Η τρίτη και τελευταία Συνάντηση της 18ης Ολομέλειας της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Παγκοσμίου Λουθηρανικής Ομοσπονδίας πραγματοποιήθηκε μεταξύ 24ης και 31ης Μαΐου 2024 στο Κάιρο της Αιγύπτου. Η Συνάντηση φιλοξενήθηκε από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής και οι εργασίες της πραγματοποιήθηκαν στη ιστορική Ι. Πατριαρχική Μονή Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου Παλαιού Καίρου.
Στη συνάντηση ήταν συμπροεδρεύοντες οι Μητροπολίτης Κρήνης κ. Κύριλλος (Οικ. Πατριαρχείο) εκ μέρους της Ορθοδόξου Εκκλησίας και ο Επίσκοπος Dr. Johann Schneider (Ευαγγελική Εκκλησία στην Κεντρική Γερμανία) εκ μέρους της Παγκοσμίου Λουθηρανικής Ομοσπονδίας. Η Ολομέλεια ασχολήθηκε με τη θεματική: «Το Άγιον Πνεύμα, Εκκλησία και Κόσμος: Δημιουργία, Άνθρωπος και Σωτηρία», και ολοκλήρωσε τις συζητήσεις και εργασίες της επί του Θέματος της Πνευματολογίας και του έργου του Αγίου Πνεύματος, οι οποίες άρχησαν κατά το έτος 2023.
Η Ορθόδοξος Εκκλησία εκπροσωπήθηκε από: Μητροπολίτη Κρήνης κ. Κυρίλλου (Οικ. Πατριαρχείο), Διακόνο Οικουμένιο Αμανίτιδη, Υπογραμματέα της Αγίας και Ιεράς Συνόδου (Συγγραμματέα, Οικ. Πατριαρχείο), Μητροπολίτη Αξώμης κ. Πέτρο (Πατριαρχείο Αλεξανδρείας), Αρχιμ. Philip Hall (Πατριαρχείο Αντιοχείας), Δρα Rade Kisić (Πατριαρχείο Σερβίας), Πρωτoπρ. Δρα Γεωργίου Zviadadze (Πατριαρχείο Γεωργίας), Μητροπολίτη Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐα (Εκκλησία της Κύπρου), Μητροπολίτη Περιστερίου κ. Γρηγόριο, (Εκκλησία της Ελλάδος), κ. Jerzy Betlejko (Εκκλησία Πολωνίας), Δρα Nathan Hoppe (Εκκλησία της Αλβανίας), Πρεσβ. Δρα Václav Ježek (Εκκλησία Τσεχίας και Σλοβακίας) και των Συμβούλων Αιδεσιμολ. Πρωτοπρ. Στέφανο Χρύσανθο (Εκκλησία της Κύπρου) και Πρωτοπρ. Δρα Δημήτριο Μπαθρέλλο (Εκκλησία της Ελλάδος).
Η Παγκόσμιος Λουθηρανική Ομοσπονδία εκπροσωπήθηκε από: Επίσκοπο Δρα Johann Schneider (Συμπροέδρου), Καθ. Δρα Dirk G. Lange (Συγγραμματέα, Παγκόσμιος Λουθηρανική Ομοσπονδία στη Γενεύη), Καθ. Δρα Stephanie Dietrich (Εκκλησία της Νορβηγίας), Δρα Lalissa D. Gemechis (Αιθιοπική Ευαγγελική Εκκλησία Mekane Yesus), Δρα Maria Munkholt Christensen (Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία της Δανίας), Δρα Heta Hurskainen (Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία της Φινλανδίας), Καθ. Δρα Kenneth Appold (Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία της Αμερικής) και των συμβούλων Καθ. Δρα Jennifer Wasmuth (Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία του Ανόβερου, Γερμανία) και Καθ. Δρα Bernd Oberdorfer (Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία στη Βαυαρία, Γερμανία).
Το πρωί της Δευτέρας, 27 Μαΐου, τα μέλη της Επιτροπής απασχολήθηκαν με το ζήτημα του Filioque. Μετά την εισήγηση του Πρωτοπρ. Καθ. Δρα Δημητρίου Μπαθρέλλου περί της ιστορίας και εξέλιξης του ζητήματος, παρουσιάσθηκε το σχέδιο Κοινής Δήλωσης περί του Filioque, το οποίο συνετάχθη κατά την Προπαρασκευαστική Συνάντηση στο Ταλλίν, τον Νοέμβριο του 2023. Η ολομέλεια μετά από μακρά συζήτησιν και διαβούλευση ενέκρινε το σχέδιο της Δήλωσης με προσθήκες και βελτιώσεις. Η τελική μορφή της κοινής Δήλωσης περί του Filioque θα δημοσιευθεί μέχρι το τέλος του έτους. Το κείμενο είναι καρπός του πλέον των τεσσαράκοντα ετών δημιουργικού διαλόγου μεταξύ Λουθηρανών και Ορθοδόξων και θα αποτελέσει την κοινή συμβολή του Διαλόγου στην επέτειο των 1700 ετών από τη σύγκληση της Α´ Οικουμενικής Συνόδου εν Νικαία (325).
Οι εργασίες του Διαλόγου επικεντρώθηκαν σε δύο θεματικές σε συνέχεια του έργου των προηγούμενων συναντήσεων: α) Η επίκληση εκτός της Θ. Ευχαριστίας και β) Αποκλειστικότητα και Περιεκτικότητα στην δράση του Αγίου Πνεύματος. Για τα δύο αυτά θέματα παρουσιάστηκαν δύο εισηγήσεις από τους Δρα Kenneth Appold και Πρεσβ. Δρα Václav Ježek, περί της παρουσίας επικλητικών προσευχών σε ακολουθίες εκτός της ευχαστιστίας και τους Δρα Maria Munkholt Christensen και Καθ. Δρα Nathan Hoppe αντιστοίχως, περί της αποκλειστικής και περιεκτικής δράσεως του Αγίου Πνεύματος εντός και εκτός των ορίων του Χριστιανισμού.
Οι συζητήσεις επί των εισηγήσεων κατέληξαν στην παρουσίαση κοινού κειμένου επί τη βάσει σχεδίου, το οποίο συνέταξε η Επιτροπή κατά την συνάντηση στη Βιττεμβέργη το 2023. Το τελικό κείμενο της Κοινής Δήλωσης συνίσταται σε πέντε ενότηες: α) Το Άγιο Πνεύμα στη Δημιουργία, β) Το Άγιο Πνεύμα στην Οικονομία και το Κήρυγμα του Ευαγγελίου, γ) Το Άγιο Πνεύμα στον Κόσμο, δ) Το Άγιο Πνεύμα, η Λειτουργία και η Εκκλησία, ε) Η Επίκληση του Αγίου Πνεύματος στη ζωή της Εκκλησίας εκτός της Θείας Ευχαριστίας, στ) η κοινή δήλωση περί του Filioque (θα δημοσιευθεί και ξεχωριστά) και ζ) προτάσεις.
Κατά την έναρξη των εργασιών, την Κυριακή 26 Μαΐου, η Επιτροπή συμμετείχε στην πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Μητροπολίτη Κρήνης κ. Κυρίλλου στον Ι. Ν. Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Ηλιούπολη του Καΐρου. Στην ακολουθία παρίστατο ο Πρέσβυς της Ελληνικής Δημοκρατίας στην Αίγυπτο κ. Νικόλαος Παπαγεωργίου και εκπρόσωπος της Πρεσβείας της Κύπρου και μέλη της Ελληνικής Κοινότητος Καΐρου. Εν συνεχεία παρατέθηκε εόρτιο γεύμα στον Ναυτικό Όμιλο Καΐρου πλησίον του Νείλου ποταμού.
Τα μέλη της Επιτροπής του Διαλόγου επισκέφθηκαν ιστορικά μνημεία της πόλεως του Καΐρου, το Μουσείο Αιγυπτιακού Πολιτισμού και τις Πυραμίδες, περιηγήθηκαν στο Μουσείο, τον ρωμαϊκό Πύργο και τα Παρεκκλήσια της Ι. Μονής του Αγίου Γεωργίου, και στους τάφους των Πατριαρχών Αλεξανδρείας, όπου ο Μητρ. Περιστερίου κ. Γρηγόριος τέλεσε τρισάγιο. Ακολούθως επισκέφθηκαν την Κρεμαστή Εκκλησία, όπου τους καλωσόρισε ο Πρωτοσύγκελλος του Επισκόπου στο Παλαιό Κάιρο της Κοπτικής Εκκλησίας.
Την Πέμπτη 30 Μαΐου, τελευταία ημέρα των εργασιών, ανεγνώσθησαν μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου και της Γενικής Γραμματέως της Παγκοσμίου Λουθηρανικής Ομοσπονδίας Dr. Anne Burghardt. Ο Μητρ. Κρήνης κ. Κύριλλος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη και την ελπίδα του για την συνέχεια του έργου του Διαλόγου και ο Επίσκοπος Johann Schneider σημείωσε το ανοικτό πνεύμα των συνομιλιών.
Η Επιτροπή εξέφρασε την βαθειά εκτίμηση και ευγνωμοσύνη προς τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεόδωρο, τον Μητροπολίτη Μέμφιδος κ. Νικόδημο, Πατριαρχικό Επίτροπο Καΐρου, τον Μητροπολίτη Πτολεμαίδος κ. Παντελεήμονα, Αρχιγραμματέα της Ιεράς Συνόδου και τον Αρχιμανδρίτη Δρα Δαμασκηνόν Alazrai, Καθηγούμενο της Ι. Πατριαρχικής Μονής Αγίου Γεωργίου για τη γενναιόδωρο φιλοξενία τους στην ιστορική πρωτεύουσα της Αιγύπτου.
Η Επιτροπή αποφάσισε ότι η 1η Προπαρασκευαστική Συνάντηση για την 19ην Ολομέλεια θα πραγματοποιηθεί μεταξύ 11ης και 14ης Νοεμβρίου 2024 στο Ελληνικό Κολλέγιο του Τιμίου Σταυρού Βοστώνης, Η.Π.Α. υπό την φιλοξενία της Ελληνορθόδοξου Αρχιεπισκοπής Αμερικής και του Οικουμενικού Ινστιτούτου Huffington.
