Ξεκάθαρο ήταν το μήνυμα που εξέπεμψε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος προς τα «τέκνα από τον βορρά», υπογραμμίζοντας ότι «δεν πτοούμαστε, συνεχίζουμε ακλόνητοι στις επάλξεις».
Μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας για τον Άγιο Φώτιο στην οποία χοροστάτησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, αναφέρθηκε και στη μεγάλη προσφορά του Αγίου στην Εκκλησία.
Στη συνέχεια τόνισε ότι ο Μέγας Φώτιος, κατά την πρώτη πατριαρχεία του, αντιμετώπισε την επίθεση «του λαού των Ρως κατά της Πόλης», και στη συνέχεια, δεν αντιμετώπισε τον λαό αυτό ως μόνιμη απειλή, παρά απέστειλε τον Κύριλλο και τον Μεθόδιο ώστε να φτάσει στη χώρα τους το Ευαγγέλιο, προετοιμάζοντας έτσι την μετά από έναν αιώνα επικράτηση του Χριστιανισμού στην περιοχή.
«Αυτή είναι η μαρτυρία του Φωτίου! Αυτή η διαχρονική μαρτυρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου! Στην πολιορκία, απαντά με αγάπη· στο σκότος με φως Χριστού. Στον πόλεμο δεν αντιτάσσει εξουσία, αλλά Σταυρό. «Αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών» (Α´ Ιωάν. ε´, 4), η «δι᾽ αγάπης ενεργουμένη» (Γαλ. ε´, 6).”
Στη συνέχεια ο Πατριάρχης αναφέρθηκε στη σημερινή κατάσταση στον κόσμο, υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά ότι το Πατριαρχείο «θα περιμένει με στοργή και υπομονή την επιστροφή των τέκνων της από τον βορρά που κινήθηκαν εναντίον του».
Δήλωσε χαρακτηριστικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης:
«Και σήμερα, που η κλαγγή των όπλων ηχεί σε πολλά σημεία του πλανήτη και ο σύγχρονος κόσμος βυθίζεται στη σκιά του φόβου και της αβεβαιότητος, η Μεγάλη Εκκλησία, λουσμένη στο φως της σαρκωμένης αγάπης, στέκεται αγέρωχη, όπως και κατά την εποχή του Αγίου Φωτίου. Ο παγερός αέρας του βορρά, που βιαίως φυσά και πάλι, συρίζων βουάς μητρομάχους, δεν μπορεί να σβήσει τη θέρμη της καρδίας της. Αναμένει στοργικώς και υπομονητικώς την επιστροφήν των τέκνων της, τα οποία εκίνησαν την πτέρναν κατ᾽ αυτής, με τας αγκάλας ανοικτάς, ως ο εύσπλαχνος πατήρ της παραβολής, ή μάλλον ως ο ίδιος ο Κύριος επί του Σταυρού.
Συνεσταυρωμένη και αυτή μετ᾽ Αυτού, δίδει έκαστον μέλος της εις το μαρτύριον χάριν των τέκνων της. Και παρά τις ιαχές των αγνωμόνων τέκνων, παρά τις ψευδοκατηγορίες ότι «δαιμόνιον έχει και μαίνεται» (Ιωάν. ι´, 20), δεν εγκαταλείπει τον Σταυρό. Τούτο το διαχρονικό μήνυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου: Δεν πτοούμεθα! Συνεχίζουμε ακλόνητοι επί του Σταυρού· στις επάλξεις, όπου η θεία Πρόνοια μας έταξε, για να υπερασπιζόμαστε τα όσια και τα ιερά της πίστεως. Και η Υπεραγία Θεοτόκος πάντοτε σκέπη και προστάτης σε κάθε κίνδυνο και επιβουλή!».
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο τίμησε, σήμερα τη μνήμη του Ιερού Φωτίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως και ανιδρυτού της Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης, όπου στεγάζεται και η ιστορική Θεολογική Σχολή.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος χοροστάτησε κατά την Θεία Λειτουργία, συμπροσευχομένων των Αρχιερέων Γέροντος Δέρκων κ. Αποστόλου, Γέροντος Πριγκηποννήσων κ. Δημητρίου, Ανθηδώνος κ. Νεκταρίου, Επιτρόπου του Παναγίου Τάφου στην Πόλη, Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνατίου, Κυδωνιών κ. Αθηναγόρα, Σηλυβρίας κ. Μαξίμου, Σαράντα Εκκλησιών κ. Ανδρέα, και Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού, και του Αραβισού κ. Κασσιανού.
Εκκλησιάστηκαν, επίσης, κληρικοί και μοναχοί, Άρχοντες Οφφικιάλιοι του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Γεώργιος Γεωργαντάς, και πιστοί από τα Πριγκηπόννησα, την Πόλη και το εξωτερικό. Παρέστη δε ο Εντιμ. Δήμαρχος Πριγκηποννήσων (Adalar) κ. Ali Ercan Akpolat, με συνεργάτες του.
Ο Πατριάρχης, στην ομιλία του μετά την απόλυση, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία του προκατόχου του αοιδίμου Πατριάρχη Γερμανού του Δ’ να ιδρύσει και να στεγάσει την Θεολογική Σχολή στην αρχαία Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Χάλκης.
“Από του 1844 μέχρι του οδυνηρού έτους 1971, η Σχολή ελειτούργει κανονικώς και αγλαοκάρπως, προσφέρουσα εις τον Οικουμενικόν Θρόνον, εις την καθ᾽ όλου Ορθοδοξίαν και εις την χριστιανικήν οικουμένην πλήθος αποφοίτων, οι οποίοι, ως Πατριάρχαι και Αρχιεπίσκοποι, ως Ιεράρχαι, ως κληρικοί και ως θεράποντες της Ιεράς Επιστήμης, υπηρέτησαν θυσιαστικώς τον λαόν του Θεού, καταθέτοντες την καλήν μαρτυρίαν πίστεως, αγάπης και ελπίδος, με ακλόνητον αφοσίωσιν εις την παράδοσιν της Εκκλησίας και βαθυτάτην ευαισθησίαν διά τον άνθρωπον και τας περιπετείας της ελευθερίας του.
Η ημετέρα Μετριότης, ως και αι ψυχαί πάντων των ομογαλάκτων Χαλκιτών, πληρούνται σήμερον βαθείας συγκινήσεως εκ της ενθυμήσεως των ετών της μαθητείας ημών ενταύθα. Πληρούνται, όμως, και ελπίδος, ότι εγγίζει η ώρα που θα ανοίξουν και πάλιν αι πύλαι της Σχολής και ο κώδων θα καλέση τους νέους ιεροσπουδαστάς εις την μελέτην της Θεολογίας. Η αισιοδοξία μας δε αυτή συνδυάζεται με την αναμενομένην ολοκλήρωσιν, εντός του τρέχοντος έτους, των εργασιών αποκαταστάσεως και αναβαθμίσεως των κτηριακών υποδομών της Σχολής, ευγενεί χορηγία του συγχρόνου Παύλου Σκυλίτση Στεφάνοβικ, του Εντιμολογιωτάτου Άρχοντος Εξάρχου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας κυρίου Αθανασίου Μαρτίνου, του Οικουμενικού Μεγάλου Ευεργέτου, και της εριτίμου συζύγου του.”
Όπως είπε, η Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης “αποτελεί σύμβολον του αρρήκτου συνδέσμου μεταξύ Εκκλησίας και Παιδείας”, και σε άλλο σημείο ο Πατριάρχης επεσήμανε:
“Η Σχολή μας, καθ᾽ όλην την μακροχρόνιον λειτουργίαν της, υπήρξε φορεύς του πνεύματος του Φαναρίου και είναι αυτονόητον ότι υπό την προσδοκωμένην νέαν αυτής μορφήν, αυτό θα συνεχίση να ενσαρκώνη. Εκφραστής αυτού του πνεύματος, υπόδειγμα και σύμβολον Ορθοδόξου εκκλησιαστικού φρονήματος, πιστότητος εις την παράδοσιν της Εκκλησίας, λογιοσύνης και λιπαράς παιδείας υπήρξεν ο Μέγας Φώτιος, ο οποίος, με την πολυδιάστατον παρουσίαν και δράσιν του, και εις το πεδίον της πολιτικής και του πολιτισμού, επέδρασε καθοριστικώς και έθεσε την σφραγίδα του εις την εποχήν του και εις την πορείαν της Ανατολικής Ρωμαικής Αυτοκρατορίας, εις την αναγέννησιν και άνθησιν των γραμμάτων, αλλά κυρίως, διά της πνευματικής του παρουσίας, της θυσιαστικής ποιμαντορίας του, της συνοδικής του συνειδήσεως, της ιεραποστολικής του δράσεως και της αγρυπνούσης μερίμνης του διά την περιχαράκωσιν της δογματικής διδασκαλίας της Εκκλησίας, εις την δόμησιν της ιδιοπροσωπίας της Ορθοδοξίας. Δεν είναι τυχαίον ότι ο πολυτάλαντος Πατριάρχης Φώτιος κατατάσσεται μεταξύ των κορυφαίων μορφών του Βυζαντινού Ελληνισμού και της Ορθοδόξου Εκκλησίας.”
Αφού αναφέρθηκε στην προσφορά του Αγίου Φωτίου στην Εκκλησία και στα ελληνικά γράμματα, ο Πατριάρχης υπενθύμισε:
“Ο γενναιόφρων και χαρισματικός ούτος εκκλησιαστικός ανήρ έτρεφε μέγαν σεβασμόν προς την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Λόγω, μάλιστα, των πολλών αναφορών προς την Παναγίαν εις τας Ομιλίας του, υπήρξαν ερευνηταί, οι οποίοι υπεστήριξαν ότι ο Ακάθιστος Ύμνος, ο οποίος, συμφώνως προς την παράδοσιν, εψάλη «ορθοστάδην» κατά την πολιορκίαν της Βασιλευούσης υπό των Αβάρων κατά το έτος 626 -εφέτος εορτάζομεν την επέτειον συμπληρώσεως 1400 ετών από το ιστορικόν αυτό γεγονός- είναι έργον μεταγενέστερον, προερχόμενον εκ της γραφίδος του Πατριάρχου Φωτίου.
Ως γνωστόν, ο Μέγας Φώτιος αντιμετώπισε, κατά την πρώτην πατριαρχείαν του, μίαν παρόμοιον κατάστασιν, ότε «υπέσκηψεν υπερβόρειος και φοβερός κεραυνός» τη Βασιλίδι των Πόλεων. Ενώ ο Αυτοκράτωρ και ο στρατός ευρίσκοντο μακράν διά την απόκρουσιν άλλης βιαίας επιδρομής, η «βαρβαρική και πυκνή θάλασσα» του λαού των Ρως εξεχύθη αιφνιδίως κατά της Πόλεως. Ο ιερός Φώτιος, όμως, ως ο ποιμήν ο καλός, ο οποίος «την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων» (Ιωάν. ι´, 11), δεν έμεινεν άπραγος. Εκάλεσεν αμέσως εις επαγρύπνησιν: κηρία άπτονται, λιτανείαι εκκινούν, παρακλήσεις και δεήσεις αναπέμπονται, το άρωμα του θυμιάματος και ο ήχος των ψαλμών πλημμυρίζουν τας πλακοστρώτους οδούς. Και ο ηρωικός Πατριάρχης, με βλέμμα στερρόν και όψιν λαμπράν, αγέρωχος, μεγαλοπρεπής, επωμίζεται κατά την στιγμήν εκείνην το ωμόφορον του ιστορικού χρέους. Αποφασιστικώς και με απόλυτον πίστιν απευθύνεται προς τον έντρομον λαόν της Πόλεως:
«Στήσατε τον κλαυθμόν, παύσασθε! Εγώ υμίν εγγυώμαι την σωτηρίαν, αν αυτοί βεβαίως συντηρήσητε τας ομολογίας· εγώ την των δυσχερών απαλλαγήν, αν υμείς πάγιον την επιστροφήν· εγώ την υποχώρησιν των εχθρών, αν την αναχώρησιν υμείς των παθών». «Το λοιπόν, αγαπητοί», φωνεί ο Ιερός Πατήρ, «προς την Μητέρα του Λόγου την μόνην ημών ελπίδα και καταφυγήν, καιρός εφέστηκε προσδραμείν. Ταύτη βοήσωμεν ποτνιώμενοι· Σώσον Πόλιν σην, ως οίδας, ω Δέσποινα». Και η υπέρμαχος Στρατηγός, ταίς πρεσβείαις της προς τον Υιόν της και Θεόν ημών, έσπευσε να σώση τα τεκνία και την Πόλιν της: «και νηνεμίας ούσης, ευθύς ανέμων επιφορά, και της θαλάσσης ηρεμούσης, κυμάτων επαναστάσεις αλεπάλληλοι εγεγόνησαν» και ο κίνδυνος των Ρως απεμακρύνθη.
Ο διεισδυτικός πνευματικός οφθαλμός του Φωτίου, όμως, δεν αντιμετώπισε τον λαόν αυτόν ως μόνιμον απειλήν. Διείδε εις αυτούς γεώργιον νέον και επέβαλεν ευθύς τας χείρας επί το άροτρον της ιεραποστολής και, ως απέστειλε Κύριλλον και Μεθόδιον εις την Μοραβίαν, εφρόντισε να φθάση και εις την χώραν των Ρως το Ευάγγελον Κυριακόν μήνυμα, προετοιμάζων ούτω το έδαφος διά την μετά ένα περίπου αιώνα επικράτησιν του Χριστιανισμού εις την περιοχήν.
Αυτή είναι η μαρτυρία του Φωτίου! Αυτή η διαχρονική μαρτυρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου! Εις την πολιορκίαν, απαντά με αγάπην· εις το σκότος με φως Χριστού. Εις τον πόλεμον δεν αντιτάσσει εξουσίαν, αλλά Σταυρόν. «Αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών» (Α´ Ιωάν. ε´, 4), η «δι᾽ αγάπης ενεργουμένη» (Γαλ. ε´, 6).”
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Πατριάρχης εξέφρασε την Πατριαρχική ευαρέσκειά του προς τον Πρόεδρο και τα μέλη της Εφορείας της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης, καθώς και προς τον Ηγούμενο αυτής και την περί αυτόν Μοναστική Αδελφότητα και τους λαϊκούς συνεργάτες του για το έργο που επιτελούν. Επίσης, συνεχάρη τον καλλιτέχνη κ. Ιωάννη Μαστερόπουλο, για την ολοκλήρωση του ψηφιδωτού της Παναγίας Παυσολύπης στο Ιερό Βήμα του Καθολικού.
Προηγουμένως, τον Πατριάρχη προσφώνησαν ο Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων κ. Απόστολος, Πρόεδρος της Εφορείας της Ιεράς Μονής, πλαισιούμενος από τα μέλη αυτής Μητροπολίτες Σηλυβρίας κ. Μάξιμο και Σαράντα Εκκλησιών κ. Ανδρέα, και ο Θεοφιλ Επίσκοπος Αραβισσού κ. Κασσιανός, Ηγούμενος της Μονής.
___________
Φωτό: Νίκος Παπαχρήστου
