Στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η εκπαίδευση σε μια εποχή αβεβαιότητας και μεγάλων κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών αναφέρεται ο Μητροπολίτης Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως στο μήνυμά του προς τους εκπαιδευτικούς για το σχολικό έτος 2026-2027.
Ο Μητροπολίτης ξεκινά το μήνυμά του με τη διαπίστωση ότι η σύγχρονη εποχή βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο, κατά το οποίο «το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί», κάνοντας λόγο για την αγωνία να μην επαναληφθούν φαινόμενα βαρβαρότητας και αποκλεισμού που σημάδεψαν κατά το παρελθόν την ανθρωπότητα.
Όπως επισημαίνει, η αβεβαιότητα δεν είναι αποκλειστικά αρνητική, αλλά μπορεί να αποτελέσει πρόκληση για αναστοχασμό. Καλεί, μάλιστα, τους εκπαιδευτικούς να μην εγκλωβίζονται σε μια ατέρμονη συζήτηση γύρω από τα αρνητικά φαινόμενα, αλλά να καλλιεργούν την ικανότητα διάκρισης ανάμεσα σε ό,τι απλώς φαίνεται ελκυστικό και σε ό,τι είναι αληθινό.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον ρόλο της παιδείας ως δύναμης απελευθέρωσης από αντιλήψεις που, όπως σημειώνει, κρατούν το σχολείο δέσμιο της απομνημόνευσης και της επιδίωξης της επίδοσης.
Παράλληλα, αναφέρεται στη θέση της τεχνολογίας στη σύγχρονη εκπαίδευση, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέσο που μπορεί από μόνο του να επιλύσει όλα τα προβλήματα, παραμερίζοντας τον άνθρωπο που τη χρησιμοποιεί.
Σύμφωνα με το μήνυμα, η ουσιαστική παιδεία καλείται να βοηθήσει τον άνθρωπο να αναπτύσσεται ως πνευματικό και ηθικό ον, ικανό να θέτει ερωτήματα για τον εαυτό του, την κοινωνία και τον κόσμο, να υπερασπίζεται αξίες και να αναλαμβάνει την ευθύνη του απέναντι στους άλλους.
Ολοκληρώνοντας, ο Μητροπολίτης Ιλίου επισημαίνει ότι η σημερινή μεταβατική εποχή δεν χρειάζεται ούτε την επιστροφή σε ένα εξιδανικευμένο παρελθόν ούτε την προσμονή ενός απροσδιόριστου μέλλοντος, αλλά την ελπίδα που μπορεί να γεννηθεί μέσα από το έργο των εκπαιδευτικών.
«Η μεθόρια εποχή μας δεν χρειάζεται την καταφυγή στη νοσταλγία ενός ρομαντικού παρελθόντος ούτε την προσμονή ενός άπιαστου μέλλοντος, αλλά την ελπίδα που πηγάζει από “το χρυσάφι, το ασήμι και τα πολύτιμα πετράδια” της εργασίας σας», καταλήγει.
Διαβάστε ολόκληρο το μήνυμα:
Προς τους εκπαιδευτικούς των σχολείων μας,
με την ευκαιρία του νέου σχολικού έτους 2026-2027Αγαπητές /Αγαπητοί μου,
«Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί: σε αυτό το μεσοδιάστημα εμφανίζονται τα πιο ποικίλα νοσηρά φαινόμενα»1.
Στο σημείο αυτό συναντάται η αγωνία πολλών να μην επαναληφθεί η βαρβαρότητα που σκίασε πολλές φορές την ανθρωπότητα. Να μην κινδυνεύσουν οι ανθρώπινες κοινωνίες από νέα συρματοπλέγματα που απομονώνουν τους ανθρώπους, που δημιουργούν νέα γκέτο. Βρισκόμαστε στο κέντρο μιας εποχής γεμάτης αβεβαιότητα και κινδύνους.
Η αβεβαιότητα δεν είναι αποκλειστικά αρνητική. Αποτελεί όμως πρόκληση για όλους μας. Πρόκληση αναστοχασμού. Νοσηρά φαινόμενα βλέπουμε παντού. Δεν πρέπει όμως να παρασυρθούμε σε μια ατέρμονη συζήτηση περί του κακού που μας πολιορκεί αλλά να γυμνάσουμε τα μάτια μας να ξεχωρίσουν το λαμπερό που είναι ψευδές ώστε να μπορούν να ξεχωρίσουν την αλήθεια. Αν η «Παιδεία σημαίνει κατ’ αρχήν και κυρίως ξερίζωμα»2 τότε έχουμε ανοίξει ένα δρόμο που θυμίζει τη φράση του Χριστού « αν θες να κερδίσεις τη ζωή σου πρέπει να τη χάσεις»3 . Ο δρόμος ξεκινά από το ξερίζωμα προσκολλήσεων σε αντιλήψεις που κρατούν το σχολείο δέσμιο στην απομνημόνευση και στην επιδίωξη της επίδοσης, που θεωρούν την τεχνολογία ως μέθοδο επίλυσης όλων των προβλημάτων και όχι τον άνθρωπο που την χειρίζεται. Το ξερίζωμα όμως αποτελεί και δυνατότητα απελευθέρωσης και ανοίγματος στο πρόσωπο του Άλλου. «Η παιδεία ξεριζώνει τον άνθρωπο από τη φυσική και κοινωνική συνθήκη του και τον συστήνει ως πνευματικό και ηθικό ον… ικανό να θέτει ερωτήματα για τον εαυτό του, την κοινωνία και τον κόσμο… να θέτει και να υπερασπίζεται αξίες και να αναλαμβάνει την ευθύνη του έναντι των άλλων ανθρώπων»4 . Η μεθόρια εποχή μας δεν χρειάζεται την καταφυγή στη νοσταλγία ενός ρομαντικού παρελθόντος ούτε την προσμονή ενός άπιαστου μέλλοντος αλλά την ελπίδα που πηγάζει από «το χρυσάφι, το ασήμι και τα πολύτιμα πετράδια»5 της εργασίας σας.
Καλή και ευλογημένη χρονιά!
Ο Μητροπολίτης
†Ο Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως
ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ
