Την Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2025 εορτάστηκε από το Πατριαρχείο η μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου και τα εγκαίνια του επ’ ονόματί του Ιερού Ναού στη Λύδδα, όπου στην κρύπτη φυλάσσεται ο τάφος του Αγίου.
Η εορτή τιμάται ως ανάμνηση της μετακομιδής του τιμίου λειψάνου του Αγίου από τη Ρώμη, τόπο του μαρτυρίου του, τον 4ο αιώνα επί Διοκλητιανού, από τον υπηρέτη του, στη γενέτειρα της μητέρας του, τη Λύδδα της Παλαιστίνης (σημερινό Lod), όπου και ενταφιάστηκε. Στο σημείο αυτό ανεγέρθηκε αργότερα προς τιμήν του μεγαλοπρεπής ναός από την Αγία Ελένη.
Για τον εορτασμό αυτό μετέβη στη Λύδδα από τα Ιεροσόλυμα η ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλος, ο οποίος έτυχε θερμής υποδοχής από τον Ηγούμενο της Μονής, Αρχιμανδρίτη π. Μαρκέλλο, από τους Ιερείς της περιοχής και από το Σώμα Προσκόπων κατά την είσοδό του στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου.
Στη συνέχεια, ο Πατριάρχης προεξήρχε της αναστάσιμης και πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας, συλλειτουργούντων με αυτόν του Αρχιεπισκόπου Ιόππης κ. Δαμασκηνού, του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντίνης κ. Αριστάρχου και του Μητροπολίτου Ελενουπόλεως κ. Ιωακείμ, καθώς και Αγιοταφιτών Ιερομονάχων, με πρώτο τον Γέροντα Καμαράση, Αρχιμανδρίτη π. Νεκτάριο, τους Αρχιμανδρίτες π. Νήφωνα και π. Χριστόδουλο, τον Αρχιδιάκονο π. Μάρκο και τον Ιεροδιάκονο π. Ευλόγιο, μαζί με άλλους διακόνους.
Έψαλλε στα ελληνικά ο Πρωτοψάλτης του Πανιέρου Ναού της Αναστάσεως, διάκονος π. Ευστάθιος, και στα αραβικά η χορωδία του Ναού, ενώ συμμετείχε πλήθος πιστών. Παρέστησαν επίσης ο εκπρόσωπος της Ελληνικής Πρεσβείας στο Τελ Αβίβ κ. Μαυροειδής, ο Πρέσβης της Κύπρου κ. Κορνηλίου, καθώς και εκπρόσωποι και στρατιωτικοί ακόλουθοι των Πρεσβειών Ελλάδος, Ρωσίας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Ρουμανίας.
Διαβάστε ολόκληρη την ομιλία του Πατριάρχη:
«Ἐνίκα γὰρ ὁ πόθος τὴν φύσιν, διὰ θανάτου πείθων τὸν ἐραστήν, διαβῆναι πρός τὸν ποθούμενον, Χριστὸν τὸν Θεόν, καὶ Σωτῆρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν», ἀναφωνεῖ ὁ ὑμνῳδός τῆς Ἐκκλησίας.
Σεβαστοί Ἅγιοι Πατέρες καί Ἀδελφοί,
Εὐλαβεῖς Χριστιανοί καί προσκυνηταί,
Ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνήγαγε ἡμᾶς σήμερον ἐν τῷ ἐπωνύμῳ μεγαλοπρεπεῖ Ναῷ τοῦ Ἁγίου μεγαλομάρτυρος Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου ἐν Λύδδῃ, τῷ ὑπό τοῦ ἁγίου αὐτοκράτορος Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου ἀνεγερθέντι, ἵνα ἑορτάσωμεν τήν ἐνθάδε κατάθεσιν τῶν ἱερῶν λειψάνων αὐτοῦ.
Ὁ ἔνδοξος τοῦ Χριστοῦ Μεγαλομάρτυς Γεώργιος, γόνος πλουσίας καί εὐγενοῦς οἰκογενείας, κατήγετο ἐκ Καππαδοκίας ἐκ πατρός μέν Καππαδόκης, ἐκ μητρός δέ Παλαιστῖνος. Ὑπηρέτησε ὡς ἀνώτερος ἀξιωματικός εἰς τάς τάξεις τοῦ Ρωμαϊκοῦ στρατοῦ ἐπί αὐτοκράτορος Διοκλητιανοῦ (ἐν ἔτει 284-305), ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐκήρυξε ἑαυτόν Χριστιανόν, ὁμολογήσας τόν Ἰησοῦν Χριστόν Θεόν τε καί Θεοῦ Υἱόν εἶναι, διό καί συνελήφθη καί ὑπέστη μαρτυρικόν θάνατον. Τά δέ λείψανα αὐτοῦ μετεφέρθησαν εἰς Διόσπολιν (Λύδδαν), τήν Ἁγιογραφικήν πόλιν ἔνθα ὁ ἐπώνυμος αὐτοῦ Ναός καί τό κενοτάφιον.
Ἡ τιμή τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἐπεξετάθη εἰς τά πέρατα τῆς Οἰκουμένης, ἰδιαιτέρως δέ εἰς τήν Ἀνατολήν ἀλλά καί τήν Δύσιν, ἔνθα τιμᾶται οὐχί μόνον ὑπό τῶν Χριστιανῶν ἀλλά καί ὑπό τῶν ἑτεροθρήσκων. Τοῦτο δέ ὀφείλεται εἰς τά πολλαπλᾶ θαύματα, τά γενόμενα ὑπ’ αὐτοῦ ὡς ἐναργέστατα περιγράφει ὁ ὑμνῳδός αὐτοῦ λέγων: «Μέγα καὶ θαυμαστὸν ἀληθῶς, τῆς σῆς ἀρρήτου μαρτυρίας κηρύττεται, τὸ κλέος ἔνδοξε Μάρτυς· ὡς γὰρ λαμπρὸς ἀριστεύς, διατρέχεις πᾶσαν ἀξιάγαστε, τὴν κτίσιν Γεώργιε, πλείσταις ὄντως κοσμούμενος, θαυματουργίαις, καὶ τὰς νόσους ἰώμενος, καὶ τοὺς πάσχοντας, θεραπεύων πρεσβείαις σου· ὅθεν ὡς ἀντιλήπτορα, θερμόν σε γινώσκομεν, καὶ εὐεργέτην παμμάκαρ, τοὺς αἰχμαλώτους ρυόμενον, Χριστὸν οὖν δυσώπει, ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν δοθῆναι, τὸ μέγα ἔλεος».
Ἡ μαρτυρία καί ὁμολογία τοῦ θεσπεσίου Γεωργίου ὅτι ὁ Χριστός εἶναι Θεός καί Υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, κατέδειξεν αὐτόν μέγαν καί διακρινόμενον ἐν μέσῳ τοῦ «νέφους τῶν μαρτύρων» (Πρβλ. Ἑβρ. 12,1) τῆς Ἐκκλησίας. Οὗτος ἐγένετο σύσκηνος καί συνόμιλος τῶν μαρτύρων τοῦ Χριστοῦ, διότι ἐκήρυττε μετά παρρησίας τήν ἐν Χριστῷ ἀλήθειαν, καταγγέλλων τήν ἐκ τῆς διαβολικῆς πλάνης θρησκείαν τῶν εἰδώλων, μή φοβούμενος τόν θάνατον, ἀκούων εἰς τόν Εὐαγγελικόν λόγον τοῦ Κυρίου λέγοντα: «Μή φοβηθῆτε ἀπό τῶν ἀποκτεννόντων τό σῶμα, τήν δέ ψυχήν μή δυναμένων ἀποκτεῖναι· φοβήθητε δέ μᾶλλον τόν δυνάμενον καί ψυχήν καί σῶμα ἀπολεσαι ἐν γεένῃ», (Ματθ. 10,28).
Ὁ μακάριος Γεώργιος, φωτισθείς ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐκινεῖτο ὑπό τοῦ ἀκατανικήτου πόθου διαβῆναι πρός τόν Χριστόν τόν Θεόν καί Σωτῆρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν, τοὐτέστιν «ἐν τῇ πόλει Θεοῦ ζῶντος, Ἱερουσαλήμ τῇ ἐπουρανίῳ… καί Ἐκκλησίᾳ πρωτοτόκων ἐν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων» (Ἑβρ. 12,23). Καί τοῦτο, διότι ἤκουε τοῦ θείου Παύλου κηρύσσοντος: «οὐ γάρ ἔχομεν ᾧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλά τήν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν», (Ἑβρ. 13,14). Ἑρμηνεύων τόν λόγον τοῦτον ὁ Θεοφύλακτος λέγει: «Οὐκ ἔχομεν μετοχήν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ἐπεί δέ οὐδέν μένει. Ὀφείλομεν οὖν φεύγειν ἐκ τούτου καί πρός τήν μέλλουσαν πόλιν τρέχειν, τοὐτέστιν τόν οὐρανόν».
Οἱ μάρτυρες τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀναγγέλλουν τήν δικαιοσύνην καί τήν ἀλήθειαν Αὐτοῦ, οὐχί μόνον διά τοῦ προφορικοῦ αὐτῶν λόγου, ἀλλά καί διά τοῦ αἵματος τοῦ μαρτυρίου των. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐποίει ὁ μεγαλομάρτυς Γεώργιος, ἀκούων τῆς φωνῆς τοῦ ψαλμῳδοῦ λέγοντος: «τὸ στόμα μου ἐξαγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου, ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου, ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας», (Ψαλμ. 70,15).
Μέ ἄλλα λόγια, ὁ ἀξιάγαστος Γεώργιος ἐν ἐνεργείᾳ, ὤν ἀξιωματικός τοῦ Ρωμαϊκοῦ στρατοῦ εὐηγγελίζετο Χριστόν τόν Θεόν καί Υἱόν τοῦ Θεοῦ καί Σωτῆρα τοῦ κόσμου. Διό καί «εἰς πᾶσαν τήν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτοῦ καί εἰς τά πέρατα τῆς Οἰκουμένης τά ρήματα αὐτοῦ», (Πρβλ. Ρωμ. 10,18/ Ψαλμ. 18,5). Ἐγκωμιάζων τήν μνήμην τοῦ ἀθλοφόρου Γεωργίου, ὁ ὑμνῳδός αὐτοῦ λέγει: «Τοῦ Χριστοῦ τὸ γεώργιον, τὸν γενναῖον ἐν Μάρτυσι, τὸν σοφὸν Γεώργιον εὐφημήσωμεν, τῆς ἀληθείας τὸν κήρυκα, κλῆμα τὸ ἀείζωον, τῆς ἀμπέλου τῆς ζωῆς, τὸν καρπόν ἐξανθήσαντα, καὶ πηγάσαντα, εὐσεβείας τὸ γλεῦκος καὶ τοὺς πίστει, ἐκτελοῦντας ἐτησίως, τούτου τὴν μνήμην εὐφραίνοντα».
Λίαν εὐστόχως ὁ ὑμνῳδός καλεῖ τόν ἀοίδιμον μάρτυρα Γεώργιον «κήρυκα τῆς ἀληθείας καί κλῆμα τό ἀείζωον τῆς ἀμπέλου τῆς ζωῆς». Ἡ ἄμπελος τῆς ζωῆς δέν εἶναι ἄλλη, κατά τήν μαρτυρίαν τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου, ἀπό τόν Χριστόν καί τήν Ἐκκλησίαν, ἡ ὁποία εἶναι τό μυστικόν σῶμα Αὐτοῦ, «ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή, καὶ ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός ἐστι· πᾶν κλῆμα ἐν ἐμοὶ μὴ φέρον καρπόν, αἴρει αὐτό, καὶ πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτό, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ», (Ἰωαν. 15,1-2).
Ἑρμηνεύων τόν ὡς ἄνω λόγον, ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας λέγει: «Ἰστέον οὖν ὅτι συνενούμενοι μέν διά πίστεως αὐτῷ καί ἐν ψιλαῖς καί μόναις ὁμολογίαις τό τῆς κολλήσεως εἶδος ἐπιτηδεύοντες, οὐ μην καί τοῖς ἐξ ἀγάπης ἀνδραγαθήμασι τόν τῆς συναφείας δεσμόν ἐπισφίγγοντες κλήματα μέν ἐσόμεθα, νεκρά δέ ὅμως καί ἄκαρπα». [Καί ἁπλούστερον, πρέπει να γνωρίζωμεν λοιπόν, ὅτι ἐάν εἴμεθα ἡνωμένοι μέ τόν Χριστόν διά τῆς πίστεως, καί ἐφαρμόζωμεν τόν τύπον τοῦ συνδέσμου μόνον μέ κενές ὁμολογίες πίστεως καί δέν συσφίγγωμεν τόν δεσμόν τῆς ἑνότητος (μέ τόν Χριστόν) μέ ἔργα ἀγάπης, τότε θά εἴμεθα πράγματι κλήματα νεκρά καί ἄκαρπα].
Αὐτή ἀκριβῶς ἡ ἐν Χριστῷ ἑνότης τῶν εὐλάβῶν προσκυνητῶν καί ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων ἀδελφῶν ἡμῶν ἀλλά καί ἡ ἑνότης πάντων τῶν συμμετασχόντων εἰς τήν Ἱεράν ταύτην πανήγυριν, διατρανοῦται σήμερον ταῖς ἱκεσίαις τοῦ Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, σύν ταῖς πρεσβείαις τῆς ὑπερευλογημένης Θεοτόκου ἐν τῷ ἱερῷ μυστηρίῳ τῆς μυστικῆς εὐλογίας, τοῦ κοινοῦ δηλονότι ποτηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματος τοῦ Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, τοῦ Ὁποίου ἐγενόμεθα κοινωνοί καί συμμέτοχοι.
Μετά δέ τοῦ ὑμνῳδοῦ εἴπωμεν: «Ὄρει μαρτυρίου προσεπέβης, καὶ στέφος ἐδέξω Ἀθλοφόρε, ἐκ χειρὸς τοῦ Κυρίου· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ γέρας τῶν Μαρτύρων· ὅθεν σε πάντες, ἐπαξίως μεγαλύνομεν».
Ἔτη πολλά, εὐλογημένα καί εἰρηνικά».
Εἰς τήν Πατριαρχικήν Συνοδείαν καί τό ἐκκλησίασμα παρέθεσε κέρασμα ὁ ἡγούμενος τοῦ προσκυνήματος Ἀρχιμανδρίτης π. Μάρκελλος τήν δέ μεσημβρίαν τῆς ἑορτῆς καί τό Συμβούλιον τῆς Κοινότητος καί ἡ Λέσχη τῶν Προσκόπων παρέθεσαν ἑόρτιον τράπεζαν. Εἰς αὐτήν προσεφώνησαν ἀντιπρόσωποι τῶν Προσκόπων, πολλοί κάτοικοι τῆς πόλεως Λύδδης καί ἐντόπιοι παράγοντες ὡς ἡ Ἀντιδήμαρχος Λύδδης. Ὁ δέ Μακαριώτατος ἀντεφώνησεν αὐτοῖς ὡς ἕπεται:
«Ἐντιμότατε Πρόεδρε τῆς ἐκκλησιαστικῆς Ἐπιτροπῆς κ. Γιοῦσεφ Χάν – Χάν
Ἐκλαμπρότατοι κύριοι Πρέσβεις,
Ἀγαπητοὶ Χριστιανοὶ καὶ εὐλαβεῖς Προσκυνηταὶ,
Ἡ ἀρχαιοτάτη καὶ ἁγιογραφική πόλις ὑμῶν Λύδδα εὐφραίνεται σήμερον ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου μάρτυρος καὶ προστάτου αὐτῆς Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου. Εὐφραίνεται δέ, ἰδιαιτέρως τὸ ἐνταῦθα διαβιοῦν Χριστιανικὸν ποίμνιον, τὸ ὁποῖον τυγχάνει μὲν μικρὸν εἰς ἀριθμὸν, ἀλλὰ μεγάλον εἰς μέγεθος πνευματικόν.
Ἡ σημερινὴ ἑορτὴ τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἀποτελεῖ μαρτυρίαν ἀδιάψευστον, ὅτι ὁ Θεὸς τοῦ Γεωργίου εἶναι ὁ Θεὸς τοῦ φωτὸς καὶ τῆς ἀληθείας. Εἶναι ὁ Θεὸς Πατήρ, ὁ φωτίζων καὶ ἐλευθερῶν ἀπὸ τὸν φόβον τοῦ θανάτου καὶ τῆς φθορᾶς. «Γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς», (Ἰωάν. 8,32), λέγει Κύριος.
Τὴν ἀλήθειαν ταύτην ἐκήρυττε μετὰ παρρησίας ὁ Γεώργιος, ἐμπνεόμενος καὶ ἐνδυναμούμενος ἀπὸ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγάπην πρὸς τὸν συνάνθρωπόν του. Διὸ καὶ ἡ φήμη του διεδόθη εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης. «Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς Οἰκουμένης τὰ ρήματα αὐτῶν», (Ψαλμ. 18,5) ἀναφωνεῖ ὁ ψαλμῳδός. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ θεσπέσιος Γεώργιος ἀνεδείχθη Προστάτης πολλῶν λαῶν καὶ κρατῶν.
Ἐδῶ ἀκριβῶς ὀφείλεται καὶ ἡ ἀνεκτίμητος συμβολὴ τοῦ Rum Orthodox Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων, τὸ ὁποῖον διεφύλαξε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ διαφυλάττῃ τὴν Χριστιανικὴν πίστιν καὶ κουλτούραν ζωντανὴν διὰ μέσου τῶν αἰώνων.
Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν καὶ κηρύττομεν ὅτι τὸ Rum Orthodox Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων, ἡ Ἐκκλησία δηλονότι τοῦ Φρικτοῦ Γολγοθᾶ καὶ τοῦ κενοῦ μνήματος τοῦ Παναγίου Τάφου, ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς ταυτότητος καὶ τῆς παραμονῆς τῶν Χριστιανῶν εἰς τὸν τόπον καὶ τὴν γῆν τῶν γονέων καὶ πρὸ πάντων αὐτῶν.
Ἐν μέσῳ τῆς ἐπικρατούσης συγχύσεως ἐν τῷ κοσμῳ τῆς οὕτω καλουμένης «Νέας Τάξεως», ἡ προσωπικότης τοῦ ἀθλοθέτου Γεωργίου προβάλλει ὡς λύχνος κείμενος ἐπὶ ὄρους, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένους (Ματθ. 4,16) ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὁδηγῶν εἰς ὀδοὺς δικαιοσύνης καὶ λιμένας εἰρήνης ἀφ’ ἑτέρου.
Δεηθῶμεν λοιπὸν τοῦ μάρτυρος τῆς ἀγάπης, εἰρήνης καὶ δικαιοσύνης τοῦ Χριστοῦ, Γεωργίου δηλονότι τοῦ Τροπαιοφόρου, ἵνα ἐν εἰρήνῃ καὶ ἀγαθῇ, συμβιώσει καὶ ἀμοιβαίῳ σεβασμῷ διαφυλάττῃ τὸν λαὸν τῆς φιλτάτης πόλεως Λύδδης.
Ἡμεῖς ἐν ευχαριστίαις «δώσωμεν» κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον, «ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ τῆς ἀγάπης, τοῦ ἐλέους καὶ τῆς εἰρήνης».
Ἔτη πολλά, εὐλογημένα καὶ εἰρηνικά, Ἀμήν».
Το Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2025 εορτάστηκε, κατά μετάθεση, η μνήμη της μετακομιδής του λειψάνου του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου στην Ιερά Μονή του στην εβραϊκή συνοικία. Τελέστηκε Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Ηγουμένου της Μονής του Τιμίου Σταυρού, Αρχιμανδρίτη π. Χριστοδούλου, συλλειτουργούντων του Αρχιμανδρίτη π. Κλαυδίου και του Αρχιδιακόνου π. Μάρκου, με τη φιλοξενία του Ηγουμένου της Μονής, Ιεροδιακόνου π. Προδρόμου. Έψαλλε ο Ιερομόναχος π. Δοσίθεος, ενώ συμμετείχαν λίγοι πιστοί από τα Ιεροσόλυμα και μοναχές.
Μετά τη Θεία Λειτουργία, ο Ηγούμενος π. Πρόδρομος παρέθεσε μικρή δεξίωση στο προαύλιο της Μονής.
Η μνήμη τιμήθηκε επίσης στην εντός των τειχών Παλαιά Πόλη, στην Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου του Νοσοκομείου, πλησίον της Μονής των Αγίων Αρχαγγέλων. Τελέστηκε Εσπερινός το απόγευμα και Θεία Λειτουργία το πρωί της Κυριακής 3/16 Νοεμβρίου 2025, προεξάρχοντος του Αρχιμανδρίτη π. Φιλουμένου, συλλειτουργούντων των Αρχιμανδριτών π. Αμφιλοχίου και του Ιερέα π. Νεκταρίου. Έψαλαν η οσιολογιωτάτη μοναχή Πανσέμνη και άλλες μοναχές, ενώ συμμετείχε πλήθος ευλαβών πιστών, μοναζουσών, Ιεροσολυμιτών και προσκυνητών.
Μετά τη Θεία Λειτουργία, η Ηγουμένη της Μονής, οσιολογιωτάτη μοναχή Πανσέμνη, η οποία επιμελείται υποδειγματικά τη Μονή και έχει ανακαινίσει τον Ιερό Ναό, παρέθεσε δεξίωση στους κληρικούς και το εκκλησίασμα στο ηγουμενείο.
Πηγή: Πατριαρχείο Ιεροσολύμων
