Του Μητροπολίτη Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ´
Από ποιμήν προβάτων, Ποιμήν θεοπρόβλητος της λογικής ποίμνης της Εκκλησίας του Χριστού. Ο άγιος Σπυρίδων υπήρξε Επίσκοπος Τριμυθούντος τον 4ο αιώνα και ανεδείχθη το καύχημα της Κύπρου, η οποία τον εγέννησε, και το αγλάισμα της Κέρκυρας, η οποία φυλάσσει το ολόσωμον και ακέραιον ιερό σκήνωμά του.
Έζησε στην Κύπρο στα χρόνια του Μεγ. Κωνσταντίνου και ανετράφη «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου», κυρίως από την πιστή γιαγιά του Λωίδα και την ευλαβεστάτη μητέρα του Ευνίκη. Ταπεινός, απλούς, λιτοδίαιτος, γεμάτος καλοσύνη, διάκονος όλων, άνθρωπος της υπαίθρου, όπου εκεί μελετούσε το Ιερό Ευαγγέλιο και εκεί, στα βουνά, μαζί με τα πρόβατά του έψελνε και δοξολογούσε τον Θεό.
Όταν πέρασαν τα χρόνια, κλήρος και λαός τον κάλεσαν και τον έπεισαν να γίνει κληρικός και αργότερα ανέρχεται αυτός ο ταπεινός και πράος από ιερέας του Υψίστου στον επισκοπικό θρόνο της Επισκοπής Τριμυθούντος.
Οποίος όμως ανεδείχθη ο άγιος Σπυρίδων, φανερώνει η όλη του επισκοπική βιωτή. Αξίζει να προσεγγίσουμε τρία σημεία εξόχως διδακτικά και για μας σήμερα. Πρώτον, υπήρξε υπέρμαχος της ορθοδόξου χριστιανικής διδασκαλίας. Όπως η πρώτη φράση του Απολυτικίου αναφέρει, ανεδείχθη «της Συνόδου της πρώτης υπέρμαχος». Την εποχή εκείνη, ως είναι γνωστόν, συνετάραξε την Εκκλησία η φοβερή αίρεση του Αρείου και ο άγιος Σπυρίδων, όταν ήλθε το όλο χριστολογικό θέμα στη Σύνοδο (συνεκλήθη το 325 μ.Χ. στη Νίκαια της Βιθυνίας), με πολλή απλότητα και ταπεινοφροσύνη, θέλοντας ν’ αποδείξει ότι ο Θεός είναι τριαδικός και ο Υιός είναι «ομοούσιος τω Πατρί» και ότι «εγεννήθη εκ του Πατρός προ πάντων των αιώνων», άρα δεν είναι κτίσμα του, ως ισχυριζόταν ο Άρειος, επήρε στα χέρια του ένα κεραμίδι. Κάνοντας δε το σημείο του σταυρού, σφίγγει το κεραμίδι και είπε: «Εις το όνομα του Πατρός», και από το κεραμίδι εξέρχεται μία φλόγα· «Και του Υιού», και από το κεραμίδι στάζει νερό· «Και του Αγίου Πνεύματος», και στο χέρι του μένει το χώμα. Και μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων εξηγεί με λόγια απλά: «Το χώμα, το νερό και η φωτιά, δηλαδή τρία υλικά στοιχεία, έκαναν το ένα κεραμίδι. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αγία Τριάδα. Είναι ένας Θεός, αποτελείται όμως από τρία Πρόσωπα· τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, ομοούσια μεταξύ τους. Άρα ο Υιός δεν είναι κτίσμα του Πατρός». Η Α´ Οικουμενική Σύνοδος, και με τη συμβολή και του αγίου Σπυρίδωνος του θαυματουργού, του απλού αλλά ενάρετου αυτού ποιμένος του Χριστού και της Εκκλησίας Του, θέσπισε την ομοουσιότητα του Χριστού με τον Θεό Πατέρα και αναθεμάτισε τον Άρειο και όσους υποστήριξαν τις αιρετικές του απόψεις.
Δεύτερον, υπήρξε ο άγιος προστάτης των πτωχών και παρήγορος των θλιβομένων. Ο βιογράφος του, ο Συμεών ο Μεταφραστής, αναφέρει πολύ χαρακτηριστικά: «Εφρόντιζε να περιποιείται τους κουρασμένους οδοιπόρους και να πλένει τα καταπονημένα από τους δρόμους πόδια των προς ανακούφισίν των, να παραθέτει δε και τράπεζαν για να τρώγουν, ώστε να ενισχύονται· και άλλα διακονήματα, υπηρεσίες έκανε, όλα σύμφωνα με την εντολή της αγάπης και με πνεύμα ταπεινόν».
Ακόμη γράφει, ότι προς όλους τους συνανθρώπους του ήταν ευεργετικός, φιλάνθρωπος, ελεήμων, στοργικός συμπαραστάτης. «Έδινε την υγείαν, εθεράπευε σώματα, τα οποία είχαν προσβληθεί από αρρώστιαν, βλάβες σωματικές μεγάλες ανθρώπων εθεράπευε. Επιτιμούσε τα πονηρά πνεύματα, τα επέπληττε και κατά το μέτρον της επιπλήξεως έφευγαν από τους ανθρώπους που είχαν κυριεύσει, οι οποίοι αμέσως ελευθερώνοντο από αυτά. Και άλλα πολλά θαύματα εγίνοντο μεγαλύτερα από αυτά με την δύναμιν του Θεού, με την Χάριν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, η οποία συνεργούσε με αυτόν, τον άγιον Σπυρίδωνα».
Και ο ιστορικός Σωζομενός γράφει στην Ιστορία του, τον 5ο αιώνα: «Αυτός ο άγιος Σπυρίδων είχε την συνήθειαν να μοιράζει από τα εισοδήματά του. Άλλα μεν να τα δίδει στους πτωχούς, άλλα δε να τα δανείζει ως προίκα σ’ εκείνους που ήθελαν και εχρειάζοντο. Ούτε όμως όταν έδιδε, ούτε όταν του τα επέστρεφαν, έκανε δοσοληψίες ο ίδιος με τα χέρια του. Μόνον δε αφού τους έδειχνε το ταμείον, επέτρεπε εις αυτούς, που προσήρχοντο, να πάρουν όσα ήθελαν κατά την κρίσιν τους, αλλά και πάλιν να επιστρέψουν όσα είχαν πάρει». Όλα αυτά είναι θαυμαστά.
Τρίτον, δόθηκε από τον Θεό πλουσία η θεία Χάρις. Δόθηκε το χάρισμα να επιτελεί θαύματα. Έτσι ο άγιος Σπυρίδων σε περίοδο ξηρασίας με την ιδική του προσευχή έφερε την πολυπόθητον από τον λαό βροχή. Άλλοτε πάλιν, όφιν μετέβαλε σε χρυσό προκειμένου να βοηθήσει τους πτωχούς και πάλιν τον χρυσόν εις όφιν αποκατέστησε. Ανέστησε την νεκρά θυγατέρα μίας ευσεβούς γυναικός, τον Βασιλέα Κωνστάντιο εθεράπευσε από δεινή ασθένεια και έλυσε και την αφωνία ενός Διακόνου και πολλά άλλα σημεία πραγματοποίησε προκειμένου και μ’ αυτά να συνετίσει τους αμαρτάνοντες. Ως αναφέρει ένα τροπάριον «μεγίστων ποιητής αρετών και θαυμάτων» ανεδείχθη, αληθώς, ο άγιος Σπυρίδων. Και τα θαύματα δεν ήσαν μόνον κατά την βιωτή του στον κόσμο τούτο αλλά συνεχίστηκαν και συνεχίζονται και μετά την οσιακή κοίμησή του. Μάλιστα οι λιτανείες, ιδιαίτερα, οι οποίες επιτελούνται στη νήσο Κέρκυρα είναι ακριβώς μία τρανή απόδειξη και ανάμνηση θαυμάτων του Αγίου, όπως η απαλλαγή της νήσου από την πανώλη, από τον σεισμό κλπ.
Τέταρτον, ο άγιος ήταν ένα ουράνιο θυσιαστήριο. Σπάνια σε Απολυτίκιον αγίου βρίσκουμε την καταπληκτική φράση: «Και εν τω μέλπειν τας αγίας σου ευχάς, Αγγέλους έσχες συλλειτουργούντάς σοι, Ιερώτατε». Πραγματικά ας σκεφθούμε και ας στοχασθούμε την υπέροχη σκηνή, όπου ιερουργός των Μυστηρίων του Θεού έμπροσθεν της Αγίας Τραπέζης, ίσταται ο Άγιος Σπυρίδων και κύκλωθεν αυτού ευρίσκονται οι άγιοι άγγελοι, πλήθος ουρανίων Ταγμάτων, «πετόμενα έτερον προς το έτερον», συμψάλλοντα και βοηθούντα τον Άγιον Ιεράρχην στην επιτέλεση της Θείας Λειτουργίας! Οποία χάρις, οποία ευλογία, οποία δόξα! Αυτό είναι το θαύμα των θαυμάτων. Αυτό σημαίνει ανοικτοί ουρανοί. Αυτό δηλώνει την σχέση ουρανού, επουρανίου κόσμου και γης. Αλήθεια, άγγελοι κρατούσαν το θυμιατό, άγγελοι τον «αέρα», άγγελοι το κερί, άγγελοι τα Τίμια Δώρα και άγγελοι αντιφωνούσαν «και τω πνεύματί σου», όταν ο άγιος έλεγε το «Ειρήνη πάσι». Και πώς να μην γινόταν αυτό, όταν ο ίδιος ο άγιος Σπυρίδων ήταν ένας «επίγειος άγγελος» στη ζωή του και ολόκληρος αφιερωμένος στο Θεό.
Απλούς και μέγας ο Άγιος Σπυρίδων. Θαυματουργός και λαοφιλής, των θεοφόρων αγίων Πατέρων μέγα κλέος. Είναι πολύ χαρακτηριστικό δε ότι εγράφησαν πολλοί εγκωμιαστικοί λόγοι για τον θαυματουργό άγιο, μεταξύ των οποίων αναφέρουμε τους συγγραφείς αυτών, ήτοι: Μακάριο Κωφό, Διονύσιο Κονταρή, Βησσαρίωνα Κεφαλά, Αλέξανδρο Τριβόλη, Νικηφόρο Θεοτόκη, όλοι τους, λόγιοι κληρικοί.
Μακαρίζουν, λοιπόν, τον άγιον Ιεράρχην ιδιαιτέρως Κύπρος και Κέρκυρα και σύμπασα η ορθόδοξη Εκκλησία δέεται: «Χαίροις, Αρχιερέων κανών, της Εκκλησίας αδιάσειστον έρεισμα, το κλέος των Ορθοδόξων, η των θαυμάτων πηγή, ιαμάτων ρείθρον μη κενούμενον· φωστήρ ο πολύφωτος, το του Πνεύματος όργανον, ο νους ο θείος, ο πραύς και ακέραιος, ο απλότητι, αληθεί καλλυνόμενος. Άνθρωπε επουράνιε, επίγειε Άγγελε, του αμπελώνος εργάτα, ο του Χριστού φίλος γνήσιος· Αυτόν εκδυσώπει, παρασχείν τοις σε τιμώσι, το μέγα έλεος».
