Του Μητροπολίτη Πατρών κ. Χρυσοστόμου
Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, τόσο από το Υπουργείο Παιδείας όσο και από τις κατά τόπους Εκπαιδευτικές Αρχές, διαπιστώθηκε ότι ο αριθμός των μαθητών μειώθηκε σημαντικά και αυτό φαίνεται από τις εγγραφές στην πρώτη τάξη του Δημοτικού Σχολείου. Από την εισαγωγή μαθητών στην πρώτη τάξη κάθε χρόνο φαίνεται και η πορεία του Σχολείου στη συνέχεια, ως προς τον αριθμό των μαθητών.
Στη Δυτική Ελλάδα, φέτος, σύμφωνα με όσα γράφτηκαν σε τοπική εφημερίδα («Πελοπόννησος», 22-23 Αυγούστου 2026) και σύμφωνα, όπως σημειώνεται, με όσα είπε ο Περιφερειακός Διευθυντής Δυτικής Ελλάδας, έχουμε 20% λιγότερους μαθητές. Η νέα σχολική χρονιά σε Αχαΐα, Αιτωλοακαρνανία και Ηλεία αρχίζει με 600 μαθητές λιγότερους από πέρυσι. Δυστυχώς, η πραγματικότητα είναι απογοητευτική και εξόχως ανησυχητική. Σε πολλές περιπτώσεις γίνεται συνένωση τμημάτων, αλλά και σχολεία κλείνουν. Επειδή έχουμε άμεση και συνεχή επικοινωνία τόσο με τη μεγαλούπολη των Πατρών όσο και με την ύπαιθρο, σημειώνουμε με πόνο ψυχής ότι ζούμε σε μια Ελλάδα η οποία συνεχώς μικραίνει, συρρικνώνεται, γερνάει. Δεν τολμώ να ξεστομίσω και να σημειώσω τον όρο «πεθαίνει». Μου είναι αδύνατο να διανοηθώ ή να εκφράσω κάτι τέτοιο.
Εδώ και πολλά χρόνια επισημαίνουμε με έμφαση ότι τελειώνει η ύπαιθρος χώρα. Όλα τα μέτρα τα οποία ελήφθησαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες οδήγησαν στη συρρίκνωση των χωριών μας. Δυστυχώς, πλέον όποιος πεθαίνει παίρνει και το κλειδί του σπιτιού του μαζί του. Τα σπίτια κλείνουν, οι δρόμοι και οι αυλές χορταριάζουν, οι ανθρώπινες φωνές πια δεν ακούγονται. Ο μόνος ήχος που έρχεται να παρηγορήσει είναι ο ήχος της καμπάνας. Η παρουσία του ιερέα είναι η αντίσταση σε αυτή την επιθανάτια πορεία της χώρας μας.
«Σώστε μας, Δέσποτα. Μιλήστε παντού. Η Πατρίδα μας πεθαίνει…», μου φώναξε ένας ηλικιωμένος, όταν τελείωσε η Παράκληση στην Παναγία μας, σε ορεινό χωριό της Μητρόπολής μου. Πώς να μείνουν τα παιδιά μας στα χωριά; Με τι να ασχοληθούν; Όλα τελείωσαν, τα τελείωσαν.
Η γεωργία απαξιώθηκε, η κτηνοτροφία καταστράφηκε. Τα προϊόντα που παρήγαγε η γη μας δεν απορροφώνται πλέον. Τα πρόβατα θανατώθηκαν. Και σαν να μη φτάνουν όλα αυτά, ήρθαν οι πυρκαγιές και αποτελείωσαν ό,τι απέμενε. Αναμένουν οι δύστυχοι εναπομείναντες στα χωριά τις όποιες επιδοτήσεις τούς υποσχέθηκαν.
Κοντά σε αυτά έρχεται να προστεθεί και το χειρότερο: η απαξίωση της ελληνικής οικογένειας. Ουσιαστικά, θα έλεγα, η διάλυσή της, με όσα έγιναν και θεσμοθετήθηκαν τελευταία εις βάρος του ιερού αυτού θεσμού. Για το θέμα αυτό υψώσαμε επανειλημμένως τη φωνή μας, όπως είχαμε και έχουμε χρέος απέναντι στους ιερούς θεσμούς που κράτησαν αυτόν τον τόπο όρθιο.
Ο συνωστισμός πλέον των Ελλήνων στα μεγάλα αστικά κέντρα, ο τρόπος ζωής και εργασίας, άλλαξαν τα δεδομένα και τις προοπτικές, ώστε να δημιουργηθεί μια πολυμελής οικογένεια. Τι θα γίνει άραγε; Προς τα πού πηγαίνουμε; Πώς θα επιλυθούν αυτά τα προβλήματα που ταλανίζουν τον τόπο μας; Με τους αλλοδαπούς και μετανάστες θα λύσουμε τα ζητήματα αυτά; Και βέβαια δεν έχουμε κάτι με τους ανθρώπους οι οποίοι βρίσκονται νομίμως στον τόπο μας.
Δεν μας προβληματίζει η αλλοίωση του πληθυσμού, των ιερών και των οσίων, η απαξίωση των παραδοσιακών αξιών, που έχουμε ευθύνη να διατηρήσουμε, διασώζοντας την ιδιοπροσωπία της Πατρίδας μας;
Θεωρώ ότι πρέπει όλοι μας να σκύψουμε, με τη συνείδηση ευθύνης που αναλογεί στον καθένα μας, ώστε να βοηθήσουμε αυτόν τον τόπο, που συνεχώς φθίνει και οδηγείται στην καταστροφή.
Και τώρα θα ήθελα να επισημάνω κάποια πράγματα προς όσους έχουν αυτή τη στιγμή την ευθύνη για τις τύχες της χώρας μας. Χρειάζεται οπωσδήποτε και πρωτίστως:
● Στήριξη του θεσμού της οικογένειας. Απαιτείται γενικευμένη πολιτική, ώστε να δοθούν κίνητρα στα νέα ζευγάρια για να δημιουργήσουν οικογένεια.
Είναι γεγονός ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος χρειάζεται ειδική και συντονισμένη, πολύ μελετημένη στρατηγική, η οποία, αν δεν υπάρχει, δεν πρόκειται να ανατείλουν καλύτερες ημέρες.
● Στήριξη των πολυτέκνων για την αντιμετώπιση των βασικών προβλημάτων της ζωής. Σήμερα οι πολύτεκνοι, αλλά και όλες, θα έλεγα, οι οικογένειες, εξαιτίας του πληθυσμιακού συνωστισμού στις πόλεις, αντιμετωπίζουν θέματα χωροταξικά, οικονομικά και κοινωνικά.
● Ειδική φροντίδα για τον ελληνικό πληθυσμό στις παραμεθόριες περιοχές. Εκεί υπάρχει μεγάλη ευαισθησία και γι’ αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Είναι γνωστή η απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος, επί μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, να επιδοτείται το τρίτο τέκνο των χριστιανικών οικογενειών της Θράκης. Το μέτρο αυτό, το οποίο συνεχίζεται μέχρι σήμερα, παρά τις μεγάλες δυσκολίες, απέβη σωτήριο, αφού οι οικογένειες, από 100 περίπου που ήταν στην αρχή, τώρα είναι κάποιες χιλιάδες. Τόσο δύσκολο είναι να το αντιληφθεί αυτό η κρατική εξουσία και να πράξει από τη μεριά της τα δέοντα;
● Να βοηθηθούν οι οικογένειες με παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς σε κάθε πόλη, ώστε να δοθεί ανάσα στα ανδρόγυνα να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που ορθώνονται ενώπιόν τους. Και ως προς αυτό το θέμα αξίζει να σημειώσουμε την προσφορά της Εκκλησίας, αφού σε πολλές Μητροπόλεις λειτουργούν βρεφονηπιακοί και παιδικοί σταθμοί. Στη Μητρόπολή μας λειτουργεί ο βρεφονηπιακός σταθμός στην Εγλυκάδα, που προσφέρει αγάπη σε πάνω από 100 παιδιά και συμπαραστέκεται στους γονείς.
● Να ενημερωθεί ο λαός για τους κινδύνους τους οποίους διατρέχει το Έθνος μας από τη μείωση και τη γήρανση του πληθυσμού. Έτσι, η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος μπορεί να προγραμματιστεί υπό την αναγκαία αυτή προϋπόθεση, ότι δηλαδή οι πολίτες της χώρας θα αντιληφθούν πλήρως την ύπαρξη και τη σοβαρότητά του.
● Πρέπει όλοι μας να αγωνιστούμε εναντίον της αναβολής του γάμου από τα νέα παιδιά και της αποφυγής τεκνοποίησης από τα νέα ζευγάρια. Αισθάνομαι ότι πολλοί νέοι μας σήμερα διακατέχονται από ένα φοβικό σύνδρομο έναντι του γάμου και κυρίως έναντι των ευθυνών τους για την απόκτηση και την ανατροφή παιδιών. Το κοινωνικό σύστημα φρόντισε να απογοητεύσει βαθιά τους νέους. Με τα κηρύγματά μας προσπαθούμε να εμπνεύσουμε τα παιδιά, να τολμήσουν στη ζωή τους, να κάνουν αποφασιστικά βήματα και να πάρουν γενναίες αποφάσεις.
● Επιστροφή στις ρίζες μας, στην πνευματική ζωή, στην ελληνική ορθόδοξη οικογένεια που στηρίζεται στην πίστη στον Θεό, στην κοινωνία μεταξύ των μελών της και στην αγάπη προς την Πατρίδα. Πρέπει να αγωνιστούμε όλοι μας προς αυτή την κατεύθυνση, με συνείδηση ευθύνης απέναντι στην ιστορία μας και στο μέλλον της Πατρίδας μας.
Αυτά αναφέρονται απλώς ενδεικτικά. Η εις βάθος μελέτη του θέματος θα αναδείξει και άλλες πτυχές, όπως τη γενικότερη πολιτική της Κυβέρνησης σχετικά με το δημογραφικό (λ.χ. επιδόματα, φοροαπαλλαγές, χαμηλότοκα δάνεια, στήριξη πολυτέκνων και τριτέκνων οικογενειών και άλλα πολλά, τα οποία πολύ καλά γνωρίζουν οι κυβερνώντες. Εμείς περιμένουμε το αποφασιστικό βήμα για την εφαρμογή τους).
Όλα τα παραπάνω γράφτηκαν με πόνο ψυχής και προέρχονται από το πατρικό ενδιαφέρον μας, ώστε να βοηθήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις να ζήσει η Πατρίδα μας και να συνεχίσει την παρουσία της δυναμικά μέσα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.
