Από τον ΣΩΤΗΡΗ ΛΕΤΣΙΟ*
Ο Μακεδονικός Αγώνας δεν θα απέφερε τα γνωστά για την πορεία του ελληνισμού αποτελέσματα, εάν δεν συνέβαλαν τα μέγιστα σε αυτή την υπόθεση οι ηρωικοί Ελληνες ιερείς με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη. Ανάμεσα στους ιερείς που θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Μακεδονίας εξέχουσα θέση κατέχει ο π. Σταύρος Τσάμης (1870-1906), ο οποίος συνδέθηκε και συνεργάστηκε με τις μεγάλες μορφές του Μακεδονικού Αγώνα όπως ήταν ο Παύλος Μελάς, ο Τσόντος-Βάρδας, ο καπετάν Κώττας κ.α.
Γεννήθηκε στο χωριό Πισοδέρι της Φλώρινας και φοίτησε στο γυμνάσιο Πισοδερίου. Κατά τη διάρκεια της φοίτησής του εγγράφηκε αρχικά στη νεολαία της Ελληνικής Κοινότητας του Μοναστηρίου (σ.σ. σημερινή Μπίτολα) και στη συνέχεια έγινε μέλος της Οργάνωσης Νέων Εκδικητών Μοναστηρίου. Σκοπός αυτής της οργάνωσης ήταν η περιφρούρηση σημαντικών προσώπων της ελληνικής κοινότητας του Μοναστηρίου από δολοφονικές επιθέσεις, τις οποίες είχε ξεκινήσει το Βουλγαρικό Κομιτάτο με σκοπό την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου. Θέλοντας να αποφύγει τη σύλληψή του από τους Τούρκους διέκοψε το 1889 τις επαφές με την οργάνωση και κατέφυγε στο χωριό του.
Το 1900 όντας ήδη παντρεμένος και έχοντας αποκτήσει μια κόρη χειρονήθηκε ιερέας. Από εκείνο το σημείο και μετά ξεκίνησε η δραστηριοποίησή του με το ελληνικό προξενείο στο Μοναστήρι αλλά και με τον Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη. Με την προτροπή του Καραβαγγέλη αλλά και τη συναίνεση του Ελληνα πρόξενου στο Μοναστήρι, ο παπά-Σταύρος εντάχθηκε -μαζί με τον αδελφό του Λάζαρο και άλλα μέλη της Επιτροπής του Πισοδερίου- στην βουλγαρόφιλη Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΕΟ). Η ένταξη αυτή αποσκοπούσε στη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τη δράση του Βουλγαρικού Κομιτάτου. Ενεργώντας ως πράκτορας του ελληνικού πρακτορείου ο παπά-Σταύρος μετέφερε σημαντικές πληροφορίες στην ελληνική πλευρά, η οποία όμως διέπραξε σοβαρά λάθη με αποτέλεσμα την σύλληψη από τους Βούλγαρους πολλών Ελλήνων και την διάλυση της οργάνωσης.
Τα γεγονότα αυτά δεν πτόησαν τον π. Σταύρο. Αντιθέτως ενίσχυσαν την πεποίθησή του ότι θα έπρεπε να συμβάλλει ακόμη περισσότερο με τις δυνάμεις του στην ευόδωση του αγώνα. Το 1902 γνωρίστηκε με τον Ίωνα Δραγούμη και εντάχθηκε στην οργάνωσή του «Μακεδονική Άμυνα», ενώ στις αρχές του 1903 επισκέφθηκε την Αθήνα και συναντήθηκε με τον Στέφανο Δραγούμη και τον Παύλο Μελά. Αφού τους ενημέρωσε για την κατάσταση που επικρατούσε στην Μακεδονία αλλά και για τις προθέσεις της Βουλγαρίας, ο π. Σταύρος ζήτησε την αποστολή όπλων και εφοδίων για να εξοπλιστούν οι επιτροπές άμυνας των ελληνόφωνων χωριών. Δυστυχώς δεν έλαβε θετική απάντηση σε αυτό το αίτημα με αποτέλεσμα να αναχωρήσει άπρακτος για το Πισοδέρι.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
