Για την αύξηση της συμμετοχής των πιστών σε ενορίες από τη Βόρεια Καρολίνα έως την Πενσιλβάνια, τις μέχρι πρότινος τεταμένες σχέσεις με μέλη της κυβέρνησης Μητσοτάκη, για την επίσκεψη του Πάπα Λέοντος στην Κωνσταντινούπολη, τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, τα Ελληνοτουρκικά και το όραμά του για την Αρχιεπισκοπή Αμερικής, μιλάει σε μια συνέντευξη εφ όλης της ύλης στην εφημερίδα Realnews ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος.
Σχολιάζοντας τη συνάντηση Οικουμενικού Πατριάρχη και Πάπα Λέοντος με αφορμή την 1700η επέτειο από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια, ο κ. Ελπιδοφόρος τη χαρακτήρισε ως έναν ακόμη κρίκο σε μια διαρκή προσπάθεια επαναπροσέγγισης των Εκκλησιών. «Αυτή η προσπάθεια είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ, όταν ο χριστιανισμός σε πολλές περιοχές συρρικνώνεται ή και διώκεται. Η Σύνοδος θα συμπέσει με γεωπολιτικές εντάσεις και αυξημένο εθνικισμό, με θύματα χριστιανικές κοινότητες στη Μέση Ανατολή και κοινωνίες να επιλέγουν τη διάσπαση και τον θρησκευτικό φανατισμό. Ίσως η Σύνοδος είναι ακριβώς η απάντηση σε αυτήν την πρόκληση».
Μιλώντας για τις εξελίξεις στη Συρία με αφορμή και την επίσκεψη του μεταβατικού Σύρου Προέδρου στον Λευκό Οίκο, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής σημείωσε πως μεγάλο κέρδος από την αλλαγή της κατάστασης στη Συρία, είναι η απαλλαγή της χώρας από τη ρωσική κηδεμονία.
«Η Ρωσία παρουσιάστηκε ως « προστάτης της Ορθοδοξίας», αλλά στην πραγματικότητα χρησιμοποίησε την ορθόδοξη ιδεολογία, όπως παλαιότερα την κομμουνιστική, ως ιδεολογικό ένδυμα για εθνικές και παγκόσμιες βλέψεις. Η πίστη μας γίνεται εργαλείο κρατικών συμφερόντων. Αυτό είναι επικίνδυνο και για την Εκκλησία και για τους λαούς».
Υπογράμμισε ακόμη ότι συμμερίζεται απόλυτα την αισιοδοξία του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου αναφορικά με το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης το 2026.
Όπως υπογράμμισε για πρώτη φορά υπάρχει ουσιαστική συνεργασία στελεχών του Οικουμενικού Πατριαρχείου με στελέχη υπουργείων της τουρκικής κυβέρνησης. Κάθονται στο ίδιο τραπέζι και συζητούν πώς, με ποιο νομικό σχήμα και με ποια μορφή μπορεί να επαναλειτουργήσει η Σχολή, ώστε να είναι αποδεκτό και από το Πατριαρχείο και από το τουρκικό νομικό πλαίσιο.
«Έχουμε φύγει από το στάδιο των ευχάριστων δηλώσεων και έχουμε εισέλθει στο στάδιο του «πάμε να δούμε πώς το υλοποιούμε». Όλα αυτά δικαιολογούν την αισιοδοξία που εκφράζει ο Πατριάρχης για επαναλειτουργία τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο Ερντογάν είναι, ρεαλιστικά, ο μόνος Πρόεδρος που έχει την πολιτική δύναμη να το αποφασίσει και το κύρος να το επιβάλει στην τουρκική κοινωνία».
Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής εκτιμά πως η περίοδος που διανύουμε είναι σχετικά καλή για τα ελληνοτουρκικά. «Δεν υπάρχουν εντάσεις όπως παλαιότερα, όταν φοβόμασταν τα χειρότερα. Σήμερα δεν έχουμε κλιμάκωση στο Αιγαίο, ούτε το ψυχροπολεμικό, στρατιωτικό κλίμα που κυριαρχούσε κάποτε. Φυσικά, οι διεκδικήσεις και από τις δύο πλευρές παραμένουν. Δεν είναι όμως αυτή η στιγμή που θα εκδηλωθεί κάποια υποχώρηση από τις πάγιες θέσεις, ούτε υπάρχει λόγος να γίνει αυτό τώρα. Πιστεύω ότι και οι δύο πλευρές περιμένουν την κατάλληλη συγκυρία για να συνεχίσουν τον διάλογο από τις θέσεις που έχουν διαχρονικά. Οι χώρες δεν λειτουργούν με βάση τα συναισθήματα, αλλά με βάση τα συμφέροντά τους. Αυτή τη στιγμή το συμφέρον και των δύο είναι να μην υπάρχουν εντάσεις».
Αναλογιζόμενος την πορεία του στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής, θεωρεί ο κ. Ελπιδοφόρος σημαντικότερο επίτευγμά του την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του ποιμνίου προς την Αρχιεπισκοπή.
Απαντώντας σε ερώτηση για το εάν υπήρξαν αποφάσεις που έλαβε σε αυτή την πορεία και τις οποίες μετάνιωσε, ανέφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη βάφτιση των παιδιών ενός ομόφυλου ζευγαριού.
«Τη βάφτιση θα την ξαναέκανα. Δεν μετανιώνω που βάφτισα δύο παιδιά. Ίσως όμως δεν θα την έκανα στην Ελλάδα και σίγουρα όχι με τον τρόπο που έγινε τότε. Δεν είχα υπολογίσει την έκταση και τη χροιά της δημοσιότητας που θα έδιναν συγκεκριμένοι εκκλησιαστικοί κύκλοι, ούτε τις διασυνδέσεις τους με πολιτικούς κύκλους. Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υπάρξει τέτοια εκστρατεία. Παρ’ όλα αυτά, δεν αποδέχομαι τον διαχωρισμό σε «γκέι βαφτίσεις» και «στρέιτ βαφτίσεις». Αυτό είναι διαστροφή της διδασκαλίας του Ευαγγελίου. Η Εκκλησία βαφτίζει παιδιά, δεν κατηγοριοποιεί μυστήρια», τονίζει χαρακτηριστικά.
Για την επίσκεψή του στο «Τουρκικό Σπίτι»στη Νέα Υόρκη και τη θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε, ο κ. Ελπιδοφόρος σημείωσε ότι «σήμερα όλοι όσοι επισκέφθηκαν το ίδιο κτίριο ύστερα από εμένα με δικαίωσαν. Συμβαίνει συχνά: ο πρώτος που κάνει κάτι «τρώει το ξύλο» και ανοίγει τον δρόμο για να το κάνουν οι επόμενοι χωρίς αντίδραση. Πιστεύω ότι η επίσκεψη αυτή χρησιμοποιήθηκε από συγκεκριμένους κύκλους όχι για την ουσία της, αλλά ως αφορμή για να πληγεί η εικόνα του Αρχιεπισκόπου και της Αρχιεπισκοπής Αμερικής».
Πρόσθεσε ακόμη πως «για εμάς τους κληρικούς της διασποράς, η στάση πρέπει να είναι σαφής: ανεξάρτητα από το ποια κυβέρνηση υπάρχει στην Ελλάδα, εμείς υπηρετούμε το έθνος, την Εκκλησία και τα εθνικά συμφέροντα. Η Ελλάδα μπορεί να μας πληγώνει, αλλά « το αίμα νερό δεν γίνεται». Δεν πιστεύω ότι βοηθά τα εθνικά συμφέροντα να «ροκανίζουμε τα κλαδιά» πάνω στα οποία καθόμαστε».
Αναφορικά με την εξομάλυνση των σχέσεων με το Μέγαρο Μαξίμου μετά από τη συγκεκριμένη επίσκεψη, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής τόνισε πως «υπήρξε ένα σύστημα κέντρων και παρακέντρων, με συγκεκριμένα ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται εδώ αλλά απευθύνονται κυρίως στο ελληνικό κοινό. Στην Αμερική δεν έχουν καμία αξιοπιστία- σχεδόν κανείς δεν τους ακούει. Στην Ελλάδα όμως δημιουργούν την εντύπωση ότι διχάζεται ο Ελληνισμός και καλλιεργούν ανησυχία. Με τον χρόνο και με νηφάλιες παρεμβάσεις, τα πράγματα οδηγήθηκαν προς μια πιο ομαλή κατεύθυνση».
Απαντώντας στο εάν ο ίδιος βοήθησε ή του ζητήθηκε η βοήθειά του για μια επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στον Λευκό Οίκο, ο κ. Ελπιδοφόρος δεν ήθελε να αναφερθεί σε λεπτομέρειες, λέγοντας απλώς πως ακόμη και εάν ζητήθηκε, έκανε το καθήκον του. «Δεν κάνω χάρη σε κανέναν, αυτός είναι ο θεσμικός ρόλος μου: να υπηρετώ την Ελλάδα και τα εθνικά μας συμφέροντα».
Αναφερόμενος τέλος στο όραμά του για την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής, δηλώνει πως η Αρχιεπισκοπή Αμερικής εξελίσσεται και αναπτύσσεται ραγδαία. Αυτό δεν είναι μόνο δική μας εμπειρία «στο πεδίο», στις ενορίες, αλλά και κάτι που επιβεβαιώνουν και μεγάλα μέσα, όπως πρόσφατα οι «New York Times».
«Τα στασίδια είναι γεμάτα. Το καλοκαίρι -για πρώτη φορά στην ιστορία μας στην Αμερική- αντί να αδειάζουν οι εκκλησίες λόγω διακοπών, ήταν πιο γεμάτες από ποτέ. Υπάρχει μεγάλη προσέλευση στην Ορθοδοξία. Πρέπει να ταξιδέψει κάποιος στην ενδοχώρα, σε απομακρυσμένες ενορίες, για να δει τον ενθουσιασμό για την Εκκλησία, για την πίστη μας και για τον πολιτισμό μας. Ακόμη και εκεί όπου η ελληνική γλώσσα έχει σε μεγάλο βαθμό χαθεί, η ελληνικότητα παραμένει ισχυρή. Και μάλιστα είναι μια ελληνικότητα χωρίς εθνικισμό.Αυτό είναι το όραμα: μια Ορθοδοξία ανοιχτή, ζωντανή, που εμπνέει και αγκαλιάζει όλους».
