Επιφυλάξεις για τη συμφωνία επιστροφής των 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία εκφράζει ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, με επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Ο Μητροπολίτης εμφανίζεται δύσπιστος ως προς το ενδεχόμενο να επιστραφούν και τα υπόλοιπα κειμήλια, επισημαίνοντας ότι μόνο από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας έχουν αφαιρεθεί 800 κειμήλια και 430 χειρόγραφα.
Στην επιστολή του, ο Μητροπολίτης Δράμας εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τους όρους της συμφωνίας, η οποία προβλέπει την επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων στην Ελλάδα, με αντάλλαγμα την παράδοση στη Βουλγαρία των οστών που αποδίδονται στον τσάρο Σαμουήλ.
Παράλληλα, διατυπώνει ερωτήματα σχετικά με τη διαπραγματευτική δυνατότητα που θα διαθέτει η ελληνική πλευρά μετά την παράδοση των οστών, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να αποδυναμωθεί η προσπάθεια διεκδίκησης των υπόλοιπων εκκλησιαστικών θησαυρών.
«Πληροφορήθηκα τη συμφωνία από τα ΜΜΕ»
Ιδιαίτερο σκεπτικισμό εκφράζει ο Μητροπολίτης Δράμας για το γεγονός ότι, παρά τις επανειλημμένες επικοινωνίες του με την υπουργό Πολιτισμού, δεν είχε ενημερωθεί για την επικείμενη συμφωνία ούτε είχε προσκληθεί να συμμετάσχει σε σχετική διαβούλευση.
Όπως αναφέρει, κατά τις τακτικές τηλεφωνικές και προσωπικές επικοινωνίες τους υπενθύμιζε συστηματικά το ζήτημα των κειμηλίων και των χειρογράφων της Ιεράς Μονής Εικοσιφοίνισσας, λαμβάνοντας τη διαβεβαίωση ότι η επιστροφή τους αποτελούσε προτεραιότητα του υπουργείου.
Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, πληροφορήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης τη συμφωνία μεταξύ των υπουργείων Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, καθώς και την προγραμματισμένη τελετή υπογραφής της στις 3 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.
«Μόνο από την Εικοσιφοίνισσα έχουν αφαιρεθεί 800 κειμήλια και 430 χειρόγραφα»
Ο Μητροπολίτης Δράμας αμφισβητεί κατά πόσο η επιστροφή των 48 κειμηλίων ανταποκρίνεται στο εύρος των ελληνικών διεκδικήσεων, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, μόνο από την Ιερά Μονή Εικοσιφοίνισσας έχουν αφαιρεθεί 800 κειμήλια και 430 χειρόγραφα.
Επισημαίνει ακόμη ότι, σύμφωνα με όσα πληροφορήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει αναφορά στην επιστροφή χειρογράφων ή παλαιτύπων βιβλίων.
Παρότι, όπως αναφέρει, του μεταφέρθηκε ότι η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί την πρώτη φάση μιας ευρύτερης διαδικασίας επιστροφής των εκκλησιαστικών θησαυρών, ο ίδιος δηλώνει δύσπιστος ως προς την προοπτική αυτή.
«Επιτρέψτε μου όμως να αμφιβάλλω», σημειώνει χαρακτηριστικά, επικαλούμενος την εμπειρία του από τη στάση της βουλγαρικής πλευράς κατά τα προηγούμενα χρόνια.
Ανησυχία για την παράδοση των οστών του τσάρου Σαμουήλ
Η σημαντικότερη επιφύλαξη του Μητροπολίτη αφορά την παράδοση στη Βουλγαρία των οστών που αποδίδονται στον τσάρο Σαμουήλ.
Κατά την εκτίμησή του, η παράδοσή τους ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τη μελλοντική διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για την επιστροφή των υπόλοιπων κειμηλίων.
Η συμφωνία που υπέγραψαν οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών προβλέπει την επιστροφή 48 κειμηλίων στην Ελλάδα και την παράδοση των οστών στη Βουλγαρία. Παράλληλα, οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για επιπλέον ιστορικά αντικείμενα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
Ωστόσο, ο Μητροπολίτης Δράμας εκφράζει την ανησυχία ότι, μετά την ολοκλήρωση της ανταλλαγής, η ελληνική πλευρά θα διαθέτει περιορισμένα διαπραγματευτικά μέσα για τη διεκδίκηση των εκκλησιαστικών θησαυρών που εξακολουθούν να βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Κλείνοντας την επιστολή του προς τη Λίνα Μενδώνη, εκφράζει την ελπίδα ότι η ελληνική κυβέρνηση έλαβε την καταλληλότερη απόφαση τόσο για την επιστροφή των εκκλησιαστικών κειμηλίων όσο και για το συμφέρον της χώρας.
Διαβάστε ολόκληρη την επιστολή:
Ἐξοχωτάτη κ. Υπουργέ,
Σᾶς ἐνοχλώ γιά τό θέμα τῶν κειμηλίων τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Εἰκοσιφοινίσσης τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας καί Ἱερῶν Μονῶν τῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων Σερρῶν καί Ξάνθης που συλήθηκαν από τους Βουλγάρους σε διάφορες χρονικές περιόδους κατά τόν παρελθόντα αἰῶνα.
Μέχρι πρόσφατα, στις τακτικές τηλεφωνικές, κατ’ ἰδίαν ἐπικοινωνίες μας, συχνά – πυκνά σᾶς ὑπενθύμιζα το θέμα τῶν κειμηλίων καί χειρογράφων πού ἐκλάπησαν ἀπό τήν Ἱερά Μονή Εικοσιφοινίσσης καί ἐλάμβανα πάντοτε τή διαβεβαίωσή σας ότι το ζήτημα αυτό βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα τῶν προτεραιοτήτων τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ.
Χωρίς νά ἔχω καμία ενημέρωση και χωρίς νά μοῦ ἔχει ζητηθεῖ νά λάβω μέρος σε κάποια σχετική διαβούλευση, πληροφορήθηκα χθές από τα ΜΜΕ ὅτι τὰ Ὑπουργεία Πολιτισμοῦ Ἑλλάδος καί Βουλγαρίας κατέληξαν σε συμφωνία, ἡ ὁποία θά υπογραφεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου ἐ.ἔ. στη Θεσσαλονίκη.
Η συμφωνία αυτή, όπως μαθαίνω από τα ΜΜΕ προβλέπει, ἀπό τήν πλευρά τῆς Βουλγαρίας, τήν παράδοση στην Ελλάδα 48 κειμηλίων (χωρίς να γίνεται λόγος για χειρόγραφα ή παλαίτυπα βιβλία) καί ἀπό τή δική μας πλευρά τήν παράδοση στη Βουλγαρία τῶν ὀστῶν πού ἀποδίδονται στον τσάρο της Βουλγαρίας Σαμουήλ.
Ἐκφράζω τίς ἐπιφυλάξεις μου γιά τό συμφέρον που αποκομίζουμε ἐμεῖς, ὡς Ἑλλάδα, ἀπό τήν ἐν λόγῳ συμφωνία, τη στιγμή κατά τήν ὁποία μόνο τα κλεμμένα από την Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης ἱερά κειμήλια εἶναι 800 και τα χειρόγραφα 430.
Μοῦ εἰπώθηκε ὅτι ἡ ἐπιστροφή τῶν 48 κειμηλίων τῆς παραπάνω συμφωνίας εἶναι ἡ πρώτη φάση μιᾶς διαδικασίας ἐπιστροφῶν συληθέντων κειμηλίων. Επιτρέψτε μου ὅμως νά ἀμφιβάλω, γνωρίζοντας ἐξ ἐμπειρίας τήν ἀπό πολλῶν ἐτῶν ἀδιαλλαξία τῆς ἄλλης πλευρᾶς καί τήν ἀπροθυμία της γιά τήν ἐπιστροφή τῶν κειμηλίων καί χειρογράφων.
Πιστεύω ὅτι παραδίδοντας τά ὀστά, στο μέλλον θά ἔχουμε ἰσχνή διαπραγματευτική δυνατότητα ἔναντι τῶν κειμηλίων πού ὑπολείπονται.
Ἐλπίζω να πράξατε το καλύτερο γιά τούς κλεμμένους θησαυρούς τῶν μοναστηριῶν μας καί γιά τό συμφέρον τῆς φιλτάτης πατρίδος μας.
