του Γιώργου Μυλωνά*
Στη µακρά λίστα των φορέων που τίµησε η Ακαδηµία για τη χρονιά που µας πέρασε, ξεχωρίζουµε τη διαδικτυακή «Αγιορειτική Βιβλιοθήκη». Το µεγάλο έργο της συλλογής όλων των δεδοµένων του Όρους δεν είναι πρόσφατη υπόθεση. Εδώ και χρόνια, αθόρυβα αλλά συστηµατικά, ξεκίνησε µε την ευλογία του γέροντα Αιµιλιανού και συνεχίζεται υπό την ευθύνη του γέροντα Ιουστίνου, φέροντας την υπογραφή της Ιεράς Μονής Σίµωνος Πέτρας Αγίου Όρους. Η βιβλιοθήκη δεν είναι απλώς µία συλλογή ψηφιοποιηµένων αρχείων· είναι ένας ζωντανός θησαυρός που αναδεικνύει την πνευµατική κληρονοµιά του Άθω, µετατρέποντάς την σε εργαλείο ανοιχτό σε κάθε ενδιαφερόµενο.
Όσους ξενίζει το γεγονός ότι µονάζοντες αγιορείτες έφεραν στον Άθω την ψηφιακή πραγµατικότητα, ας λάβουν υπόψη ότι η µεταφορά γνώσης και πνευµατικότητας µέσα στους αιώνες αποτελούσε κεντρικό άξονα της µοναστηριακής ζωής. Οι αγιορείτες µοναχοί, ως αφοσιωµένοι αντιγραφείς, εργάζονται µε ζήλο για τη διάσωση και διάδοση κειµένων που µαρτυρούν την πνευµατική και θεολογική παράδοση. Με την πρόοδο της τεχνολογίας, αυτή η προσπάθεια απόκτησε νέα εργαλεία.
Η ψηφιοποίηση των βιβλίων και άλλων πολύτιµων στοιχείων της αγιορείτικης ζωής, όχι µόνο διασφαλίζει τη µακροχρόνια διατήρησή τους, αλλά επιτρέπει και την παγκόσµια διάδοσή τους µέσω του διαδικτύου.
Η «Αγιορειτική Βιβλιοθήκη» περιλαµβάνει κείµενα, τόσο από Έλληνες όσο και από ξένους µελετητές, τα οποία καλύπτουν πλήθος πτυχών της αθωνικής πνευµατικότητας. Πέρα από την ψηφιακή συλλογή βιβλίων και άρθρων σχετικών µε το Όρος, το αποθετήριο εµπλουτίζεται µε Αγιορειτική Πινακοθήκη (έργα τέχνης από Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες εµπνευσµένα από την αγιορείτικη παράδοση), Ταινιοθήκη και Φωτοθήκη (οπτικοακουστικό υλικό που καταγράφει την καθηµερινότητα και την πνευµατική ζωή στο Άγιον Όρος), Ηχοθήκη (Ψαλµωδίες και ήχοι που αποτυπώνουν την πνευµατική ατµόσφαιρα του Όρους), Χαρτοθήκη και Βοτανοθήκη (Χάρτες και φυσιογνωστικές µελέτες που συνδέουν το πνευµατικό µε το φυσικό περιβάλλον του Άθω).
Ο κόσµος της Τέχνης οφείλει πολλά στον Γέροντα Ιουστίνο. Ένας από τους βασικούς πυλώνες της Αγιορειτικής Πινακοθήκης, είναι η ανάδειξη της Αγιορειτικής Χαρακτικής που µεγαλούργησε στα αγιορείτικα εργαστήρια εκτύπωσης των εικόνων, τα λεγόµενα σταµπαδούρικα (έχει γράψει σχετικά ο Καθηγητής Δηµ. Παυλόπουλος). Μέσα σε δύο αιώνες, οι µοναχοί του Όρους παρήγαγαν περίπου 1.000 χαλκογραφικά θέµατα και χιλιάδες εκτυπώµατα. Εκατό χάλκινες µήτρες και εκατοντάδες χάρτινες εικόνες διασώθηκαν στην Πινακοθήκη, καθιστώντας την τη µεγαλύτερη συλλογή του είδους. Κάθε χαλκογραφία, µια σφραγίδα της τέχνης που γεννήθηκε στο Όρος και αντήχησε στον νεοελληνικό εικαστικό πολιτισµό.
Η Χαρτοθήκη, από την άλλη, φέρνει τη «γεωγραφία της πνευµατικότητας» στο προσκήνιο. Στα πρώτα βήµατά της, συνεργάστηκε µε την Εθνική Χαρτοθήκη και εξέχοντες επιστήµονες όπως ο Ευάγγελος Λιβιεράτος. Χάρτες που αφηγούνται ιστορίες αιώνων εκτέθηκαν και εκδόθηκαν, ανοίγοντας ένα νέο πεδίο έρευνας. Και βέβαια η Βιβλιοθήκη, ο πυρήνας του εγχειρήµατος, συγκεντρώνει κάθε σύγγραµµα που έχει γραφτεί για το Όρος, µε την άοκνη φροντίδα του ιεροµόναχου Νήφωνα. Ένα πολύγλωσσο εργαλείο µελέτης που λειτουργεί ως «ανοιχτό πανεπιστήµιο».
Όλα αυτά είναι διαθέσιµα σε ελεύθερη πρόσβαση, επιτρέποντας τη σύνδεση του κοινού µε τη µοναστηριακή κληρονοµιά. Η ψηφιοποίηση αυτή αποδεικνύει πως η µοναστηριακή παράδοση δεν είναι στατική ούτε περιορίζεται στο παρελθόν. Δεν είναι απολίθωµα αλλά ζωντανός οργανισµός. Ότι οι ρίζες µπορούν να φτάσουν µακριά, χρησιµοποιώντας γόνιµα το έδαφος της ψηφιακής εποχής. Μια γέφυρα που ενώνει το παρελθόν µε το παρόν, το Άγιον Όρος µε τον κόσµο.
*Αναδημοσίευση από Liberal Ελεύθερη Ενημέρωση
