Την Πέμπτη, 17 Ιουλίου 2025, το Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ διοργάνωσε εκδήλωση μνήμης και τιμής για τη μαρτυρική όσο και ηρωική επέτειο της 9ης Ιουλίου 1821.
Η εκδήλωση έλαβε χώρα στην Παλαιά Αρχιεπισκοπή, στον χώρο από όπου από όπου ο Εθνομάρτυρας Κυπριανός οδηγήθηκε στο Σεράγιο και, ακολούθως, στην αγχόνη.
Επίκεντρο της εκδήλωσης αποτέλεσε η παρουσίαση του ορατορίου «Ἡ 9η Ἰουλίου 1821 ἐν Λευκωσίᾳ Κύπρου», σύνθεσης βασισμένης στο ομώνυμο επικό ποίημα του Βασίλη Μιχαλίδη σε μουσική της Δρος Σοφίας Συλλούρη. Τη Δημοτική Χορωδία Ιδαλίου διηύθυνε ο μαέστρος Σολομών Κουντούρης, με τη Σοφία Συλλούρη στο πιάνο. Μονωδοί ήταν οι Δημήτρης Ιεροδιακόνου και Μιχάλης Νικολάου και αφηγητές οι Κωνσταντίνος Τσιαηλής, Καλλιόπη Παπαϊωάννου και Παναγιώτης Ζαβός.
Του ορατορίου προηγήθηκαν καλωσόρισμα από τον Γενικό Διευθυντή του Ιδρύματος κ. Χρίστο Κουκλιώτη, χαιρετισμός από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου κ. Γεώργιο και ομιλία από τη Δρα Ιστορίας Αναστασία Γιάγκου, με θέμα «Η 9η Ιουλίου 1821 και Ἡ 9η Ἰουλίου 1821 ἐν Λευκωσίᾳ Κύπρου του Βασίλη Μιχαηλίδη: η σημασία και το ιστορικό τους πλαίσιο».
Στο πλαίσιο του χαιρετισμού του, ο Αρχιεπίσκοπος ανέδειξε το αφυπνιστικό μήνυμα της 9ης Ιουλίου 1821, ως εθνικού οροσήμου και επικού ποιήματος. «Ο Βασίλης Μιχαηλίδης […] μεταγγίζει το βαρύ φορτίο του πόνου αλλά και την περηφάνια της θυσίας. Ο ποιητής μέσα από τους στίχους του δεν μας καλεί να λυπηθούμε, αλλά να αφυπνιστούμε. Δεν υμνεί το παρελθόν ως παρελθόν, αλλά ως αιώνιο παρελθόν της ελευθερίας».
Αναπτύσσοντας τον θέμα της, η Δρ Γιάγκου εξήγησε ότι η βία που ασκήθηκε στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1821 αφενός επέβαλε ένα κλίμα τρόμου στον ελληνορθόδοξο πληθυσμό του νησιού αφετέρου συνέβαλε ώστε οι Ρωμιοί του νησιού να ταυτίσουν τη μοίρα τους με αυτήν των Ρωμιών στην επαναστατημένη Ελλάδα. Τόνισε, επίσης, ότι ο Βασίλης Μιχαηλίδης, σε συγκεκριμένα ποιήματά του, έχει καταγράψει την ιστορία, τις κακουχίες τους οραματισμούς και τις προσδοκίες του τόπου, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της συλλογικής μας μνήμης.
Η εκδήλωση, την οποίαν παρουσίασε τη Επιστ. Λειτουργός του Ιδρύματος Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου, ολοκληρώθηκε με τον Εθνικό μας Ύμνο, με τη χορωδία και το κοινό να ενώνουν της φωνές τους, τιμώντας τη θυσία των μαρτύρων της 9ης Ιουλίου, με τη σκέψη στο σημερινό μας χρέος.
Το πέρας της εκδήλωσης ακολούθησε ξενάγηση στο δωμάτιο του Εθνομάρτυρα Κυπριανού και στην περιοδική έκθεση για την τραγωδία του 1974, στους χώρους της Παλαιάς Αρχιεπισκοπής, από τον Διευθυντή του Βυζαντινού Μουσείου και της Πινακοθήκης του Ιδρύματος Δρα Ιωάννη Ηλιάδη.
