της Έφης Ευθυμίου
Με γοργό ρυθμό προχωράει το σχέδιο των εσθονικών αρχών για τη μείωση και τελικά την εξάλειψη της επιρροής του Πατριαρχείου Μόσχας στους Ορθόδοξους Εσθονούς.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Μητροπολίτης Ταλίννης και πάσης Εσθονίας κ. Στέφανος, σε δήλωση που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας (Οικουμενικό Πατριαρχείο), τονίζει πως «η ιδεολογία του Russki Mir (ρωσικός κόσμος) είναι προκλητική, επεκτατική και μη χριστιανική. Η ρίζα του σημερινού προβλήματος δεν δημιουργήθηκε από τους Εσθονούς ή το κράτος της Εσθονίας, αλλά από τον Πατριάρχη της Μόσχας”, τόνισε ο Μητροπολίτης.
Πρόσθεσε δε ότι το Πατριαρχείο της Μόσχας έχει κηρύξει και υποστηρίξει την εξαιρετικά επικίνδυνη εθνοφυλετιστική διδασκαλία του Russki Mir που επηρεάζει και την Εκκλησία της Εσθονίας. “Το κράτος έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να σταματήσει τη θρησκευτική ζωή των ενοριών, αλλά ζητά τη διακοπή της κοινωνίας με τη Μόσχα”, εξήγησε ο Μητροπολίτης.
Η δήλωση αυτή αφορά στο νομοσχέδιο τροποποίησης του νόμου περί εκκλησιών και ενοριών που έχει ξεκινήσει από το Υπουργείο Εσωτερικών της Δημοκρατίας της Εσθονίας και το οποίο συζητείται τώρα στο Κοινοβούλιο (Riigikogu).
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας, «δεν αποσκοπεί στον περιορισμό της θρησκευτικής ελευθερίας, αλλά στην ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας».
Η ανακοίνωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ο Πατριάρχης Κύριλλος, επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ή του Πατριαρχείου της Μόσχας, κάλεσε στις 27 Μαρτίου 2024 σε “Ιερό Πόλεμο”, ο οποίος περιλαμβάνει και την καταπολέμηση του Δυτικού κόσμου που βρίσκεται υπό την επιρροή του “σατανισμού”. Αυτό σημαίνει επιθετική αντιπαράθεση προς τον ευρωπαϊκό χώρο αξιών.
Σύμφωνα με τα λόγια του Πατριάρχη, η Ουκρανία πρέπει να αποτελεί μέρος του ρωσικού κόσμου, του λεγόμενου “Russki Mir”, και ολόκληρη η πρώην επικράτεια της Σοβιετικής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της Εσθονίας, πρέπει να ανήκει στη σφαίρα επιρροής της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Αυτό αποτελεί κάλεσμα και προς τους ορθόδοξους πιστούς του Πατριαρχείου της Μόσχας που ζουν στην Εσθονία, ότι η Εσθονία, μεταξύ άλλων, είναι εχθρικό κράτος, εναντίον του οποίου διεξάγεται Ιερός Πόλεμος».
Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας υπογραμμίζει ότι το κράτος της Εσθονίας έχει την υποχρέωση να προστατεύσει τον πληθυσμό της Εσθονίας από τις επιρροές ενός τρομοκρατικού καθεστώτος.
Το Κοινοβούλιο της Εσθονίας χαρακτήρισε στις 6 Μαΐου 2024 το Πατριαρχείο της Μόσχας ως οργανισμό που υποστηρίζει τη στρατιωτική επιθετικότητα. Η Αστυνομία αρνήθηκαν για λόγους ασφαλείας να παρατείνουν την προσωρινή άδεια παραμονής του Μητροπολίτη Ευγένιου της Επισκοπής του Πατριαρχείου της Μόσχας στην Εσθονία τον περασμένο Φεβρουάριο, και ο Μητροπολίτης υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την Εσθονία.
Στην απειλή για την ασφάλεια έχουν επιστήσει την προσοχή για τρία συνεχόμενα χρόνια η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Εσθονίας και η Υπηρεσία Κρατικής Ασφάλειας στις ετήσιες εκθέσεις τους.
«Τα εργαλεία της ρωσικής επιρροής που εξακολουθούν να λειτουργούν στις χώρες της Βαλτικής είναι οι τοπικές εκκλησίες της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που εκτελούν τις οδηγίες της ρωσικής ηγεσίας και των μυστικών υπηρεσιών”, γράφει η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών στην πρόσφατη ετήσια έκθεσή της.
«Για να ασκήσει πίεση στις χώρες της Βαλτικής, η Ρωσία ήδη διαδίδει και θα συνεχίσει στο προβλεπόμενο μέλλον να διαδίδει ιστορικές παραποιήσεις και διεθνείς συκοφαντικές εκστρατείες για δήθεν διώξεις των Ορθοδόξων, και προσπαθεί με το πρόσχημα της προστασίας της Ορθοδοξίας και των παραδοσιακών αξιών να συσπειρώσει άτομα επιρροής που διαδίδουν τη ρωσική προπαγάνδα».
Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας εξηγεί στην ανακοίνωσή της ότι το νομοσχέδιο το οποίο συζητείται τώρα στο Κοινοβούλιο, αφορά στην τροποποίηση του νόμου περί Εκκλησιών και ενοριών.
Με την έναρξη ισχύος του, θα απαγορευθεί στην Εσθονία η δραστηριότητα θρησκευτικών οργανώσεων που καθοδηγούνται από πρόσωπο ή ένωση σημαντικής επιρροής που βρίσκεται σε ξένη χώρα, εάν αυτό συνιστά απειλή για την ασφάλεια του εσθονικού κράτους, τη συνταγματική ή δημόσια τάξη, υποστηρίζει στρατιωτική επιθετικότητα ή παρακινεί σε πόλεμο, τρομοκρατική ενέργεια ή σε άλλη παράνομη χρήση ένοπλης βίας ή βίας γενικότερα.
«Στην παρούσα περίπτωση, τέτοιοι οργανισμοί στην Εσθονία είναι η Επισκοπή του Πατριαρχείου της Μόσχας στην Εσθονία, η Μονή του Πιουχτίτσα και η ενορία του Αλεξάντρ Νέφσκι στο Ταλίν, οι οποίες υπάγονται κανονικά στον Πατριάρχη της Μόσχας.
Κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου, η Νομική Επιτροπή του Κοινοβουλίου κάλεσε διάφορα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων της εκκλησίας του Πατριαρχείου της Μόσχας και θεολογικών εμπειρογνωμόνων, σε διευρυμένη συνεδρίαση για να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη επισκόπηση του προβλήματος. Το νομοσχέδιο έχει περάσει την πρώτη ανάγνωση στο Κοινοβούλιο».
Ο Μητροπολίτης Στέφανος πρότεινε στην Επισκοπή του Πατριαρχείου της Μόσχας στην Εσθονία να σχηματίσει ένα βικαριάτο της Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας, το οποίο θα τους παρείχε κανονική προστασία μέσω της δικαιοδοσίας της εσθονικής εκκλησίας.
“Είπα στους Ρώσους αδελφούς μας ότι δεν έχω κανένα σχέδιο να υποτάξω την εκκλησία τους σε εμάς”, δήλωσε ο Μητροπολίτης Στέφανος. Με την υλοποίηση της ιδέας δημιουργίας του βικαριάτου, οι Επίσκοποι της σημερινής Επισκοπής του Πατριαρχείου της Μόσχας στην Εσθονία θα μνημονεύουν στις λειτουργίες το όνομα του Μητροπολίτη Στέφανου της Εσθονίας αντί του Πατριάρχη της Μόσχας Κυρίλλου, και όποτε είναι δυνατόν θα λειτουργούσαν μαζί με τον Μητροπολίτη Στέφανο.
Ταυτόχρονα, οι ρωσόφωνες ενορίες θα διατηρούσαν τη δυνατότητα να ακολουθούν την εκκλησιαστική τους παράδοση όπως συνέβαινε και πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτή η απόφαση θα αποκαθιστούσε επίσης την ευχαριστιακή κοινωνία στην Εσθονία, την οποία το Πατριαρχείο της Μόσχας διέκοψε μονομερώς το 2019.
Ο Μητροπολίτης εξήγησε επίσης τον σκοπό της πρότασής του: “Παρά τη σημερινή δύσκολη και περίπλοκη περίοδο που βιώνουν οι ορθόδοξοι που ζουν στην Εσθονία, έχει δημιουργηθεί η ευκαιρία να βρούμε μαζί συμφιλίωση και να προετοιμάσουμε ένα μέλλον όπου, παραμένοντας πιστοί στις εκκλησιαστικές αρχές και τα θεμέλιά μας, όλοι οι ορθόδοξοι που ζουν στην Εσθονία θα μπορούν να συνυπάρχουν με ειρήνη και αγάπη”, είπε.
Νέα απόρριψη της προσφυγής της Εσθονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά του νομοσχεδίου
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Εσθονίας απέρριψε και νέα προσφυγή της Εσθονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Πατριαρχείου Μόσχας (MPEÕK), κατά της απόφασης του κοινουβουλίου της Εσθονίας (Riigikogu), η οποία αντιτίθεται στην παρουσία του εκκλησιαστικού φορέα εντός της επικράτειας.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που διανύει τώρα τον τέταρτο χρόνο, έφερε υπό τον έλεγχο των αρχών την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία στην Εσθονία, δεδομένου ότι το Πατριαρχείο Μόσχας θεωρείται από τις εσθονικές αρχές ως εργαλείο του Κρεμλίνου.
Την νέα αυτή προσφυγή κατέθεσε η Ρωσική Ορθόδοξη Μονή Πιούχτιτσα (Pühtitsa) -γνωστή και ως Μονή Kuremäe- που βρίσκεται στην περιφέρεια Ida-Viru.
Οι συνήγοροι της Μονής αλλά και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Εσθονία, ανέφεραν ότι η προσφυγή στο δικαστήριο έρχεται ως «διαφωνία» με την ανακοίνωση των εσθονικών αρχών το προηγούμενο έτος, που τοποθετεί τόσο το μοναστήρι όσο και την Εκκλησία, στη λίστα των υποστηρικτών της στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
