Η αγάπη και η έμπρακτη συμπαράσταση προς τους φτωχούς, προς κάθε συνάνθρωπο που βρίσκεται σε ανάγκη, «παρέμεινεν ανά τους αιώνας το κεντρικόν χαρακτηριστικόν της χριστιανικής μαρτυρίας», τόνισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στην εκδήλωση παρουσίασης του λευκώματος για τα 150+5 χρόνια της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών Θεσσαλονίκης, που πραγματοποιήθηκε χθες βράδυ στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.
Πρόκειται για μια στάση ζωής που εξακολουθεί να εντυπωσιάζει ακόμη και πολλούς επικριτές της χριστιανικής παραδόσεως, σημείωσε ο κ. Βαρθολομαίος, υπογραμμίζοντας ότι η φιλάνθρωπη αγάπη διατηρεί μέχρι σήμερα ευρύτατο πεδίο έκφρασης. Αναφερόμενος στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, επισήμανε ότι οι απρόσωπες γραφειοκρατικές δομές δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την προσωπική συμπαράσταση προς τον συγκεκριμένο άνθρωπο που έχει ανάγκη άμεσης βοήθειας.
«Αυτή η φιλάνθρωπος δράσις, που ασκείται ανεξαρτήτως του πολιτικού, του κοινωνικού και του οικονομικού πλαισίου, χαρακτηρίζεται εις το Ιερόν Ευαγγέλιο διά του όρου “ ελεημοσύνη”, η οποία δεν πρέπει να εκτυλίσσεται έμπροσθεν των ανθρώπων, προς το θεαθήναι αυτής. Αυτή είναι και θα παραμείνει εις τον αιώνα το έξοχον χαρακτηριστικόν του χριστιανικού ήθους», ανέφερε ο κ. Βαρθολομαίος.
Στη συνέχεια ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε στον «παλαιό, βαθύ και ιστορικό δεσμό» της Κωνσταντινούπολης με τη Θεσσαλονίκη, αλλά και στη σύνδεση του Οικουμενικού Πατριαρχείου με τη Φιλόπτωχο Αδελφότητα, λόγω και «του ιδρυτού αυτής, του από Θεσσαλονίκης Οικουμενικού Πατριάρχου, Ιωακείμ Γ’».
Ο κ. Βαρθολομαίος εξήρε το έργο της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών Θεσσαλονίκης, σημειώνοντας ότι πρόκειται για το αρχαιότερο εν λειτουργία σωματείο της πόλης, το οποίο επί ενάμιση αιώνα και πλέον προσφέρει αδιάλειπτα στον λαό της Θεσσαλονίκης και στηρίζει με πολυδιάστατο τρόπο το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας.
Τόνισε ακόμη ότι η δράση της Αδελφότητας δεν περιορίστηκε μόνο στα όρια της πόλης, αλλά υπερέβη τα σύνορα της χώρας, απλώνοντας την προσφορά της στις κοιτίδες του Ελληνισμού και στηρίζοντας διαχρονικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο, καθώς και τα άλλα πρεσβυγενή Πατριαρχεία της Ανατολής.
«Είστε άξιοι πολλών συγχαρητηρίων και επαίνων για το πολυποίκιλο κοινωνικόν υμών έργον, με το οποίο ανακουφίζετε τον πόνο πολλών συνανθρώπων μας, οι οποίοι στερούνται των απαραιτήτων μέσων για την κάλυψη των στοιχειωδών υλικών αναγκών. Συνεχίζετε, μετά αφοσιώσεως και στοργής, την πρακτικήν του πολιτισμού της βοηθείας, του πολιτισμού της αλληλεγγύης, που αποτελεί τη σφραγίδα του Χριστιανισμού», είπε, αναφερόμενος στα μέλη της ΦΑΑΘ.
Η ΦΑΑΘ, που ιδρύθηκε το 1871, αποτελεί έναν ιστορικό θεσμό με συνεχή παρουσία 155 ετών και η διαδρομή της χαρακτηρίζεται όχι μόνο από φιλανθρωπικό, αλλά και από εθνικό, πολιτιστικό και βαθύτατα πνευματικό έργο. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας της συνέβαλε ουσιαστικά στη συνοχή της ελληνικής ορθόδοξης κοινότητας στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας, στον Μακεδονικό Αγώνα, στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, αλλά και στη στήριξη των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Ιδιαίτερη υπήρξε και η συμβολή της στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, με τη διοργάνωση συσσιτίων για την ανακούφιση των κατοίκων της πόλης, ενώ μέχρι σήμερα συνεχίζει να ενισχύει έμπρακτα κοινωνικές και εκκλησιαστικές δομές, να στηρίζει απόρους και φοιτητές μέσω υποτροφιών και βοηθημάτων, αλλά και να προάγει τον πολιτισμό, τις επιστήμες και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Η τιμητική παρουσία του Πατριάρχη και η προσφορά του πρώτου τόμου
Με την παρουσίαση του Αφιερωματικού Τόμου κορυφώθηκαν οι τριήμερες εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 150+5 χρόνων ζωής και προσφοράς του παλαιότερου σωματείου της πόλης.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, επίτιμος πρόεδρος της Αδελφότητας, τίμησε με την παρουσία του όλες τις επετειακές δράσεις των τελευταίων ημερών: από τα εγκαίνια της ιστορικής έκθεσης «Η κοινότητα που άλλαξε την πόλη. Προσφορά σε ταραγμένους καιρούς 1871-1912», έως την αποκάλυψη του ανδριάντα του Ιωακείμ Γ’ στον αύλειο χώρο της Μητρόπολης, αλλά και την ευλογία της βασιλόπιτας της ΦΑΑΘ στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ.
Κατά τη διάρκεια της χθεσινοβραδινής εκδήλωσης, ο πρόεδρος της ΦΑΑΘ Γιώργος Κωνσταντινίδης προσέφερε συμβολικά στον Οικουμενικό Πατριάρχη τον πρώτο τόμο της επετειακής έκδοσης, ως ένδειξη τιμής και ευγνωμοσύνης για τη διαχρονική πνευματική στήριξη του Οικουμενικού Θρόνου.
Στον χαιρετισμό του, ο κ. Κωνσταντινίδης μίλησε με ιδιαίτερη συγκίνηση για την ιστορική διαδρομή της Αδελφότητας, αλλά και για τον προσωπικό του δεσμό με αυτήν. «Για εμένα, η σημερινή ημέρα δεν είναι μόνο ιστορική· είναι βαθύτατα προσωπική. Το μακρινό 1871, ανάμεσα στους ιδρυτές της Φιλόπτωχου υπήρξαν και οι πρόγονοί μου. Από τότε, γενεά τη γενεά, η οικογένειά μου υπηρέτησε τη διοίκηση και το έργο της, με πίστη, ανιδιοτέλεια και αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Η Φιλόπτωχος δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένας θεσμός. Υπήρξε μια ζωντανή μαρτυρία κοινωνικής ευαισθησίας, ένα καταφύγιο ελπίδας για τους αδύναμους», επισήμανε.
Ο κ. Κωνσταντινίδης υπογράμμισε επίσης τον υψηλό συμβολισμό της παρουσίας του Οικουμενικού Πατριάρχη, σημειώνοντας ότι προσδίδει ξεχωριστή λαμπρότητα στην επέτειο και επιβεβαιώνει τη ζωντανή σύνδεση της ΦΑΑΘ με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την παράδοση της Ρωμιοσύνης.
Στη συνέχεια, οι ομιλητές της παρουσίασης του αφιερωματικού τόμου ανέδειξαν την ιστορική και κοινωνική σημασία της Φιλοπτώχου Αδελφότητος. «Η οργανωμένη φιλανθρωπία αναπτύχθηκε ως κοινωνική αναγκαιότητα», σημείωσε ο αντιπρύτανης του ΑΠΘ και καθηγητής Ιστορίας Ιάκωβος Μιχαηλίδης, ενώ τόνισε πως ήδη μέσα σε έναν χρόνο από τη σύσταση της Αδελφότητας είχαν εγγραφεί 577 συνδρομητές και ευεργέτες, αριθμός που αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τέταρτο των ενήλικων ορθοδόξων της πόλης.
Η ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας Μαρία Ευθυμίου αναφέρθηκε στη χριστιανική θεώρηση της φιλανθρωπίας, επισημαίνοντας ότι η Εκκλησία ευλόγησε ιστορικά τη φιλανθρωπία ως ρεαλιστική απάντηση στο ερώτημα της σχέσης πλούτου και χριστιανικής ευθύνης. «Ο κάθε άνθρωπος πρέπει να προσφέρει, αλλά ο πλούσιος έχει μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι σ’ αυτό», είπε χαρακτηριστικά.
Ως ένα από τα σημαντικότερα βιβλία-τεκμήρια για την ιστορία της Θεσσαλονίκης, χαρακτήρισε τον Αφιερωματικό Τόμο ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και πρώην υπουργός Άγγελος Συρίγος. «Είναι η ζώσα ιστορία της πόλης από το 1871 και μετά. Ένα βιβλίο αυτονόητο για όποιον επιθυμεί να μελετήσει την ιστορία της μέσα από το πρίσμα της ελληνικής κοινότητας», είπε χαρακτηριστικά.
Τέλος, ο συγγραφέας και επιμελητής του τόμου, Δρ. Οικονομικής Ιστορίας Ευάγγελος Χεκίμογλου, εξήγησε ότι στόχος της έκδοσης δεν ήταν η απλή καταγραφή ενός συλλόγου, αλλά η διερεύνηση της οργανωμένης ιδιωτικής φιλανθρωπίας του ορθόδοξου κόσμου, από το οθωμανικό περιβάλλον έως το ελληνικό κράτος.
Την παρουσίαση συντόνισε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιώργος Σκαμπαρδώνης, ενώ ακολούθησε συναυλία από τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών χορωδιών της πόλης.
Βαρβάρα Καζαντζίδου
