Την παραμονή του Νέου Έτους, στις 13 Ιανουαρίου 2026, πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων η τελετή της κοπής της βασιλόπιτας.
Κατά την τελετή αυτή μίλησε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλος με την ακόλουθη ομιλία του:
«Και αν κάποιος επιθυμεί μεγάλη πείρα, [η σοφία] γνωρίζει τα αρχαία και μπορεί να εικάζει τα μέλλοντα, κατανοεί τις στροφές του λόγου και τις λύσεις των αινιγμάτων, προγνωρίζει σημεία και τέρατα και τις εκβάσεις καιρών και χρόνων» (Σοφ. Σολομ. 8,8). Έτσι λέγει η σοφία του Σολομώντα.
Εξοχότατε Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδος κ. Δημήτριε Αγγελοσόπουλε,
Σεβαστοί Άγιοι Πατέρες και Αδελφοί,
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Η χάρη του Αγίου Πνεύματος, που επισκίασε την Παρθένο Μαρία, από την οποία σαρκώθηκε και ενανθρώπησε ο Θεός Λόγος, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, συγκέντρωσε όλους εμάς στον ιερό αυτό χώρο του Παλαιφάτου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, για να αναπέμψουμε δόξα και ευχαριστία στον Δημιουργό του σύμπαντος κόσμου για την εναλλαγή του έτους της χρηστότητας του Κυρίου (πρβλ. Λουκ. 4,19 / Ησ. 60,2).
Επιπλέον, μας συγκέντρωσε ο Χριστός, ο οποίος ζωοποιήθηκε με το Πνεύμα (πρβλ. Α΄ Πέτρ. 3,18), με αφορμή τη σεπτή μνήμη της κατά σάρκα περιτομής Του, καθώς και τη συνεορταζόμενη μνήμη του εν αγίοις Πατρός μας Βασιλείου, Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας, του Μεγάλου, προς τιμήν του οποίου τελείται και η κοπή της επώνυμης βασιλόπιτας.
Η εναλλαγή του ιστορικού μας χρόνου σε παρελθόν, παρόν και μέλλον, σε εξερχόμενο και εισερχόμενο, παλαιό και νέο, όπως και η προσπάθεια προσδιορισμού του από τη φιλοσοφούσα ανθρώπινη διάνοια, παραμένει ατελής, αν όχι εντελώς αδύνατη. «Δεν είναι δικό σας να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική Του εξουσία», λέγει ο Κύριος στους μαθητές Του (πρβλ. Πράξ. 1,7).
Κατά τον Σολομώντα, η σοφία του Θεού είναι εκείνη που μπορεί να γνωρίζει τη σύσταση του κόσμου και τη λειτουργία των στοιχείων. «Αυτός [ο Θεός] μου έδωσε αληθινή γνώση των όντων, να γνωρίζω τη σύσταση του κόσμου και την ενέργεια των στοιχείων, την αρχή, το τέλος και το μέσον των χρόνων, τις αλλαγές των εποχών και τις μεταβολές των καιρών, τους κύκλους των ετών και τις θέσεις των άστρων» (Σοφ. Σολομ. 7,17).
Στον λόγο του «περί του Χρόνου», ο φιλόσοφος και μάρτυρας Ιουστίνος λέγει ότι ο χρόνος δεν υπάρχει χωρίς κίνηση, αλλά είναι γενητός και όχι αιώνιος, έχει αρχή και όχι απουσία αρχής, είναι πεπερασμένος και όχι άπειρος.
Ο Μέγας Βασίλειος, στον λόγο του κατά Ευνομίου, διδάσκει ότι οι ημέρες, οι ώρες, οι μήνες και τα έτη είναι μέτρα του χρόνου και όχι μέρη του. Ο χρόνος είναι το διάστημα που εκτείνεται μαζί με τη σύσταση του κόσμου και μέσα σε αυτό μετριέται κάθε κίνηση, είτε των άστρων είτε των ζώων είτε οποιουδήποτε άλλου κινούμενου όντος.
Με άλλα λόγια, η εναλλαγή του χρόνου αποτελεί γεγονός που σηματοδοτεί την πορεία της κοσμικής ιστορίας του ανθρώπου, και ακόμη περισσότερο της ιερής ιστορίας, η οποία κορυφώνεται στο μυστήριο της θείας Οικονομίας, δηλαδή στην ενανθρώπηση του Θεού Λόγου, του Σωτήρα μας Χριστού.
Γι’ αυτό και η Αγία μας Εκκλησία, ακούοντας τους αγιογραφικούς λόγους του Κυρίου, όχι μόνο εορτάζει το γεγονός αυτό, αλλά και επικαλείται την ευλογία του Πατρός για τον «ενιαυτό του Κυρίου», παρακαλώντας τον άναρχο Λόγο και Υιό του Θεού να ευλογήσει τον στέφανο του έτους.
Όπως επισημαίνει ο Μελίτων Σάρδεων, χρόνος είναι το διάστημα μέσα στο οποίο γίνεται κάτι, ενώ καιρός είναι ο κατάλληλος χρόνος για την πράξη. Γι’ αυτό και ο ιερός Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας τον λόγο του αποστόλου Παύλου «ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος», τονίζει ότι καλούμαστε να ενεργοποιηθούμε για τη σωτηρία μας.
Ακριβώς σε αυτό μας προτρέπει και ο θείος Παύλος: να ενεργοποιηθούμε για τη σωτηρία μας, κάτι που πραγματοποιείται κυρίως μέσα στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας και στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, όπου ο χρόνος γίνεται καιρός.
Ο απόστολος Πέτρος, απαντώντας στη φιλοσοφική θεώρηση του χρόνου, τονίζει ότι δεν ακολούθησε σοφισμένους μύθους, αλλά έγινε αυτόπτης μάρτυρας της μεγαλειότητας του Χριστού. Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος, όταν γίνεται καιρός μέσα στο σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, μας δίνεται για να γίνουμε και εμείς, διά της πίστεως και της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, θεατές της δόξας του Θεού.
Στον παρόντα καιρό της εναλλαγής του χρόνου, καλούμαστε να ανανήψουμε και να στραφούμε σε μετάνοια και πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, διότι ζούμε σε δύσκολους καιρούς, όπου η αμαρτία και η ανομία παρουσιάζονται ψευδώς ως ελευθερία, ενώ η ανθρωπότητα δοκιμάζεται από πολέμους και διχασμούς.
Εορτάζοντας τη Γέννηση του Κυρίου και την ανατολή του νέου έτους, ας παρακαλέσουμε τον Άγιο Βασίλειο, μαζί με τη Θεοτόκο και Αειπάρθενο Μαρία, να πρεσβεύει για την ειρήνη του κόσμου, ιδιαίτερα για τη δοκιμαζόμενη Λωρίδα της Γάζας και τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την αποκατάσταση της ενότητας της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.
Και μαζί με τον υμνογράφο ας πούμε:
«Προαιώνιε Λόγε του Πατρός, που με τον παντοδύναμο λόγο σου συγκρότησες όλη την κτίση, ευλόγησε τον στέφανο του έτους της χρηστότητάς σου, χαρίζοντας ειρήνη και ενότητα στις Εκκλησίες σου».
Φύλαττε την αγία πόλη Ιερουσαλήμ, το ευσεβές χριστεπώνυμο ποίμνιό μας, την Ιερά Αγιοταφική Αδελφότητα και το ευσεβές γένος των Ορθοδόξων. Αμήν.
Ευλογημένο και ειρηνικό το Νέο Έτος 2026. Έτη πολλά!
Στη συνέχεια ψάλθηκε το απολυτίκιο της Περιτομής του Χριστού και του Μεγάλου Βασιλείου, και ο Πατριάρχης έκοψε τη βασιλόπιτα, ευχόμενος «αίσιο, ευτυχές και ειρηνικό το Νέο Έτος 2026», διανέμοντάς την στους παρευρισκόμενους.
Κατά τη διανομή της πίτας, οι δόκιμοι της Πατριαρχικής Σχολής Σιών έψαλαν ύμνους και τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα. Μετά το τέλος της τελετής, επισκέφθηκαν τον Πατριάρχη και τα μέλη της Αγιοταφικής Αδελφότητας στα δωμάτιά τους, ψάλλοντας τα κάλαντα.
Πηγή: Πατριαρχείο Ιεροσολύμων
