Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
Η «Μάνα Βουλκανιώτισσα», όπως αποκαλούν με στοργή και ευλάβεια την Παναγία οι μοναχοί και οι ντόπιοι, αποτελεί το πνευματικό σημείο αναφοράς ολόκληρης της Μεσσηνίας. Η θαυματουργή εικόνα της, η οποία συνδέεται με αιώνες πίστης, προστασίας και θαυμάτων, γίνεται κάθε φθινόπωρο ο πυρήνας μιας μοναδικής λατρευτικής εκδήλωσης: Τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Σεπτεμβρίου, χιλιάδες πιστοί κάθε ηλικίας διανύουν με τα πόδια μια διαδρομή 18 χιλιομέτρων μέσα στο σκοτάδι, συνοδεύοντας την εικόνα από τη Μονή Βουλκάνου έως την πόλη της Μεσσήνης, σε ανάμνηση της σωτηρίας της περιοχής από την πανώλη το 1715.
«Η ιερά μονή Βουλκάνου αποτελείται από δύο μοναστηριακά συγκροτήματα, το παλαιό και το καινούργιο. Το παλαιό βρίσκεται στην κορυφή του όρους Ιθώμη και αποτελεί τον θρόνο της Παναγίας μας, καθώς εκεί βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα της» αναφέρει στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Αρχιμανδρίτης Χριστοφόρος Νταμάτης, αδελφός της Μονής, και τονίζει: «Σύμφωνα με την παράδοση, το μοναστήρι, που ονομάζεται Καθολικό ή Παναγία Επανοκαστρίτισσα, ιδρύθηκε από εικονολάτρες μοναχούς και το καθολικό του είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Το σημαντικότερο είναι ότι το καθολικό είναι κατάγραφο με τοιχογραφίες του 1608, έργα των αδελφών Μόσχου από το Ναύπλιο. Στις αρχές του 17ου αιώνα, λόγω των δύσκολων συνθηκών διαβίωσης, οι μοναχοί εγκατέλειψαν το παλαιό μοναστήρι και μετακινήθηκαν χαμηλότερα, στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα η Μονή. Το μοναστήρι βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την αρχαία Μεσσήνη και τη Βαλύρα. Διοικητικά υπάγεται στον Δήμο Μεσσήνης και εκκλησιαστικά στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Από τον 17ο αιώνα μέχρι σήμερα υπάρχει μια αδιάλειπτη συνέχεια της ζωής της Μονής, η οποία διακόπηκε μόνο κατά την Επανάσταση του 1821. Το μοναστήρι πυρπολήθηκε από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ Πασά το 1825 και οι μοναχοί κατέφυγαν στη Μάνη και τη Ζάκυνθο, παίρνοντας μαζί τους και την εικόνα της Παναγίας. Επέστρεψαν στο μοναστήρι το 1828 και από τότε λειτουργεί χωρίς καμία διακοπή.
Η εικόνα της Παναγίας, που αποτελεί το κυριότερο κειμήλιο της Μονής, ανήκει στον εικονογραφικό τύπο της Οδηγήτριας. Έχει την ονομασία «Οδηγήτρια Βουλκανιώτισσα» και είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο ως Παναγία Βουλκανιώτισσα».
Μία ιδιαιτερότητα της Μονής είναι οι εορτές της. Παρότι το παλαιό μοναστήρι είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και το νέο στη Γέννησή της, και τα δύο πανηγυρίζουν την εορτή της Κοιμήσεως.
Ο π. Χριστοφόρος κάνει γνωστό ότι την παραμονή της εορτής, στις 14 Αυγούστου, η εικόνα της Παναγίας μεταφέρεται στο παλαιό μοναστήρι, όπου τελείται ολονύκτια αγρυπνία. Το πρωί της 15ης Αυγούστου η εικόνα κατεβαίνει με λιτανεία στο νέο μοναστήρι, ακολουθούμενη από πλήθος πιστών. Εκεί την υποδέχεται ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας και στη συνέχεια τελείται η Θεία Λειτουργία στο καθολικό της Νέας Μονής.
«Η δεύτερη μεγάλη πανήγυρη πραγματοποιείται στις 20 Σεπτεμβρίου, σε ανάμνηση ενός θαύματος της Παναγίας, γύρω στο 1715, όταν λύτρωσε τον λαό της Μεσσήνης από την πανώλη. Οι κάτοικοι είχαν ζητήσει από τους πατέρες να λιτανεύσουν την εικόνα της Παναγίας, προκειμένου να σταματήσει η επιδημία, και, πράγματι, σταδιακά το κακό υποχώρησε» σημειώνει ο π. Χριστοφόρος και συμπληρώνει: «Από τότε, σε ανάμνηση του θαύματος, η εικόνα κατεβαίνει κάθε χρόνο στην πόλη της Μεσσήνης. Η πομπή ξεκινά μετά την αγρυπνία της νύχτας της 19ης προς 20ή Σεπτεμβρίου και ακολουθεί μια ολονύκτια πεζοπορία περίπου 18 χιλιομέτρων από τη Μονή Βουλκάνου έως τη Μεσσήνη. Στη διαδρομή η εικόνα περνά από πολλά χωριά, όπου τελούνται θείες λειτουργίες και ακολουθίες και η εικόνα παραμένει για λίγο, πριν συνεχίσει την πορεία της. Οι πατέρες της Μονής Βουλκάνου, αλλά και οι ιερείς της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας, διαδοχικά μεταφέρουν την εικόνα της Παναγίας. Η εικόνα παραμένει στη Μεσσήνη για οκτώ ημέρες, όπου πραγματοποιείται και η εμποροπανήγυρη. Στις 28 Σεπτεμβρίου επιστρέφει στη Μονή Βουλκάνου, σε μια δεύτερη μεγάλη πορεία, με τη συμμετοχή και πάλι πολλών πιστών.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα μεγάλη λιτανεία, στην οποία συμμετέχουν χιλιάδες πιστοί, κυρίως νέοι άνθρωποι, αλλά και άνθρωποι κάθε ηλικίας. Είναι πραγματικά συγκινητικό να βλέπει κανείς ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, οικογένειες, όλους να συμμετέχουν σε αυτή την λιτανευτική πομπή.
Επίσης, χιλιάδες άνθρωποι περπατούν και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Επειδή ο κόσμος είναι τόσο πολύς, είναι αδύνατο όλοι να βρίσκονται κοντά στην εικόνα. Κάποιοι μάλιστα προπορεύονται ακόμη και για αρκετή ώρα. Έτσι, όποιος κινηθεί τη νύχτα προς τη Μεσσήνη ή τη Μονή μπορεί να συναντήσει ανθρώπους να περπατούν μέσα στο σκοτάδι, ακολουθώντας τη διαδρομή της Παναγίας.
ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ
Η πίστη των ανθρώπων στη θαυματουργή δύναμη της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα. Στη μακραίωνη ιστορία της Μονής, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, πολλοί προσκυνητές προστρέχουν στη χάρη της, επικαλούμενοι τη βοήθεια και την προστασία της σε δύσκολες στιγμές της ζωής τους. Μαρτυρίες για θεραπείες, απαντήσεις σε προσευχές και γεγονότα που οι ίδιοι αποδίδουν στη θαυματουργή επέμβαση της Παναγίας αποτελούν μέρος της ζωντανής παράδοσης της Μονής.
Ο π. Χριστόφορος κάνει γνωστό ότι η Παναγία η Βουλκανιώτισσα είναι θαυματουργή και στις ημέρες μας. «Σε μία από τις καθόδους της εικόνας, λίγο πριν φτάσουμε στη Λάμπαινα, καθώς διασχίζαμε ένα δάσος από πουρνάρια, η Παναγία άρχισε να μυροβλύζει. Ολόκληρη η ατμόσφαιρα γέμισε από το άρωμά της, ενώ ο μοναχός που εκείνη τη στιγμή μετέφερε την εικόνα, το αντερί και το πετραχήλι του μοσχοβολούσαν για τουλάχιστον μία εβδομάδα» υπογραμμίζει και επισημαίνει: «Η αγάπη του λαού για την Παναγία τη Βουλκανιώτισσα είναι πολύ μεγάλη. Ο ίδιος ο λαός γνωρίζει και καταγράφει θαύματα που αποδίδονται στην επίκλησή της, είτε αφορούν θέματα υγείας είτε σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή, την εργασία και άλλα ζητήματα. Η Παναγία είναι κοντά στους ανθρώπους. Εμείς, τα καλογέρια της, την αποκαλούμε «Μάνα Βουλκανιώτισσα»».
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
