Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
Η έλλειψη ιερέων είναι μια ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση, την οποία καλείται να αντιμετωπίσει άμεσα η Εκκλησία. Πολλά χωριά ερημώνουν και μαζί τους κινδυνεύει να χαθεί και η ζωντανή παρουσία της Εκκλησίας, που επί αιώνες υπήρξε σημείο αναφοράς για την πνευματική και κοινωνική ζωή των ανθρώπων. Ο ιερέας δεν αποτελεί μόνο λειτουργό των ιερών μυστηρίων, αλλά και στήριγμα της κοινότητας, παρηγοριά στις δυσκολίες και φορέα ελπίδας.
Στο πλαίσιο αυτό, η εγκύκλιος της Εκκλησίας για την Εβδομάδα Ιερατικών Κλήσεων (9-15 Μαρτίου) υπενθυμίζει την ανάγκη να ανταποκριθούν νέοι άνθρωποι στο κάλεσμα της ιεροσύνης, ώστε να συνεχιστεί η ποιμαντική παρουσία της Εκκλησίας ακόμη και στα πιο μικρά και απομακρυσμένα χωριά της πατρίδας μας. Εξάλλου, όπως τονίζεται και στην εγκύκλιο, η ιεροσύνη αποτελεί «χάρισμα και διακονία σταυρική, προσφορά ζωής προς τον Θεό και τον άνθρωπο». Ο ιερέας δεν απομακρύνεται από την κοινωνία, αλλά ζει μέσα σε αυτήν, αφουγκράζεται τις αγωνίες των ανθρώπων, στηρίζει τις οικογένειες και στέκεται δίπλα στον άνθρωπο στις χαρές και στις δοκιμασίες του.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι πρωτοβουλίες της Εκκλησίας που στοχεύουν στην καλλιέργεια και ενίσχυση των ιερατικών κλήσεων. Η ίδρυση και λειτουργία των Σχολών Μαθητείας Υποψηφίων Κληρικών αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς προσφέρει στους νέους ανθρώπους τη δυνατότητα να προετοιμαστούν πνευματικά και θεολογικά για τη διακονία της ιεροσύνης.
Αλλωστε, με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, από το 2027 για τον διορισμό ενός κληρικού ως εφημερίου θα απαιτείται να είναι απόφοιτος Σχολής Μαθητείας Υποψηφίων Κληρικών ή Θεολογικής Σχολής.
ΟΙ ΣΜΥΚ
Μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Σχολάρχης της Σχολής Μαθητείας Υποψηφίων Κληρικών (ΣΜΥΚ) Βελλάς Ιωαννίνων και Πρωτοσύγκελλος της Μητροπόλεως Ιωαννίνων Αρχιμανδρίτης Θωμάς Ανδρέου τονίζει ότι οι εν λόγω Σχολές είναι ένα μεγάλο όραμα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, με στόχο να εκπαιδευτούν νέοι που αισθάνονται την κλήση της ιεροσύνης, ώστε αργότερα, αφού χειροτονηθούν, να μπορούν να διοριστούν και να υπηρετήσουν την Εκκλησία.
Στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα τρεις σχολές: δύο ανήκουν στην Εκκλησία της Ελλάδος, η μία στην Αθήνα, στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή, και η δεύτερη στη Βελλά Ιωαννίνων, στην ιστορική Ιερά Μονή Βελλάς. Η τρίτη ανήκει στην Εκκλησία της Κρήτης και έχει έδρα τα Χανιά. Ο π. Θωμάς κάνει γνωστό ότι το προσωπικό των σχολών αποτελείται από κληρικούς και λαϊκούς με υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα, μεταπτυχιακά, διδακτορικά και μεταδιδακτορικά, και εξασφαλίζει ότι οι υποψήφιοι και οι κληρικοί που ξεκινούν τη φοίτησή τους θα λάβουν σοβαρή μορφωτική κατάρτιση αλλά και θα καλλιεργήσουν το εκκλησιαστικό ήθος, απαραίτητο για τη μετέπειτα διακονία τους, όπου και αν τους αναθέσει ο επίσκοπος.
ΔΙΕΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Η εκπαίδευση στις Σχολές Μαθητείας Υποψηφίων Κληρικών διαρκεί δύο χρόνια και χωρίζεται σε δύο στάδια. Το πρώτο έτος επικεντρώνεται στη θεωρητική κατάρτιση: οι σπουδαστές παρακολουθούν μαθήματα πανεπιστημιακού επιπέδου όπως ποιμαντική, κατηχητική, ρητορική, ομιλητική, πατρολογία, δογματική, αλλά και το βασικό μάθημα της τελετουργικής, που διδάσκεται από τους σχολάρχες κάθε σχολής.
Τα δύο πρώτα εξάμηνα του πρώτου έτους, χειμερινό και εαρινό, ολοκληρώνουν τη θεωρητική κατάρτιση των ιεροσπουδαστών, καλύπτοντας όλα τα βασικά μαθήματα που τους προετοιμάζουν για τη μετέπειτα διακονία τους. Το δεύτερο έτος εστιάζει στην πρακτική άσκηση στις κατά τόπους μητροπόλεις από τις οποίες προέρχονται οι σπουδαστές, με συστατική επιστολή του μητροπολίτη. Παράλληλα, προετοιμάζουν την πτυχιακή τους εργασία, η οποία κατατίθεται στο τέλος του έτους για την απόκτηση του πτυχίου. Με αυτόν τον τρόπο, η εκπαίδευση συνδυάζει τη θεωρία με την πράξη, διασφαλίζοντας ότι οι μελλοντικοί ιερείς είναι πλήρως έτοιμοι να αναλάβουν την ποιμαντική τους διακονία.
ΤΡΟΠΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ
Οσον αφορά τον τρόπο εισαγωγής των υποψηφίων στις σχολές, οι θέσεις έχουν ήδη προκηρυχθεί, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής δικαιολογητικών την 3η Απριλίου. Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να απευθυνθούν στις κατά τόπους σχολές για να ενημερωθούν αναλυτικά σχετικά με τη διαδικασία και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Επίσης, ο π. Θωμάς, κάνει ξεκάθαρο ότι όσον αφορά τον αριθμό των υποψηφίων, θεωρείται αναγκαίο να αυξηθεί. Οι ανάγκες για την πλήρωση των εφημεριακών θέσεων είναι ήδη σημαντικές, ενώ οι συνταξιοδοτήσεις των κληρικών επιτείνουν την ανάγκη για νέους ιερείς. «Η Εκκλησία έχει μεγάλη ανάγκη από νέους ανθρώπους που επιθυμούν να αφιερωθούν στην ιεροσύνη. Η εγγραφή και η συμμετοχή στις σχολές αυτές αποτελεί βασικό βήμα για την κατάλληλη προετοιμασία τους, ώστε, αφού ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, να μπορέσουν να αναλάβουν με επάρκεια και ζήλο την ποιμαντική τους διακονία, εκεί όπου η Εκκλησία και ο επίσκοπος τους ορίσουν» σημειώνει ο π. Θωμάς και συμπληρώνει ότι είναι πράγματι εμφανής η έλλειψη ιερέων σε πολλές περιοχές της χώρας. Στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου οι ενορίες είναι πολυπληθείς και η υποστήριξη των κληρικών αρκετή, το πρόβλημα δεν είναι τόσο έντονο. Ωστόσο, στις περιφερειακές Μητροπόλεις και, κυρίως, στα χωριά που ερημώνουν, η ανάγκη για έναν ιερέα γίνεται αισθητή με δραματικό τρόπο. Ακόμη και σε κοινότητες με λίγους κατοίκους, η παρουσία του ιερέα αποτελεί ουσιαστική στήριξη για τη θρησκευτική ζωή, την κοινωνική συνοχή και την ενίσχυση των ανθρώπων.
ΕΝΑΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΤΡΕΙΣ ΕΝΟΡΙΕΣ
Παράλληλα, ο π. Θωμάς επισημαίνει ότι σε μεγάλες πόλεις μπορεί να υπάρχουν τρεις ή τέσσερις ιερείς σε μια ενορία, γεγονός που διευκολύνει την εξυπηρέτηση των πιστών και τη τέλεση των λειτουργιών. Αντίθετα, σε πολλές επαρχιακές περιοχές, ένας μόνο ιερέας καλείται να καλύψει τρεις ή και τέσσερις ενορίες, αντιμετωπίζοντας όχι μόνο το πλήθος των θρησκευτικών καθηκόντων, αλλά και τις ανάγκες των πιστών σε προσωπικό και πνευματικό επίπεδο. Αυτό καθιστά σαφές ότι το πρόβλημα δεν είναι προσωρινό ούτε περιφερειακό, αντίθετα, η έλλειψη ιερέων βαίνει αυξανόμενη και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Η ενίσχυση των ιερατικών κλήσεων και η προετοιμασία νέων κληρικών αποτελεί μονόδρομο, προκειμένου να διατηρηθεί ζωντανή η ποιμαντική παρουσία της Εκκλησίας σε κάθε γωνιά της χώρας, από τα μεγάλα αστικά κέντρα έως τα πιο απομακρυσμένα χωριά.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
