Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
Τα γιορτινά τους φορούν ιστορικές μονές και ναοί σε όλη την χώρα για να τιμήσουν τα Εισόδια της Θεοτόκου. Ναοί που είναι γνωστοί σε όλο τον κόσμο, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι εορτάζουν στις 21 Νοεμβρίου.
«Ενα από τα σημαντικότερα θεομητορικά προσκυνήματα της χώρας βρίσκεται κρεμασμένο σε έναν βράχο να εποπτεύει το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου» αναφέρει στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Δρ Γεώργιος Μοστράτος, αρχαιολόγος του ΟΔΑΠ και ξεναγός και σημειώνει: «Στην Αμοργό, η ιστορική ιερά μονή της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας προσφέρει όχι απλώς μία θέα που σου κόβει την ανάσα, αλλά και μια πνευματική ενατένιση, που σφραγίζει για πάντα τη μνήμη και την καρδιά κάθε προσκυνητή. Η μονή οικοδομήθηκε πιθανώς τον 9οαιώνα, όταν -σύμφωνα με την παράδοση- η εικόνα της Παναγίας έφτασε δια θαλάσσης στην Αμοργό από φυγάδες μοναχούς της μονής της Θεοτόκου (νυν Αγίου Γεωργίου Χοζεβίτου) στο Χόζοβο ή Κοζιβά (σημ. Ουάντι Κέλτ) της Παλαιστίνης, κοντά στην Ιεριχώ, προκειμένου να γλιτώσουν από τον διωγμό των εικονομάχων. Το 1088 ανακαινίστηκε ως βασιλική, σταυροπηγιακή και πατριαρχική μονή από τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιο Α΄ Κομνηνό και θεωρείται αδελφική με τη μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο, που ιδρύθηκε το ίδιο έτος και από τον ίδιο αυτοκράτορα».
ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ
Ο κ. Μοστράτος υπογραμμίζει, επίσης, ότι «το μοναστήρι φωλιάζει σαν λευκό πουλί στα απόκρημνα βράχια του όρους του Προφήτη Ηλία, έχοντας μήκος 40 μ. και πλάτος μόλις 5 μ. Στους οκτώ ορόφους του εκτείνονται το καθολικό (η κεντρική εκκλησία), τα κελιά, η τράπεζα (τραπεζαρία), τα μαγειρεία, οι φούρνοι, οι αποθήκες και άλλοι βοηθητικοί χώροι. Η Μονή είχε τεράστια περιουσία στην Αμοργό και σε άλλα νησιά, καθώς και πολλά μετόχια, η οποία απαλλοτριώθηκε το 1954 υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. Πολλά είναι τα θαύματα της Θεοτόκου, που συνδέονται με θεραπεία από ασθένειες, αλλά και με προστασία από φυσικές καταστροφές». Και επειδή το εν λόγω μοναστήρι φέρει το όνομα της Παναγίας πολλοί νομίζουν ότι εορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο, ωστόσο τιμάται στις 21 Νοεμβρίου.
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ
Μία ακόμη εκκλησία που εορτάζει στα Εισόδια της Θεοτόκου βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας και μάλιστα στον εμπορικότερο δρόμο της πόλης, στην οδό Ερμού και την κοσμεί με τη βυζαντινή κομψότητά του. «Πρόκειται για τον ναό της Παναγίας Καπνικαρέας. Το όνομά της προέρχεται πιθανότατα από τον κτήτορα, ο οποίος ήταν «καπνικάριος», δηλαδή εισέπραττε τον καπνικό φόρο, που αντιστοιχεί στον σημερινό φόρο των κατοικημένων οικοδομών» σημειώνει ο κ. Μοστράτος και συμπληρώνει: «Ο ναός ανεγέρθη πιθανότατα γύρω στο 1050-1075 μ.Χ., ενώ ο εξωνάρθηκας και το πρόπυλο προστέθηκαν γύρω στο 1100-1120 μ.Χ. Το τρουλαίο παρεκκλήσιο της Αγίας Βαρβάρας προστέθηκε στα χρόνια της Φραγκοκρατίας ή της Οθωμανικής κυριαρχίας. Ο αρχιτεκτονικός τύπος του ναού είναι σύνθετος τετρακιόνιος σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, που είναι «αθηναϊκού τύπου», δηλαδή οκτάπλευρος με μαρμάρινα τοξωτά γείσα και μαρμάρινους ημικιονίσκους».
Ο κ. Μοστράτος προσθέτει, ακόμη, ότι «κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Ακρόπολης της Αθήνας (1826-1827), η εκκλησία υπέστη πολλές φθορές από κανονιοβολισμούς. Το 1834 κινδύνεψε να κατεδαφιστεί εξαιτίας της διάνοιξης της Ερμού, αλλά σώθηκε με απόφαση του βασιλιά της Βαυαρίας, Λουδοβίκου Α΄, πατέρα του Όθωνα Α΄. Από το 1931 παραχωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για τις θρησκευτικές ανάγκες των φοιτητών της Θεολογικής Σχολής. Η ψηφιδωτή παράσταση της Παναγίας στο πρόπυλο φιλοτεχνήθηκε το 1936 από την Έλλη Βοΐλα, ενώ ο εσωτερικός τοιχογραφικός διάκοσμος πραγματοποιήθηκε το 1942 από τον Φώτη Κόντογλου και τους μαθητές του».
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
