Εκδόθηκε από το «Κέντρο Εκκλησιαστικών, Ιστορικών και Πολιτισμικών Μελετών» (ΚΕΙΠΜ) της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας ο όγδοος τόμος του περιοδικού επιστημονικού συγγράμματος «Δελτίο Σαμιακών Σπουδών», ο οποίος καλύπτει τη διετία 2025 – 2026.
Στον τόμο αυτό, τον οποίο επιμελήθηκε ειδική επιστημονική επιτροπή, με την διεύθυνση και γενική επιμέλεια του Καθηγητή Μ. Γ. Βαρβούνη, που αριθμεί 400 σελίδες περιλαμβάνονται, ως συνήθως, μελέτες, σύμμεικτα, βιβλιογραφίες και βιβλιοκρισίες, που απεικονίζουν την πορεία των σαμιακών σπουδών, και την πρόοδο τόσο της επιστημονικής έρευνας όσο και των σαμιακών γραμμάτων. Τις τυπογραφικές διορθώσεις επιμελήθηκε ο κ. Νίκος Ορφανός, συνεργάτης του ΚΕΙΠΜ και της Τοπικής Εκκλησίας.
Στο πρώτο μέρος περιλαμβάνονται οι μελέτες του Μητροπολίτη Σάμου και Ικαρίας κ. Ευσεβίου για την εικόνα του φιλανθρωπικού και κοινωνικού έργου της Εκκλησίας σήμερα, του Καθηγητή και Διευθυντή του ΚΕΙΠΜ για τα καλοκαιρινά πανηγύρια της Σάμου, μεταξύ παράδοσης, ανανέωσης και νεωτερικότητας και για την Ιερά Μητρόπολη Ικαρίας (1924 – 1931), την ιστορία και την παράδοσή της, καθώς και σε συνεργασία με τον Καθηγητή Παν. Τζουμέρκα για πέντε ιστορικά έγγραφα της Σάμου στο αρχείο του Βατικανού [Bibliotheca Apostolica Vaticana, κώδικας Vaticanus Gr. 2465], ως μαρτυρίες για την ιστορική συγκυρία και την καθημερινή ζωή. Επίσης οι μελέτες των Ευαγγελίας Γεωργιτσογιάννη για τη σαμιακής καταγωγής σπουδαία λυρική τραγουδίστρια Χαρίκλεια Νταρκλέ από τη Ρουμανία, της Ελπίδας Κατσικογιάννη για εικόνες της καθημερινότητας στη Σάμο προεπαναστατικά και κατά την Επανάσταση του 1821, του Κωστή Κοκκινόφτα για τον Σάμιο ‘μαρμαροκόνο’ Ιωάννης Ζαμπούνη και το έργο του στην Κύπρο, της Νάντιας Μαχά για τις πολλαπλές όψεις της υλικότητας ενός «ζακέτου» από τη Σάμο, του Στ. Μουζάκη για τη διαθήκη του Παναγιώτη Φραζί από το Βαθύ της νήσου Σάμου το 1815 και του Μιχάλη Φύλλα για τη Σάμο μέσα από τα δημοσιεύματα του αθηναϊκού τύπου κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης Ιούλιος 1974 – Δεκέμβριος 1975.
Ακολουθούν τα πρακτικά της Επιστημονικής Ημερίδας «1775 – 2025: 250 χρόνια παρουσίας και προσφοράς της Ιεράς Μονής Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Λευκάδος Ικαρίας», που έγινε στην Ικαρία το 2025, με τις ανακοινώσεις των Μ. Γ. Βαρβούνη για το πέρασμα των Κολλυβάδων από τη Σάμο και την Ικαρία, του Κωνσταντίνου Κανέλλου για τον όσιο Νήφωνα τον Νέο Κοινοβιάρχη ως κτήτορα της Ιεράς Μονής Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Λευκάδος Ικαρίας, του Αρχιμ. Σωτηρίου Κοσμοπούλου, Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας, για τους Κολλυβάδες και το πνευματικό κίνημα της φιλοκαλικής αναγέννησης του 18ου αιώνος και της Γερόντισσας Ευνίκης, Καθηγουμένης της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής Σάμου, για τον άγιο Μακάριο και την Ιερά Μονή Ευαγγελισμού Λευκάδος Ικαρίας.
Στη συνέχεια παρατίθενται τα «Σύμμεικτα», όπου περιλαμβάνονται σύντομα κείμενα των Μ. Γ. Βαρβούνη για ορισμένες εκκλησιαστικές επιγραφές από το Καρλόβασι, τα νέα αποκτήματα της συλλογής αντιμηνσίων της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας και μια τοπική λατρευτική παράδοση του Παλαιού Καρλοβάσου, καθώς και του Γ. Βοϊκλή για παιδικές αναμνήσεις από τα έθιμα του χωριού Καστανιά Σάμου και για ένα «Ημερολόγιο» της επανάστασης του 1912 στη Σάμο στο βιβλίο «Αιγαιομάχοι της Ικαρίας» του Χ. Φουντούλη, καθώς και του Αρχιμ. Χριστόδουλου Σελλή, Ιεροκήρυκα της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου και Ικαρίας, για την έκδοση του επετειακού τόμου σχετικά με τον εορτασμό των 200 χρόνων από την επέτειο της 6ης Αυγούστου, από την Ιερά Μητρόπολη Σάμου. Ο τόμος ολοκληρώνεται με την δέκατη τέταρτη συμβολή στη Λαογραφική Βιβλιογραφία Σάμου, που επιμελήθηκε και συγκρότησε ο Καθηγητής Μ. Γ. Βαρβούνης, καθώς και πολλές βιβλιοκρισίες, μέσω των οποίων παρουσιάζεται και απεικονίζεται η επιστημονική και πνευματική κίνηση στο πλαίσιο των σαμιακών γραμμάτων, για την περίοδο 2024 – 2026.
Ο νέος αυτός τόμος του επιστημονικού περιοδικού του ΚΕΙΠΜ εκδόθηκε, όπως άλλωστε και οι προηγούμενοι επτά ογκώδεις τόμοι του ίδιου περιοδικού, χάρη στην πατρική μέριμνα και φροντίδα του Μητροπολίτη Σάμου και Ικαρίας κ. Ευσεβίου, ο οποίος από την αρχή αγκάλιασε το εγχείρημα της έκδοσης, στηρίζοντάς το με κάθε τρόπο, ηθικά και υλικά. Και βέβαια χάρη στη συνεργασία των συγγραφέων των επιμέρους άρθρων και κειμένων, οι οποίοι για μια ακόμη φορά εμπιστεύθηκαν στο περιοδικό μας τα προϊόντα του ερευνητικού, πνευματικού και συγγραφικού μόχθου τους, προάγοντας τις σαμιακές σπουδές, και πλουτίζοντας την τοπική επιστημονική βιβλιογραφία.
Η έκδοση του περιοδικού στοχεύει στην ανάδειξη και τον επιστημονικό εξοπλισμό μιας νέας γενιάς ερευνητών, με την ελπίδα ότι αν έχοντας τέτοιον επιστημονικό οπλισμό δραστηριοποιηθούν ανάλογα στις τοπικές κοινωνίες των νησιών, θα καλλιεργηθεί και στον τόπο μας σταδιακά η παράδοση της ενασχόλησης με την τοπική ιστορία και τον τοπικό πολιτισμό ανθρώπων που μπορούν να το κάνουν αποτελεσματικά.. Μόνον έτσι οι σαμιακές σπουδές, όπως άλλωστε και οι ελληνικές τοπικές σπουδές γενικότερα θα στηριχθούν στα μεθοδολογικά και θεωρητικά εργαλεία εκείνα που θα τις αναδείξουν, όπως και πράγματι είναι, σε σημαντικότατο κομμάτι της επιστημονικής έρευνας.
