Εορτάστηκε με κάθε εκκλησιαστική λαμπρότητα και σύμφωνα με το μοναστηριακό τυπικό, το διήμερο του Σαββάτου, 23 Μαΐου και Κυριακής, 24 Μαΐου 2026 , η μνήμη των Αγίων 318 Θεοφόρων Πατέρων της εν Νικαία Α’ Οικουμενικής Συνόδου στην ομώνυμη Ιερά Μονή Αγίων Πατέρων στον Αλέξανδρο Λευκάδος.
Το απόγευμα του Σαββάτου και ώρα 7.30 μ.μ. εψάλη ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός μετ’ αρτοκλασίας, με την συμμετοχή κληρικών των Αρχιερατικών Περιφερειών Λευκάδος, Νυδριού – Μεγανησίου και Καρυάς – Σφακιωτών και την παρουσία πλήθους ευσεβών προσκυνητών οι οποίοι προσήλθαν από νωρίς το μεσημέρι στην Ιερά Μονή για να λάβουν την ευλογία των Αγίων της Εκκλησίας μας. Τον θείο λόγο κήρυξε ο ευλαβέστατος διάκονος της Ιεράς Μητροπόλεως π. Σεραφείμ Περγάρης αναφερόμενος μεταξύ άλλων στις αρετές και την δογματική διδασκαλία των Αγίων θεοφόρων Πατέρων.
Το πρωί της Κυριακής εψάλη ο Όρθρος και στη συνέχεια τελέσθηκε η Πανηγυρική Θεία Λειτουργία μετ᾽αρτοκλασίας από κληρικούς των Αρχιερατικών Περιφερειών Λευκάδος, Νυδριού – Μεγανησίου και Καρυάς – Σφακιωτών. Τον θείο λόγο κήρυξε ο εφημέριος της Ενορίας Μεταμορφώσεως Σωτήρος Νικιάνας Λευκάδος, Οικονόμος π. Σωτήριος Τσάρκος αναφερόμενος μεταξύ άλλων στο πνευματικό και θεολογικό ανάστημα των εορταζομένων Αγίων Πατέρων.
Πριν το πέρας της Πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας ο Πρόεδρος του Ηγουμενοσυμβουλίου – Διαχειριστικής Επιτροπής της Ιεράς Μονής, Αρχιμανδρίτης π. Σπυρίδων Μπούρης αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις προσπάθειες που καταβάλλονται ούτως ώστε να ολοκληρωθούν τα έργα αποκατάστασης και επαναλειτουργίας της ιστορικής Ιεράς Μονής, απευθύνοντας παράλληλα έκκληση για την ενίσχυση του αγώνα αυτού και συνάμα ευχαριστίες σε όλους εκείνους, κληρικούς και λαϊκούς, που συμβάλουν στο έργο αυτό καθώς και στην ομαλή διεξαγωγή των διήμερων λατρευτικών εκδηλώσεων. Δεν παρέλειψε να αναφερθεί επίσης στο πρόσωπο του λίαν αγαπητού Οικονόμου π. Παναγιώτου Λάζαρη, μέλους του Ηγουμενοσυμβουλίου της Ιεράς Μονής και εφημερίου του Ιερού Ενοριακού Ναού Αγίου Σπυρίδωνος Λαζαράτων Λευκάδος ο οποίος επί σειρά ετών διακονεί την Ιερά Μονή και απουσίαζε εκτάκτως από τις φετινές διήμερες εορταστικές εκδηλώσεις λόγω θεμάτων υγείας καθώς και στο τρίτο μέλος, την ερίτιμη κ. Κωνσταντίνα Σέρβου και τους λαϊκούς εκείνους συνεργάτες που νυχθημερόν εργάστηκαν για την πραγματοποίηση της φετινής Ιεράς Πανηγύρεως.
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας και ώρα 7.30 μ.μ. εψάλη ο μεθέορτος Εσπερινός, η Ιερά Παράκληση των Αγίων και στη συνέχεια το Κτιτορικό Μνημόσυνο. Κατά το διήμερο των λατρευτικών εκδηλώσεων της Ιεράς Μονής το παρόν έδωσαν μεταξύ άλλων ο Αντιπεριφερειάρχης Λευκάδος κ. Αντώνιος Δουβίτσας, ο εκπρόσωπος του Δημαρχού Λευκάδος κ. Χρήστος Μπακογιώργος, ο πρώην Δήμαρχος Λευκάδος κ. Χαράλαμπος Καλός και ο Πρόεδρος Νικιάνας κ. Παναγιώτης Βρεττός, ενώ το Ιερό αναλόγιο διηκόνησε ο εφημέριος του Ιερού Ενοριακού ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου Κατούνης Λευκάδος, Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κακλαμάνης, ο ευλαβέστατος διάκονος π. Βασίλειος Μαγκανάκης και οι ιεροψάλτες των Ενοριών Λαζαράτων, Πινακοχωρίου και Καρυωτών Λευκάδος.
Από τους σπουδαιότερους προσκυνηματικούς τόπους της τοπικής Εκκλησίας, το ασκητήριο των Αγίων Πατέρων είναι ριζωμένο για αιώνες σε μια σπηλιά, 5 χλμ. πάνω από το τουριστικό χωριό Νικιάναπρος τον ερημωμένο πια Αλέξανδρο, στο βουνό των (Σ)κάρων.
Κατά την παράδοση, το μονύδριο αυτό ίδρυσαν τρεις από τους 318 Θεοφόρους Πατέρες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου (Νίκαια Βιθυνίας, 325 μ.Χ.), στην οποία συμμετείχε και ο επίσκοπος Λευκάδος Αγάθαρχος, ως εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Παλαιάς Ηπείρου. Στην επιστροφή του στη Λευκάδα, τον ακολούθησαν πέντε από τους Θεοφόρους Πατέρες, σαγηνευμένοι από την αγιότητα του βίου του και τη χαριτωμένη προσωπικότητά του. Οι δύο από τους Πατέρες ασκήτευσαν στο σημερινό μοναστήρι της Φανερωμένης, ενώ οι τρεις διάλεξαν αυτή τη σπηλιά, όπου έμειναν για το υπόλοιπο της ζωής τους, με νηστεία, αγρυπνία και προσευχή. Το τέλος τους ήταν ειρηνικό.
Θάφτηκαν μέσα στο σπήλαιο εκεί που σήμερα είναι ο μικρός ναός. Η Αγία Τράπεζα είναι πάνω από τον τάφο του ενός από τους Πατέρες. Ο δεύτερος είχε ταφεί στο σημείο όπου σήμερα καίει μεγάλο καντήλι. Από τον τάφο του τρίτου από τους Πατέρες αναβλύζει συνεχώς αγίασμα, του οποίου η στάθμη δεν ελαττώνεται χειμώνα – καλοκαίρι, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες και τον αριθμό των προσκυνητών που θα αντλήσουν απ’ αυτό.
Δυστυχώς δε γνωρίζουμε τα ονόματα των Αγίων Πατέρων. Η αγιότητά τους όμως φανερώνεται με τα θαύματά τους, σε όσους με πίστη τους επικαλούνται.
Στο ησυχαστήριο ανήκει η «σφραγίδα των Αγίων Πατέρων», μολύβδινη, κυκλική, με χαραγμένες τις τρεις μορφές των Αγίων.
Τους τελευταίους αιώνες το μοναστήρι λειτουργούσε ως μετόχι της Ι. Μονής Αγ. Γεωργίου στους Σκάρους. Εγκαταβιούσαν εκεί μοναχές ως το 1978, όταν και η τελευταία μοναχή Μαρία «αναπαύθηκε εκ των κόπων της». Είναι όλες θαμμένες στο προαύλιο της Μονής.
