Του Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (1296-1359) Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, υπήρξε ένας από τους κορυφαίους Πατέρες της Εκκλησίας μας, που όπως γράφεται στην Ακολουθία του είναι «Πατέρων καύχημα», «θεολόγων το στόμα», «των Διδασκάλων ακρότης», «πέλαγος του λόγου», «πράξεως όργανον», «θεωρίας ακρότης».
Οι ομιλίες που εκφώνησε ο άγιος Γρηγόριος στην Θεσσαλονίκη ως Αρχιεπίσκοπος την περίοδο μεταξύ 1350-1359 είναι η πεμπτουσία της όλης διδασκαλίας του, περίληψη όλου του έργου του, και έχουν μεγάλη σημασία, γιατί εκτός των άλλων, είναι έκφραση ορθόδοξης ποιμαντικής και ομιλητικής.
Στις ομιλίες αυτές, μεταξύ των άλλων ανέπτυξε και το θέμα του μυστηρίου του Σταυρού. Ο Σταυρός του Χριστού είναι μυστήριο, και ενεργούσε και ενεργεί σε όλους τους δικαίους, Προφήτες, Αποστόλους, Αγίους διά μέσου των αιώνων. Γι’ αυτό υπάρχουν πολλοί φίλοι του Σταυρού στη Παλαιά και την Καινή Διαθήκη και στην ζωή της Εκκλησίας, όπως υπάρχουν και οι εχθροί του Σταυρού. Η βίωση του μυστηρίου του Σταυρού εκφράζεται με την πράξη, ως κάθαρση από τα πάθη, και με την θεωρία, ως φωτισμός του νού και θέα του Φωτός του Θεού.
Προς το τέλος της ομιλίας του αφού αναλύει τον λόγο και το μυστήριο του Σταυρού που ενεργούσε και ενεργεί σε όλους τους δικαίους και αγίους, στη συνέχεια γράφει και για τον τύπο του Σταυρού, το παραθέτω σε μετάφραση.
«Όχι μόνο ο λόγος και το μυστήριο του Σταυρού, αλλά και ο τύπος είναι θείος και προσκυνητός, διότι είναι σφραγίς ιερά, σωστική και σεβαστή, αγιαστική και τελεστική των υπερφυών και απορρήτων αγαθών που ενεργήθηκαν στο γένος των ανθρώπων από τον Θεό, αναιρετική κατάρας και καταδίκης, καθαιρετική φθοράς και θανάτου, παρεκτική αιδίου ζωής και ευλογίας, σωτηριώδες ξύλο, βασιλικό σκήπτρο, θείο τρόπαιο κατά ορατών και αοράτων εχθρών, έστω και αν οι οπαδοί των αιρετικών φρενοβλαβώς δυσαρεστούνται».
Αυτό το γράφει διότι σχηματίζοντας τον τύπο του Σταυρού τελούνται όλα τα Μυστήρια (Βάπτισμα, Χρίσμα, θεία Ευχαριστία, Γάμος) και με αυτό ευλογούν οι Κληρικοί τον λαό, γι’ αυτό ο τύπος του Σταυρού είναι «σφραγίς ιερά και σωστική και αιδέσιμος, αγιαστική και τελεστική» των απορρήτων μυστηρίων.
Με τον Σταυρό δυσαρεστούνται όσοι έχουν κακόδοξες θεωρίες και απόψεις. Μάλιστα μερικοί «αυτοχειροτόνητοι θεολόγοι» τα περί καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως, που είναι η πεμπτουσία του λόγου του Χριστού, των Αποστόλων και των Αγίων τα θεωρούν δήθεν ως νεοπλατωνικές επιδράσεις»!!!
Πρόκειται για μεγάλη πλάνη και έλλειψη θεολογικών προϋποθέσων μελέτης των κειμένων, αφού δεν μπορούν να διακρίνουν ότι άλλο είναι τα «άκτιστα ρήματα» η θεοπτία, και άλλο είναι τα «κτιστά ρήματα, νοήματα και εικονίσματα» με την οποία διατυπώνεται.
Κατά την χαρακτηριστική φράση του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά «μη εν ρήμασι ουδ’ απλώς εν γράμμασιν, αλλ’ εν πράγμασιν ημίν η ευσέβεια, κατά τους θεολόγους». Τα «πράγματα» είναι η αποκαλυφθείσα πίστη, ενώ στην συνέχεια αυτή καταγράφεται με «ρήματα», «γράμματα», που προσλαμβάνονται από το περιβάλλον.
Παραθέτω μια μικρή περίληψη της εκπληκτικής αυτής ομιλίας του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά για το μυστήριο, τον λόγο και τον τύπο του Σταυρού του Χριστού.
Διαβάστε το κείμενο: Το μυστήριο του Σταυρού, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά
