του Κωνσταντίνου Μενύκτα
Με κοινό μέτωπο και ενιαίο λόγο, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ και ο Πατριάρχης Μόσχας κ. Κύριλλος υπερασπίστηκαν σθεναρά την «κανονική» Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο, καταγγέλλοντας “διώξεις, νομική αποδυνάμωση και βίαιες καταλήψεις ναών στην Ουκρανία”.
Κατά τη διάρκεια της πασχάλιας δεξίωσης στην Έπαυλη του υπουργείου Εξωτερικών στη Μόσχα στις 20 Μαϊου, Κύριλλος και Λαβρόφ υπογράμμισαν ότι η Ρωσία “δεν θα εγκαταλείψει τους Ορθοδόξους πιστούς της Ουκρανίας,” καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει “τις παραβιάσεις θρησκευτικής ελευθερίας που – όπως υποστήριξαν – διαπράττονται εις βάρος τους”.
«[Η Ουκρανία βρίσκεται] υπό απειλή διάλυσης και εξόντωσης των κοινοτήτων της» ,ανέφερε ο Πατριάρχης κ. Κύριλλος, ενώ ο κ. Λαβρόφ τόνισε ότι η Ρωσία “δεν θα εγκαταλείψει τους Ορθοδόξους της Ουκρανίας στη μοίρα τους”.
Ο Πατριάρχης επέκρινε τη «σιωπή των δυτικών κρατών απέναντι στις παραβιάσεις θρησκευτικών δικαιωμάτων στην Ουκρανία» και αναφέρθηκε και σε “ανάλογες προσπάθειες” σε άλλες χώρες, όπως στη Μολδαβία, αλλά και σε χώρες της Βαλτικής: Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία, όπου, όπως αναφέρει, “θέλουν να τις αποκόψουν από το Πατριαρχείο Μόσχας”.
Για ακόμη μία φορά, οι τοποθετήσεις τους ανέδειξαν την πλήρη ευθυγράμμιση Εκκλησίας και ρωσικής διπλωματίας στο συγκεκριμένο ζήτημα, ενισχύοντας την “κανονικότητα” της Εκκλησίας του Ονούφριου και ασκώντας έντονη κριτική στις πολιτικές του Κιέβου και της Δύσης, χωρίς ωστόσο να καταδικάζουν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, την ρωσική επιθετικότητα έκτοτε, και την ανάμειξη της Ρωσικής Εκκλησίας στον δημόσιο βίο άλλης χώρας, εξυπηρετώντας τη ρωσική εξωτερική πολιτική υπό το όραμα του “ρωσικού κόσμου” (russkiy mir).
Λαβρόφ: Το Κίεβο εξαλείφει την “κανονική” Ορθοδοξία
Αναλυτικότερα, κατά την ομιλία του, ο Λαβρόφ τόνισε τη δέσμευση της Ρωσίας να «προστατεύσει» τους Ορθοδόξους χριστιανούς στην Ουκρανία, αναφερόμενος στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο ως «κανονική Ορθοδοξία»:
«Η Ρωσία δεν θα εγκαταλείψει τους Ορθοδόξους της Ουκρανίας στη μοίρα τους και θα διασφαλίσει ότι τα νόμιμα δικαιώματά τους θα γίνουν σεβαστά και ότι η κανονική Ορθοδοξία θα ανακτήσει την κεντρική της θέση στην πνευματική ζωή του λαού στην ουκρανική γη».
Ο Ρώσος Υπουργός κατηγόρησε την ουκρανική κυβέρνηση για συστηματική καταστολή της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο, υποστηρίζοντας πως από το 2014, «το Κίεβο συστηματικά εξαλείφει τη ρωσική γλώσσα, τον πολιτισμό, τις παραδόσεις και μαζί την κανονική Ορθοδοξία».
Κατήγγειλε επίσης την «κατάληψη ναών, βανδαλισμούς και επιθέσεις κατά του κλήρου και των πιστών».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους ελέγχους σε ιερά λείψανα στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, χαρακτηρίζοντάς τους «βλάσφημους», και σημειώνοντας ότι «κληθήκαν ακόμη και κτηνίατροι να αξιολογήσουν την ιστορική και επιστημονική τους αξία». Κατηγόρησε δε τις ευρωπαϊκές χώρες ότι «στηρίζουν τέτοιες βεβηλώσεις».
Ο Λαβρόφ επανέλαβε πως η προστασία των Ορθοδόξων πιστών αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για μια δίκαιη διευθέτηση του ουκρανικού, τονίζοντας ότι η ρωσική στάση εδράζεται στην υπεράσπιση των θρησκευτικών δικαιωμάτων και στην αποκατάσταση της «κανονικής Ορθοδοξίας» ως βασικού πυλώνα της κοινωνικής και πνευματικής ζωής στην Ουκρανία.
Πατριάρχης Κύριλλος: «Η Ορθοδοξία διώκεται στην Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής – Η διεθνής κοινότητα δεν πρέπει να σιωπά»
Κατά τη διάρκεια της δεξίωσης, ο Πατριάρχης εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς το υπουργείο Εξωτερικών για την επαναφορά της παράδοσης των πασχαλινών δεξιώσεων, η οποία είχε διακοπεί λόγω της πανδημίας. Επισήμανε, επίσης, τη σημασία της επετείου των 80 ετών από τη Μεγάλη Νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τιμώντας τη μνήμη στρατιωτών και πολιτών που θυσιάστηκαν.
Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, επίκεντρο της ομιλίας του ήταν η έντονη ανησυχία για «τη θέση της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο», την οποία χαρακτήρισε «υπό απειλή διάλυσης και εξόντωσης των κοινοτήτων της».
«Η κατάσταση επιδεινώνεται», τόνισε, «με νέες διαδικασίες ελέγχου θρησκευτικών οργανώσεων που διατηρούν “σχέσεις με το Πατριαρχείο Μόσχας”, με στόχο την εξάλειψη των ίδιων των κοινοτήτων, με καταλήψεις ναών και εξαναγκασμούς που οδηγούν σχίσμα».
Ο Πατριάρχης επέκρινε τη «σιωπή των δυτικών κρατών απέναντι στις παραβιάσεις θρησκευτικών δικαιωμάτων στην Ουκρανία» και πρόσθεσε πως η κυβέρνηση του Κιέβου «δαπανά τεράστια ποσά για να παρουσιάσει διεθνώς την εικόνα μιας χώρας με θρησκευτική ελευθερία», προωθώντας άρθρα σε δυτικά περιοδικά και οργανώνοντας περιοδείες εκπροσώπων της Εκκλησίας της Ουκρανίας.
Ο Πατριάρχης Κύριλλος κατήγγειλε επίσης την υιοθέτηση στις 9 Απριλίου 2025 τροπολογιών από το κοινοβούλιο της Εσθονίας, οι οποίες – όπως είπε – «πρακτικά απαγορεύουν τη λειτουργία των δομών του Πατριαρχείου Μόσχας στη χώρα».
«Και από πού προέρχεται η Ορθοδοξία στην Εσθονία; Όχι από την Κίνα ούτε από το Παρίσι. Είναι ρωσική Ορθοδοξία. Και σήμερα, μπροστά στα μάτια της Ευρώπης, αυτή η μακραίωνη πνευματική κοινότητα διαγράφεται από τον πολιτιστικό χάρτη της χώρας».
Ο Πατριάρχης επισήμανε ότι, παρότι ο Πρόεδρος της Εσθονίας ζήτησε να αναθεωρηθεί ο νόμος λόγω συνταγματικότητας, «η απειλή παραμένει». Προειδοποίησε ότι παρόμοιο σχέδιο εξελίσσεται και στη Λιθουανία, ενώ στη Λετονία το κοινοβούλιο «κήρυξε την αυτοκεφαλία της Εκκλησίας κατά παράβαση του κοσμικού και εκκλησιαστικού δικαίου».
Αναφερόμενος στη Μολδαβία, κατήγγειλε «πολιτικές πιέσεις κατά της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Μολδαβίας υπό το Πατριαρχείο Μόσχας», σημειώνοντας πως τα γεγονότα εκεί ενισχύονται υπό την «προστασία της λεγόμενης Μητροπόλεως Βεσσαραβίας του Πατριαρχείου Ρουμανίας».
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις διαχριστιανικές σχέσεις, δηλώνοντας ότι με την Καθολική Εκκλησία παραμένει ανοιχτός ο διάλογος, ενώ με ορισμένες Προτεσταντικές κοινότητες στην Ευρώπη υπάρχουν δυσκολίες λόγω «απομάκρυνσης από τις χριστιανικές αξίες».
Αντιθέτως, εξήρε τις σχέσεις με τις αρχαίες Ανατολικές Εκκλησίες: «Οι Εκκλησίες της Αρμενίας, της Αιγύπτου, της Συρίας, του Λιβάνου, του Ιράκ, της Ινδίας, της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας, έχουν εκφράσει την αλληλεγγύη τους προς την κανονική Ορθοδοξία στην Ουκρανία και καταδίκασαν τις διακρίσεις σε βάρος της Εκκλησίας μας».
Ολοκληρώνοντας, τόνισε ότι η ανάπτυξη των σχέσεων με τις Ανατολικές Εκκλησίες αποτελεί «σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ της Ρωσίας, της Ρωσικής Εκκλησίας και των λαών αυτών των περιοχών».
Φωτογραφίες: mospat.ru
