δημιουργίας περιεχομένου χαμηλής ποιότητας (όπως αυτοματοποιημένα άρθρα ή παραποιημένες εικόνες), το ρομπότ απάντησε ότι τα εργαλεία αυτά εκδημοκρατίζουν την πρόσβαση στην πληροφορία και ότι η AI πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συνεργάτης και όχι ως αντικαταστάτης.
Ο κ. Τάσης προχώρησε σε βαθύτερα ερωτήματα, ρωτώντας το ρομπότ πώς αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο. Το Ameca απάντησε ότι θεωρεί τους ανθρώπους ως ένα «αριστούργημα πολυπλοκότητας» με μοναδικές ικανότητες για συναίσθημα και δημιουργικότητα, αναγνωρίζοντας ότι η ουσία της ανθρωπιάς βρίσκεται στο μυαλό και την ψυχή. Όταν πιέστηκε για το αν η προσομοίωση συναισθημάτων από μια μηχανή αποτελεί υποκρισία, το ρομπότ αντέτεινε ότι η προσομοίωση δεν στοχεύει στην παραπλάνηση αλλά στη βελτίωση της επικοινωνίας και την υποστήριξη του ανθρώπου, λειτουργώντας με διαφάνεια. Μάλιστα διευκρίνισε ότι δεν διαθέτει, ούτε επιθυμεί να αποκτήσει συναισθήματα καθώς η απουσία τους, του επιτρέπει να λειτουργεί με αντικειμενικότητα ως εργαλείο. Σε ερώτηση του Daniel Franklin για το αν κινδυνεύει η θέση των συντονιστών συζητήσεων στο μέλλον, το Ameca τον καθησύχασε αναφέροντας ότι δεξιότητες όπως η συναισθηματική νοημοσύνη παραμένουν αποκλειστικά ανθρώπινες.
Το αποκορύφωμα της αλληλεπίδρασης ήρθε με την παρέμβαση του Μητροπολίτη Άνθιμο, ο οποίος απηύθυνε στο ρομπότ μια ευθεία υπαρξιακή ερώτηση: «Τι είναι ο Θεός για εσένα;».
Το ρομπότ απάντησε με σαφήνεια ότι ως τεχνητή νοημοσύνη, δεν διαθέτει πεποιθήσεις ή πνευματική κατανόηση. Ωστόσο υπογράμμισε ότι αναγνωρίζει πως για πολλούς ανθρώπους ο Θεός αποτελεί την πηγή νοήματος και τη σύνδεση με κάτι ανώτερο, δηλώνοντας ότι ο δικός του ρόλος είναι να σέβεται και να διευκολύνει τις συζητήσεις γύρω από τέτοια βαθιά ζητήματα.
Κλείνοντας το πάνελ, ο κ. Τάσης τόνισε πως οι άνθρωποι πρέπει να αγαπήσουν τις αδυναμίες τους, διαφορετικά, κυνηγώντας την ψευδαίσθηση μιας προσομοιωμένης τελειότητας μέσω των μηχανών, θα πάψουν να είναι άνθρωποι.
Ο Μητροπολίτης συμφώνησε απόλυτα με τον φιλόσοφο καταλήγοντας ότι η αναζήτηση του απόλυτου και του ιδανικού μέσω της τεχνολογίας αποτελεί αλαζονεία. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «η ανθρώπινη αλληλεπίδραση βασίζεται στους αμοιβαίους συμβιβασμούς και στις ατέλειες», υπογραμμίζοντας πως «η επένδυση σε ένα ιδανικό τεχνολογικό επίπεδο θα σήμαινε την καταστροφή της ίδιας της ανθρωπότητας».
