Τη Δευτέρα, 3 Ιουνίου (21 Μαΐου, κατά το παλαιό ημερολόγιο) εορτάσθηκε στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων η μνήμη των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.
Όπως αναφέρεται στο σχετικό ανακοινωθέν:
Κατά την εορτήν ταύτην η Εκκλησία αναμιμνήσκεται το έργον του μεγάλου ενδόξου βασιλέως και ισαποστόλου αγίου Κωνσταντίνου, της αναγνωρίσεως δηλονότι του Χριστιανισμού υπ᾽ αυτού ως ελευθέρας θρησκείας εντός του Ρωμαικού κράτους διά του διατάγματος των Μεδιολάνων, το 312 μ.Χ. και της Αγίας Ελένης, η οποία επεσκέφθη τους Αγίους Τόπους το έτος 326 μ.Χ. και ανήγειρε τον Πανίερον Ναόν της Αναστάσεως και την Βασιλικήν της Γεννήσεως της Βηθλεέμ και άλλα προσκυνήματα.
Διά του έργου των δύο Αγίων τούτων ενεκαινιάσθη η νέα εποχή της Ρωμαιορθοδόξου παραδόσεως εις την Αγίαν Γην.
Προς τιμήν των δύο αγίων τούτων μεγάλων βασιλέων και ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης, ιδρυτών και προστατών της Ρωμαιορθοδόξου εποχής εις την Αγίαν Γην, κρατούσης άχρι της σήμερον εν τω θεσμώ του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, ετελέσθη Μέγας Εσπερινός αφ’ εσπέρας εις το Κεντρικόν Μοναστήριον, χοροστατούντος του Μακαριωτάτου Πατρός ημών και Πατριάρχου Ιεροσολύμων κ.κ. Θεοφίλου, και ιερουργούντων του Τυπικάρη Αρχιμανδρίτου π. Αλεξίου και των εφημερίων του Ναού Αρχιμανδρίτου π. Νικοδήμου, Αρχιμανδρίτου π. Στεφάνου, Αρχιμανδρίτου π. Αμφιλοχίου, του εφημερίου της Ιεράς Μονής Μεγάλης Παναγίας Αρχιμανδρίτου π. Μακαρίου, του Αρχιμανδρίτου π. Επιφανίου, του Ηγουμένου του Πραιτωρίου Αρχιμανδρίτου π. Διονυσίου.
Ετελέσθη ωσαύτως Αναστάσιμος πανηγυρική θεία Λειτουργία την πρωίαν, λειτουργούντος του Μακαριωτάτου και συλλειτουργούντων Αυτώ του Τυπικάρη Αρχιμανδρίτου π. Αλεξίου, του Αρχιμανδρίτου π. Αμφιλοχίου, του Αρχιμανδρίτου π. Στεφάνου, του Πατριαρχικού Επιτρόπου και Ηγουμένου Άκκρης Αρχιμανδρίτου π. Σιλουανού, του π. Φάραχ εφημερίου του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Ιακώβου, ψαλλόντων του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Μαδάβων κ. Αριστοβούλου και του Ιεροδιακόνου π. Συμεών μετά των μαθητών της Πατριαρχικής Σχολής Σιών, παρουσία της Προξένου κ. Άννης Μάντικα εν τη συμμετοχή των Αραβοφώνων Ορθοδόξων πιστών και προσκυνητών.
Άμα τη Απολύσει ηκολούθησε επίσημος άνοδος εν πλήρει Ιερατική λειτουργική αμφιέσει εις την αίθουσαν του Πατριαρχείου.
Κατά την διάβασιν της Πύλης του Πατριαρχείου η επιμελουμένη του Αρτοποιείου καθηγουμένη της Ιεράς Μονής Παναγίας Σειδανάγιας μοναχή Σεραφείμα απένειμε τα αρτίδια ευλογίας εις τους διερχομένους.
Εις το Πατριαρχείον ο Μακαριώτατος, διένειμε Πατριαρχικάς ευλογίας, ηυχήθη εις τους εορταστάς τας πρεσβείας των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, εν ω προσεφώνησε τα κάτωθι:
“Ουκ εξ ανθρώπων είληφε, το βασίλειον κράτος, αλλ’ εκ της θείας Χάριτος, Κωνσταντίνος ο μέγας, συν τη μητρί ουρανόθεν, εξαστράπτον δε βλέπει, Σταυρού το θείον τρόπαιον· όθεν τούτω ολέσας τους δυσμενείς, των ειδώλων έλυσε την απάτην, εν κόσμω δε εκράτυνε, την ορθόδοξον πίστιν”.
Εκλαμπρότατε Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδος κ. Δημήτριε Αγγελοσόπουλε,
Σεβαστοί Άγιοι Πατέρες και Αδελφοί,
Ευλαβείς Χριστιανοί και Προσκυνηταί,
Ευφραίνεται και αγάλλεται σήμερον η Αγία του Θεού Εκκλησία και δη η των Ιεροσολύμων επί τη εορτίω μνήμη των αγίων ενδόξων, θεοστέπτων και ισαποστόλων μεγάλων βασιλέων Κωνσταντίνου και Ελένης.
Οι Άγιοι ούτοι ανεδείχθησαν μεγάλοι βασιλείς και ηγέται όχι μόνον διά την του Χριστού Εκκλησίαν, αλλά και διά σύμπασαν την ανθρωπότητα. Επ᾽ αυτού και δι᾽ αυτού του Μεγάλου Κωνσταντίνου εξεδόθη το Διάταγμα των Μεδιολάνων τω 313 μ.Χ. διά του οποίου έπαυσαν πάντες οι κατά της Εκκλησίας διωγμοί, εθριάμβευσεν ο Χριστιανισμός και κατελύθη το σκότος της δαιμονιώδους ειδωλολατρείας. Τω 325 συνήθροισε την εν Νικαία Α´ Οικουμενικήν Σύνοδον, την οποίαν και προσηγόρευσεν αυτοπροσώπως. Τω 328 κατέβαλε τα θεμέλια της επωνύμου αυτώ Κωνσταντινουπόλεως, εις την οποίαν μετηνέχθη ο αυτοκρατορικός θρόνος εκ της Ρώμης, επονομασθείσα και αυτή Νέα Ρώμη.
Την ανεκτίμητον ταύτην συμβολήν εξόχως εμεγάλυνε η υπό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης επιδειχθείσα ευλάβεια διά τους Αγίους Τόπους και δη διά την οικοδομήν του σωτηρίου Μαρτυρίου, του ιερού δηλονότι μνήματος του Χριστού τω 326. “Ούτος και πρώτος και μόνος μοι σκοπός… όπως τον ιερόν εκείνον τόπον, ον Θεού προστάγματι αισχίστης ειδώλου προσθήκης ώσπερ τινός επικειμένου βάρους εκούφισα (=ελάφρυνα) άγιον μεν εξ αρχής Θεού κρίσει γεγενημένον, αγιώτερον δ᾽ αποφανθέντα αφ᾽ ου την του σωτηρίου πάθους πίστιν εις φως προήγαγεν, οικοδομημάτων κάλλει κοσμήσωμεν”, γράφει εις την προς Μακάριον Επίσκοπον της εν Ιεροσολύμοις Εκκλησίας ο βασιλεύς Κωνσταντίνος.
Ευγνώμονες όντες εις τους ενδόξους τούτους ιδρυτάς του “Τάγματος των Σπουδαίων”, την Γεραράν δηλονότι Αγιοταφιτικήν ημών Αδελφότητα αφ᾽ ενός και τους γεννήτορας του χριστοπρεπούς πνευματικού μεγέθους της Ρωμηοσύνης αφ᾽ ετέρου, χρεωστικώς ετελέσαμεν Πατριαρχικήν θείαν Λειτουργίαν εν τω επωνύμω Μοναστηριακώ Ναώ Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, ένθα ικετηρίους δεήσεις ανεπέμψαμεν τω Αγίω Τριαδικώ Θεώ υπέρ ειρήνης εν τη υπό του πυρός του πολέμου δοκιμαζομένη περιοχή ημών.
Μετά δε του υμνωδού είπωμεν: “Χαίροις Κωνσταντίνε πάνσοφε, ορθοδοξίας πηγή, η ποτίζουσα πάντοτε, τοις γλυκέσι νάμασι, την υφήλιον άπασαν. Χαίροις η ρίζα, εξ ης εβλάστησε, καρπός ο τρέφων, την Εκκλησίαν Χριστού. Χαίροις το καύχημα, των περάτων ένδοξε, Χριστιανών, βασιλέων πρώτιστε· Χαίρε χαρά των πιστών”.
Αμήν. Χριστός Ανέστη. Έτη πολλά και ειρηνικά”.
Εις το πλαίσιον της δεξιώσεως ταύτης ο Μακαριώτατος εδέχθη τον Αγγλικανόν Επίσκοπον Antony Poggo, General Secretary of the Anglican Communion, μετά του Αρχιεπισκόπου Χουσάμ, Αγγλικανού Επισκόπου εις Ιεροσόλυμα και του π. Donald.
Ηκολούθησε μοναστηριακή τράπεζα.
