Κατόπιν Συνοδικής Αποφάσεως, ληφθείσης κατά τη Συνεδρία της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της 1ης Απριλίου 2026, διοργανώθηκε από 5 έως 7 Ιουνίου 2026, στην Αθήνα και την Ιερά Μονή Οσίου Λουκά Βοιωτίας, Επιστημονικό Συνέδριο αφιερωμένο στον Όσιο Λουκά τον εν Στειρίῳ, για τη συμπλήρωση σαράντα ετών από την επανακομιδή του ιερού λειψάνου του Οσίου.
Το εν λόγῳ Συνέδριο, το οποίο ήταν υπό την αιγίδα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου και είχε ως θέμα: «Όσιος Λουκάς ο εν Στειρίῳ και η Ιερά Μονή αυτού: Ιστορία, Θεολογία και Πολιτισμός», συνδιοργάνωσαν: α) η Ιερά Μητρόπολη Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος, β) το Ιστορικό Αρχείο της Εκκλησίας της Ελλάδος, γ) η Βιβλιοθήκη της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, δ) το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και ε) το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Το απόγευμα της Παρασκευής 5 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια τελετή στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος Αττικής). Την έναρξη των εργασιών του Συνεδρίου χαιρέτισαν: ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Χριστουπόλεως κ. Βαρνάβας, Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Αρχιεπσικοπής Αθηνών, ως εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Ιερωνύμου, ο Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου και Επόπτης του Ιστορικού Αρχείου της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο Μητροπολίτης Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος κ. Γεώργιος, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ταλαντίου κ. Θεολόγος, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών – του οποίου τον χαιρετισμό ανέγνωσε ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Μιχαήλ Σταθάκης – η κ. Εύη Δραμαλιώτη, Γενική Γραμματέας Συντονισμού της Κυβέρνησης, ως εκπρόσωπος του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, ο κ. Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδος κ. Φάνης Σπανός, η κ. Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Δ.Σ. του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού και επικεφαλής του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», ο Αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ Καθηγητής κ. Χρήστος Καραγιάννης και ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ, Καθηγητής κ. Ιωάννης Παναγιωτόπουλος. Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση ταινίας εικονικής περιήγησης αναφερομένης στον βίο του Οσίου Λουκά και τους ναούς της Ιεράς Μονής και την παράθεση δεξίωσης.
Το Σάββατο 6 Ιουνίου, από 9.00 έως 19.30, πραγματοποιήθηκαν επτά Συνεδρίες στο κτήριο Εκδηλώσεων της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (Δεινοκράτους 68, Αθήνα). Προ της ενάρξεως των εργασιών του Συνεδρίου, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος πραγματοποίησε εκτενή ομιλία προς τους συνέδρους, κατά την οποία, μεταξύ άλλων, συνεχάρη τον Πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου, Μητροπολίτη Βρεσθένης κ. Θεόκλητο για την ιδέα της διοργανώσεως του Συνεδρίου, καθώς και τα μέλη της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου. Αντιφώνηση εκ μέρους των συνέδρων πραγματοποίησε ο Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος.
Ακολούθως οι εργασίες του Συνεδρίου συνεχίσθηκαν σε επτά θεματικές συνεδρίες:
● Α΄ Συνεδρία — «Ο Βίος του Οσίου Λουκά». Πρόεδρος: Καθηγητής Δημήτριος Μόσχος (ΕΚΠΑ). Εισηγητές: Καθηγητής Ηλίας Γαρένης (Ιόνιο Πανεπιστήμιο), Δρ Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος (Βιβλιοθήκη Ι.Σ.), Καθηγητής Στέφανος Ευθυμιάδης (ΑΠΚυ).
● Β΄ Συνεδρία — «Όσιος Λουκάς: Βίος, Αγιότητα και Θεολογική Σημασία». Πρόεδρος: Καθηγητής Ιωάννης Παναγιωτόπουλος (ΕΚΠΑ). Εισηγητές: Καθηγητής Συμεών Πασχαλίδης (ΑΠΘ), Καθηγητής Δημοσθένης Κακλαμάνος (ΑΠΘ), Δρ. Δημήτριος Βαχαβιώλος (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου).
● Γ΄ Συνεδρία — «Η Ασκητική Πορεία του Οσίου Λουκά». Πρόεδρος: Δρ Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος. Εισηγητές: Αρχιμ. Αλέξιος Γιαννιός, Ευστάθιος Χιώλος, Νικόλαος Κατσικούλης.
● Δ΄ Συνεδρία — «Η Ι.Μ. Οσίου Λουκά: Αρχεία, Ιστορική Διαδρομή και Τεκμήρια». Πρόεδρος: Καθηγητής Στέφανος Ευθυμιάδης. Εισηγητές: Νικόλαος Τόμπρος, Παναγιώτης Αγγελόπουλος, Ελένη Λιάπη.
● Ε΄ Συνεδρία — «Η Ι.Μ. Οσίου Λουκά: Αρχιτεκτονική και Ψηφιδωτά». Πρόεδρος: Καθηγήτρια Δέσποινα Μιχάλαγα, (ΕΚΠΑ). Εισηγητές: Αν. Καθηγητής Γεώργιος Πάλλης (ΕΚΠΑ), Αρχιμ. Εφραίμ Γκιβίζας (Δρ ΑΠΘ), Αν. Καθηγητής Πασχάλης Ανδρούδης (ΑΠΘ).
● ΣΤ΄ Συνεδρία — «Η Ι.Μ. Οσίου Λουκά: Ο Κοινοβιακός Βίος». Πρόεδρος: Ομ. Καθηγητής Νικόλαος Ολυμπίου (ΕΚΠΑ). Εισηγητές: Καθηγητής Σταύρος Μαμαλούκος (Πανεπιστήμιο Πατρών), Αρχιμ. Αρίσταρχος Γκρέκας, Επ. Καθηγητής, Φώτιος Αποστολός (ΕΚΠΑ).
● Ζ΄ Συνεδρία — «Η Ι.Μ. Οσίου Λουκά: Το Μεγάλο Προσκύνημα». Πρόεδρος: Καθηγητής Χρήστος Καραγιάννης, Αντιπρύτανης ΕΚΠΑ. Εισηγητές: Καθηγητής Βασίλειος Κουκουσάς (ΑΠΘ), Δρ. Γεώργιος Διδασκάλου (Γεν. Γραμματέας Υπουργείου Πολιτισμού), Μητροπολίτης Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. Αθηναγόρας, εκπροσωπούμενος από τον Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτη π. Νικόδημο Αθανασίου, Β’ Γραμματέα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και Πρωτοσύγκελλο της Ιεράς Μητροπόλεως Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως.
Την Κυριακή 7 Ιουνίου τελέσθηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά, ιερουργούντος του Μητροπολίτου Βρεσθένης κ. Θεοκλήτου, και στις 12.00 πραγματοποιήθηκε Στρογγυλή Τράπεζα, με θέμα: «Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά: Παράδοση και μέλλον», υπό τον συντονισμό του Μητροπολίτου Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος κ. Γεωργίου.
Στη Στρογγυλή Τράπεζα συμμετείχαν: Ο Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου, ο Πανοσιολ. Αρχιμ. Σεραφείμ Παυλίδης, Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά, η Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΚΠΑ κ. Ιωάννα Στουφή-Πουλημένου, η κ. Φανή Παπαθωμά, Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδος, εκπροσωπώντας τον Περιφερειάρχη κ. Φάνη Σπανό, και ο κ. Γιάννης Σταθάς, Δήμαρχος Διστόμου, Αράχωβας, Αντίκυρας. Παρόντες ήσαν ο κ. Ελευθέριος Χριστάκης, Βουλευτής Βοιωτίας (ΝΔ), ο κ. Γιάννης Πούλος, Αντιδήμαρχος του Δήμου Ηλιούπολης Αττικής και ο Δήμαρχος Διστόμου κ. Σταθάς, ο οποίος παρενέβη τονίζοντας την δέσμευση της τοπικής αυτοδιοίκησης για την ανάδειξη της Ιεράς Μονής.
Κατά τη Στρογγυλή Τράπεζα η Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού κ. Φανή Παπαθωμά ανακοίνωσε την επιχορήγηση 2.400.000 € στην Ιερά Μονή Οσίου Λουκά για την αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσε η πυρκαϊά του 2023, ενώ ανακοινώθηκε ότι η Κυβέρνηση εξετάζει θετικά επιπλέον μελέτες για την πρόσθετη χρηματοδότηση της Μονής, γεγονός που αποτέλεσε ευχάριστη είδηση για το μέλλον του μνημείου.
Η τριήμερη επιστημονική και πνευματική συνάντηση ολοκληρώθηκε με επίσημο γεύμα στις 13:00, σε κλίμα ικανοποίησης για τα αποτελέσματα του Συνεδρίου.
