Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε την Πέμπτη 30/4, στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας, τα έργα αποκατάστασης και συντήρησης τριών σημαντικών ρωμαϊκών μνημείων: της Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής (εργαστηρίου του Φειδία), του συγκροτήματος των Νοτίων Θερμών και των Θερμών του Λεωνιδαίου. Όπως αναφέρει σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το έργο υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, δια της Διευθύνσεως Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, και της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, με χρηματοδότηση 3.607.000 ευρώ, από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικά μνημεία του αρχαιολογικού χώρου της Αρχαίας Ολυμπίας, τα οποία, μέχρι σήμερα, δεν είχαν τύχει της απαιτούμενης φροντίδας.
«Η Αρχαία Ολυμπία και οι αξίες που εκπέμπει, ξεφεύγουν από τα στενά όρια της πατρίδας μας και της Ευρώπης. Απευθύνονται σε όλον τον κόσμο. Μετά από την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά την πρώτη επίσκεψή μου στον χώρο, συζητήσαμε με τους συνεργάτες μου ότι πρέπει να αναδείξουμε τη μακρά ιστορική της διάρκεια, καθώς διαπιστώσαμε ότι ήταν αρκετά χρόνια που ο αρχαιολογικός χώρος της Ολυμπίας εχείμαζε. Εκπονήθηκε, από το Υπουργείο Πολιτισμού, στρατηγικό σχέδιο ώστε να ξεκινήσουν άμεσα οι ενταγμένες σ’ αυτό απαραίτητες μελέτες για την αποκατάσταση, συντήρηση, προστασία και ανάδειξη των Ρωμαϊκών Μνημείων, στον αρχαιολογικό χώρο. Η Αρχαία Ολυμπία είναι γνωστή για τα περίφημα αρχαϊκά γλυπτά, για τους ναούς, τα κλασικά χρόνια και, κυρίως, για το ιερό στο οποίο διεξάγονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Ωστόσο, υπήρξε ένας σημαντικός χώρος για τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, ως ένα από τα επιφανέστερα τοπόσημα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, στον ανατολικό της κόσμο. Το Ταμείο Ανάκαμψης μας έδωσε την ευκαιρία να ενταχθούν τα τρία μνημεία που σήμερα εγκαινιάσαμε. Επίσης, το νέο πωλητήριο το οποίο είναι έργο του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων», δήλωσε μεταξύ άλλων η Λίνα Μενδώνη. Και συνέχισε:
«Στην πραγματικότητα εγκαινιάσαμε στον αρχαιολογικό χώρο, τέσσερα σημαντικά έργα υποδομής. Παράλληλα, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, προχωρούν και τα νέα έργα: Η αποκατάσταση του Οκταγώνου, η συνέχιση των εργασιών στο Γυμνάσιο, η ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου και η αποκατάσταση του Κρονίου λόφου. Σημειώνω, ότι η Ολυμπία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του εθνικού σχεδιασμού για την προστασία των μνημείων από την κλιματική αλλαγή, αποτελώντας βασικό πυλώνα της στρατηγικής μας για τα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Παράλληλα, πρωτοπορεί στον τομέα της βιοποικιλότητας, αποδεικνύοντας ότι οι αρχαιολογικοί χώροι είναι όχι μόνο φορείς ιστορίας αλλά και κοιτίδες ζωής. Κοιτάζουμε, ήδη, το μέλλον. Η Αρχαία Ολυμπία θα είναι από τους πρώτους χώρους όπου θα εφαρμοστούν καινοτόμες δράσεις με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών, ενισχύοντας τη διεθνή της προβολή. Χρωστάμε όλοι στην Ολυμπία. Και η δέσμευσή μας είναι ξεκάθαρη: Θα συνεχίσουμε να επενδύουμε, να προστατεύουμε και να αναδεικνύουμε αυτόν τον μοναδικό τόπο, αντάξια της ιστορίας και της παγκόσμιας σημασίας του. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι εργάστηκαν για την υλοποίηση των έργων: Τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας, τις Διευθύνσεις Αναστήλωσης και Συντήρησης, τον ΟΔΑΠ, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας, καθώς και όλους τους εργαζόμενους, επιστήμονες και συνεργάτες».
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, η ανάδειξη των οικοδομημάτων της ρωμαϊκής περιόδου προσδίδει νέα δυναμική στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας. Αναβαθμίζεται μια εξαιρετικά σημαντική μνημειακή ενότητα, η οποία εντάσσεται πλέον στον επισκέψιμο πυρήνα του χώρου, διευρύνοντάς τον κατά, τουλάχιστον, δέκα στρέμματα. Με τον τρόπο αυτό, επεκτείνεται η περιήγηση πέραν της κλασικής αρχαιότητας, ενώ επιμηκύνεται ουσιαστικά ο χρόνος παραμονής των επισκεπτών.
Η Παλαιοχριστιανική Βασιλική αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ολυμπίας, καθώς διατηρεί πλήρως τα κατάλοιπα της κλασικής φάσης του κτηρίου, το οποίο, βάσει των ευρημάτων, έχει ταυτιστεί με το Εργαστήριο του Φειδία. Παράλληλα, σώζονται σε μεγάλο ύψος οι τοιχοποιίες της μεταγενέστερης ρωμαϊκής φάσης. Πρόκειται για ένα από τα ελάχιστα μνημεία του χώρου με αδιάλειπτη χρήση από την κλασική έως και τη βυζαντινή εποχή. Στο πλαίσιο του έργου, επιτεύχθηκε η επαναφορά του μνημείου στην κατάσταση που βρισκόταν πριν τις γερμανικές ανασκαφές και έγινε αναστήλωση και αποκατάσταση των αρχιτεκτονικών του στοιχείων, που διασφαλίζουν τη μακροχρόνια προστασία και ανάδειξή του.
Το συγκρότημα των Νοτίων Θερμών, εκτός του περιβόλου της Άλτεως, αποτελεί σύνθετο οικοδόμημα με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και σημαντική ιστορική αξία. Οι εργασίες περιέλαβαν στερέωση, αποκατάσταση και ανάδειξη των σωζόμενων καταλοίπων, διαμόρφωση διαδρομών επισκεπτών και έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, καθιστώντας το μνημείο πλήρως αναγνώσιμο και επισκέψιμο.
Οι Θέρμες του Λεωνιδαίου, που χρονολογούνται στον 3ο αιώνα μ.Χ., αποτελούν μοναδικό λουτρικό συγκρότημα, καθώς διατηρούν σχεδόν ακέραιη την οροφή τους, τα ψηφιδωτά δάπεδα, το σύστημα θέρμανσης και το υδραυλικό τους δίκτυο. Οι επεμβάσεις επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση των τοιχοποιιών, τη στεγανοποίηση και τη συντήρηση των αρχιτεκτονικών και διακοσμητικών στοιχείων.
Όπως επισημαίνει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, οι παρεμβάσεις επί των συγκεκριμένων μνημείων αποτελούν την αφετηρία της Πολιτιστικής Διαδρομής «Ο Δρόμος προς τη Δύση. Από τον Όμηρο στον Θερβάντες», η οποία έχει ενταχθεί στα έργα του ΥΠΠΟ, που χρηματοδοτούνται από ΤΑΑ. Στόχος είναι η ανάδειξη του μνημείου και η ένταξή του στον επισκέψιμο πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου. Παράλληλα, το Υπουργείο Πολιτισμού και ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων παραδίδουν στους επισκέπτες νέες, σύγχρονες υποδομές υποδοχής στην Αρχαία Ολυμπία, συνολικής έκτασης 446 τ.μ. Το έργο, προϋπολογισμού 745.584,79 ευρώ- πλέον Φ.Π.Α.-, περιλαμβάνει νέο εκδοτήριο, αναβαθμισμένο πωλητήριο και σύγχρονους χώρους υγιεινής, ενώ πλαισιώνεται από προηγμένες ψηφιακές υπηρεσίες, όπως ο ψηφιακός ξεναγός Hellenic Heritage Guide, ψηφιακή σήμανση και εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας.
Η απόδοση των νέων υποδομών, σε συνδυασμό με τις εκτεταμένες επεμβάσεις στα μνημεία, σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την Αρχαία Ολυμπία, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά την εμπειρία του επισκέπτη και ενισχύοντας τον διεθνή χαρακτήρα του κορυφαίου αυτού μνημειακού συνόλου.
Στα εγκαίνια μεταξύ άλλων παρευρέθηκαν ο πατέρας Νεκτάριος, εκπρόσωπος του σεβασμιότατου μητροπολίτη Ηλείας, ο Άρης Παναγιωτόπουλος δήμαρχος Αρχαίας Ολυμπίας, οι βουλευτές Ηλείας Ανδρέας Νικολακόπουλος και Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου από τη Νέα Δημοκρατία και Μιχάλης Κατρίνης από το ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Κοροβέσης αντιπεριφερειάρχης Ηλείας, ο Παναγιώτης Μπράμος αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Δυτικής Ελλάδας, η Νικολέττα Διβάρη-Βαλάκου πρόεδρος του Δ.Σ. του ΟΔΑΠ, η Δρ. Ολυμπία Βικάτου διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ο Θέμης Βλαχούλης διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, η Έφη Χωραφά τμηματάρχης Έργων της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, η Ερωφίλη Κόλλια προϊσταμένη της ΕΦΑ Ηλείας, η Μαρία Αργυροπούλου τμηματάρχης της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, ο υποδιευθυντής του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και διευθυντής των γερμανικών ανασκαφών στην Ολυμπία Dr. Oliver Pilz και πλήθος κόσμου.
