Καθώς ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ετοιμάζεται για το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό με προορισμό την Τουρκία, ενόψει ενός σημαντικού χριστιανικού ορόσημου που συνδέεται με την κοινή ιστορική πορεία Καθολικών και Ορθοδόξων, αναζωπυρώνονται οι ελπίδες για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, όπως αναφέρει η Associated Press. Το ιστορικό ελληνικό ορθόδοξο σεμινάριο παραμένει κλειστό από το 1971, αλλά η επικείμενη επίσκεψη του Ποντίφικα και οι πρόσφατες διεθνείς συζητήσεις φαίνεται να έχουν δημιουργήσει μια νέα δυναμική.
Η Σχολή της Χάλκης, χτισμένη στο νησί Heybeliada κοντά στην Κωνσταντινούπολη, υπήρξε για δεκαετίες βασικό κέντρο ορθόδοξης θεολογικής εκπαίδευσης. Εκεί φοίτησαν πολλοί μελλοντικοί κληρικοί και πατριάρχες, ανάμεσά τους και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος ηγείται περίπου 300 εκατομμυρίων Ορθοδόξων σε όλο τον κόσμο.
Μετά το κλείσιμό της, λόγω νόμων που περιόριζαν την ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση, διάφοροι θρησκευτικοί ηγέτες και οργανώσεις υπέρ των δικαιωμάτων πίεσαν επί δεκαετίες για την επαναλειτουργία της. Παρά τις αλλαγές που αργότερα επέτρεψαν την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Τουρκία, η Χάλκη παρέμεινε κλειστή.
Το θέμα επανήλθε στο προσκήνιο τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά τη συνάντηση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον τότε Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Τότε, ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι η Τουρκία θα «κάνει το μέρος της» ως προς την επαναλειτουργία, παρότι είχε συνδέσει την εξέλιξη αυτή με αντίστοιχα βήματα της Ελλάδας υπέρ των δικαιωμάτων των μουσουλμανικών κοινοτήτων.
Σήμερα, το κτίριο της σχολής βρίσκεται σε διαδικασία ανακαίνισης, περιβαλλόμενο από σκαλωσιές. Στο εσωτερικό, κάποιοι χώροι όπως οι κοιτώνες του κλήρου και δύο αίθουσες διδασκαλίας έχουν ήδη αποκατασταθεί και παραμένουν έτοιμοι να δεχτούν φοιτητές, εφόσον υπάρξει επίσημη απόφαση για άνοιγμα.
Η επίσκεψη του Πάπα στη χώρα —όπου θα συναντήσει τον Ερντογάν και θα συμμετάσχει με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο σε εκδηλώσεις για τα 1.700 χρόνια από τη Σύνοδο της Νίκαιας, πριν συνεχίσει στο Λίβανο— έχει προσδώσει νέα ώθηση στο ζήτημα.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξος. Σε συνέντευξή του στο Associated Press, δήλωσε ότι η Τουρκία είναι πλέον «έτοιμη να κάνει το μεγάλο βήμα προς όφελος της χώρας, προς όφελος των μειονοτήτων και προς όφελος των θρησκευτικών και μειονοτικών δικαιωμάτων σε αυτή τη χώρα» μέσω της επαναλειτουργίας της σχολής.
Όπως αποκάλυψε, έχει συσταθεί επιτροπή από εκπροσώπους του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της τουρκικής κυβέρνησης, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει διαβουλεύσεις. Ο ίδιος εξέφρασε την πεποίθηση ότι η σχολή ενδέχεται να μπορέσει να δεχτεί ξανά φοιτητές «μέχρι την αρχή της επόμενης ακαδημαϊκής χρονιάς». Παράλληλα, χαρακτήρισε την παρατεταμένη παύση λειτουργίας της Χάλκης ως «πολιτικό και διπλωματικό αναχρονισμό που δεν βοηθά τη χώρα μας», σημειώνοντας: «Έχουμε τόσα πολλά ιδιωτικά πανεπιστήμια και ιδιωτικά σχολεία στην Τουρκία, άρα το να παραμένει μόνο η Χάλκη κλειστή δεν βοηθά την Τουρκία, δεν βοηθά κανέναν».
Ο Αρχιεπίσκοπος, ο οποίος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, δεν είχε τη δυνατότητα να σπουδάσει στη Χάλκη λόγω του κλεισίματος, αλλά υπηρέτησε ως ηγούμενός της επί οκτώ χρόνια. Η προσωπική του σχέση με τον χώρο είναι έντονη.
Όπως είπε, «Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης είναι στην καρδιά μου». Για τον ίδιο, η σημασία της σχολής δεν περιορίζεται στο παρελθόν, αλλά στο ιδιαίτερο πνεύμα της, το οποίο ο ίδιος περιγράφει ως ανοιχτό «σε νέες ιδέες, στον διάλογο και στη συνύπαρξη, ενώ απορρίπτει τον εθνικισμό και τη ρητορική μίσους». Και καταλήγει: «Ολόκληρος ο κόσμος χρειάζεται μια σχολή με αυτό το πνεύμα».
