Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ*
«Ιδού εγώ, Κύριε, απόστειλόν με». Με αυτά τα λόγια ξεκίνησε ο π. Ιερώνυμος την πορεία του στην ιεροσύνη, την 10η Δεκεμβρίου 1967, σαν ένα παιδί που παίρνει το πρώτο του μεγάλο βήμα σε έναν δρόμο γεμάτο ευθύνες και προσδοκίες. Η πορεία του σφραγίστηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2008, όταν εξελέγη 20ος Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος, αναλαμβάνοντας τον θρόνο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, έπειτα από δεκαετίες πίστης και στοργής στο ποίμνιό του ως Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας, μια θέση που υπηρέτησε με συνέπεια και αγάπη από το 1981.
Η ενθρόνισή του στον Καθεδρικό Ναό των Αθηνών, στις 16 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους, δεν ήταν απλώς μια τυπική τελετή, ήταν η στιγμή που η αφοσίωση, η σοφία και η καρδιά ενός ανθρώπου συναντούσαν την Ιστορία, σηματοδοτώντας την αρχή μιας νέας εποχής για την Εκκλησία και για όλη την Ελλάδα.
Η ζωή και η διακονία του Μακαριωτάτου Ιερωνύμου Β΄ συνθέτουν ένα αδιάκοπο ταξίδι αφοσίωσης, αγάπης και δημιουργίας. Από τα πρώτα του βήματα στην ιεροσύνη έως την ενθρόνισή του ως Αρχιεπισκόπου, η πορεία του χαρακτηρίζεται από την προσευχή, την ανοιχτή καρδιά, την ενσυναίσθηση και την ακούραστη φροντίδα για τον άνθρωπο και την κοινωνία.
ΕΡΓΟ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ
Στα δεκαοκτώ χρόνια της Αρχιεπισκοπίας του, ο Μακαριώτατος κατέθεσε ένα έργο που δεν εξαντλείται στον λόγο ή στη θεσμική παρουσία, αλλά αποτυπώνεται σε συγκεκριμένες δομές φροντίδας, αλληλεγγύης, παιδείας και πολιτισμού, απλωμένες σε ολόκληρο το κοινωνικό σώμα. Με σταθερό προσανατολισμό τον άνθρωπο που δοκιμάζεται -τον ηλικιωμένο, το παιδί, τον ασθενή, τον ευάλωτο, τον μαθητή, την οικογένεια- η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών αναπτύσσει ένα πλέγμα κοινωνικής μέριμνας πρωτοφανές σε έκταση και ποιότητα.
Εμβληματικό παράδειγμα αποτελεί το Κέντρο Γεροντολογίας και Προνοιακής Υποστήριξης «Αγιος Πορφύριος» στο Δήλεσι Βοιωτίας, ένα υπερσύγχρονο πρότυπο κέντρο φροντίδας της τρίτης ηλικίας, που αποτυπώνει τη σύζευξη ποιμαντικής ευθύνης και επιστημονικής επάρκειας.
Στον ίδιο άξονα κινούνται δομές όπως οι Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης για άτομα με νοητική υστέρηση, το Ιδρυμα «Μαρία Κόκκορη», αλλά και η Στέγη Κατακοίτων Γερόντων, που προσφέρουν όχι απλώς περίθαλψη, αλλά αξιοπρέπεια ζωής.
ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΙ
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην παιδεία και τη νεότητα, με τη λειτουργία του Κοινωνικού Φροντιστηρίου, των κατασκηνώσεων και του Κέντρου Παιδείας, Πολιτισμού και Εθελοντισμού «Αγία Φιλοθέη η Αθηναία», καθώς και με εκπαιδευτικές δομές όπως το Ιδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως.
Παράλληλα, η πολιτιστική και πνευματική ταυτότητα της Εκκλησίας ενισχύθηκε με θεσμούς όπως το Πολιτιστικό Κέντρο στο Ρουφ, η Βιβλιοθήκη της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, το Αρχοντικό των Μπενιζέλων, αλλά και η Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β΄ στα Οινόφυτα, ως ζωντανά κύτταρα μνήμης, γνώσης και διαλόγου με την κοινωνία.
ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ
Σημαντικός υπήρξε και ο ρόλος της Εκκλησίας στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, με την ίδρυση της Γραμματείας Καταπολέμησης Ανθρωπιστικής Κρίσης και τη θεσμική διασύνδεση με την Ευρωπαϊκή Ενωση, αξιοποιώντας χρηματοδοτικά εργαλεία προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
Ως Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος προεδρεύει σε δεκάδες ιδρύματα, κληροδοτήματα και κοινωνικούς φορείς. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι είναι πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΛΙΚΑΡ) και πρόεδρος του νεοσύστατου Κέντρου Ερευνας και Μελέτης της Βοιωτίας Διαχρονικά.
ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ
Ο Μακαριώτατος διατηρεί μια Εκκλησία παρούσα αλλά διακριτική, η οποία γνωρίζει πότε να μιλήσει και πότε να κρατήσει αποστάσεις. Στις σχέσεις με την Πολιτεία κατέδειξε ότι είναι άνθρωπος των ισορροπιών, εξαιρετικός στις διαπραγματεύσεις, ικανός να διαχειρίζεται πρόσωπα και καταστάσεις με ψυχραιμία και μετρημένα βήματα, αφήνοντας το στίγμα του με ήσυχη αποφασιστικότητα. Η προσέγγισή του δεν επιδιώκει κομματική ταύτιση, αλλά επιμένει ότι η Εκκλησία δεν πολιτεύεται ως κόμμα, ενώ συνάμα καλεί σε ενότητα και συνεργασία για κρίσιμα θέματα όπως η εκκλησιαστική περιουσία, η εκπαίδευση και η κοινωνική συνοχή, συζητώντας με πολιτικούς όλων των αποχρώσεων.
ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ
Κατά την περίοδο των τελευταίων κυβερνήσεων, υπήρξαν στιγμές κατά τις οποίες η Εκκλησία εξέφρασε δημόσια και σαφώς διαφορετικές θέσεις από την Πολιτεία, όπως σε νομοθετήματα που αφορούσαν τον γάμο και την τεκνοθεσία ομόφυλων ζευγαριών, προκαλώντας αντιπαραθέσεις στον δημόσιο διάλογο. Παρά τις προκλήσεις, ο Αρχιεπίσκοπος επέδειξε ψυχραιμία, στρατηγική και μέτρο, κρατώντας την Εκκλησία σε θέση αρχών χωρίς ρήξη και με έμφαση στην θεσμική σταθερότητα, τιμώντας τον θεσμικό ρόλο της Εκκλησίας ως φορέα κοινωνικής παρουσίας και πνευματικής καθοδήγησης.
Η στάση του για κρίσιμα θέματα όπως η πανδημία, η μεταναστευτική κρίση, η κλιματική αλλαγή και η ενίσχυση του διαλόγου Ορθοδόξων-Καθολικών
Παράλληλα με το εσωτερικό έργο της Εκκλησίας, ο Μακαριώτατος διατήρησε σταθερές επαφές με διεθνείς θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες, ενισχύοντας το θεσμικό κύρος της Εκκλησίας της Ελλάδος σε ευρύτερο πλαίσιο. Μία από τις πιο σημαντικές διεθνείς επαφές του ήταν με τον Πάπα Φραγκίσκο. Στις 16 Απριλίου 2016, ο Αρχιεπίσκοπος συναντήθηκε στη Λέσβο με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, τον Πάπα και τον τότε Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, με στόχο την ανάδειξη της προσφυγικής κρίσης. Η επίσκεψη αυτή καλύφθηκε τηλεοπτικά από όλα τα μεγάλα διεθνή δίκτυα και προσέλκυσε το παγκόσμιο ενδιαφέρον για την κατάσταση των προσφύγων. Στο hot spot της Μόριας, οι ηγέτες συνυπέγραψαν διακήρυξη προς την παγκόσμια κοινότητα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη άμεσης και οργανωμένης ανταπόκρισης στην ανθρωπιστική κρίση.
ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ
Στις 4 Δεκεμβρίου 2021, ο Μακαριώτατος υποδέχθηκε στην Αθήνα τον Πάπα Φραγκίσκο κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Ελλάδα. Στη συνάντηση αυτή συζητήθηκαν κρίσιμα ζητήματα διεθνούς ενδιαφέροντος, όπως η πανδημία, η μεταναστευτική κρίση, η κλιματική αλλαγή, αλλά και η ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ Ορθοδοξίας και Καθολικισμού. Οι δύο Προκαθήμενοι επισφράγισαν τη συνάντησή τους με ανταλλαγή μηνυμάτων αδελφοσύνης και προτροπής για συνέχιση του διαλόγου, προωθώντας τη συνεργασία και την κοινή προσπάθεια για ειρήνη, ενότητα και αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των Χριστιανών.
ΓΛΥΠΤΑ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ
Η σημασία των διεθνών σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος αναδείχθηκε ακόμη πιο παραστατικά με την ιστορική τελετή επανένωσης τριών θραυσμάτων από τα γλυπτά του Παρθενώνα, που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης. Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία ξεκίνησε με τη δωρεά των θραυσμάτων από τον Πάπα Φραγκίσκο και ολοκληρώθηκε με τη μεταφορά τους στην Αθήνα, αποτελεί μοναδικό σύμβολο συνεργασίας, διαλόγου και αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ Ορθοδοξίας και Καθολικισμού.
Κατά την τελετή, ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος τόνισε ότι η πράξη αυτή δεν αφορά μόνο την επανένωση των θραυσμάτων στον φυσικό τους χώρο, αλλά αποτελεί ιστορική απόδειξη της δύναμης των αδελφικών σχέσεων μεταξύ των χριστιανών, βασισμένων στην αλήθεια, την αγάπη και τον αλληλοσεβασμό. Η καθοριστική συμβολή του Μακαριώτατου ήταν η οργανωτική και θεσμική καθοδήγηση της διαδικασίας, η προσωπική του δέσμευση ώστε η πρωτοβουλία να ολοκληρωθεί με σεβασμό στις διαδικασίες και την ιστορική αξία των θραυσμάτων, καθώς και η ικανότητά του να συντονίσει τις ελληνικές και διεθνείς πλευρές για την επιτυχία αυτού του -ανεκτίμητης πολιτιστικής και πολιτισμικής αξίας- συμβολικού γεγονότος.
Η ιστορία θα κρίνει την Αρχιεπισκοπία του Ιερωνύμου Β΄ με βάση την ικανότητά του να διαχειριστεί κρίσεις, να συνενώσει θεσμούς και κοινωνία και να υποστηρίξει τα κοινωνικά και φιλανθρωπικά έργα της Εκκλησίας με συνέπεια, ήρεμη δράση και σαφή προσανατολισμό στη συνεργασία και στον διάλογο, στοιχεία που έχουν διαμορφώσει το αποτύπωμά του στη σύγχρονη εκκλησιαστική και κοινωνική ζωή.
ΚΟΡΟΝΟΪΟΣ
Κατά την κρίση του COVID‑19, η Εκκλησία της Ελλάδος υπό την ηγεσία του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου ανέλαβε ενεργό ρόλο στη στήριξη των πολιτών, συνδυάζοντας πνευματική καθοδήγηση, κοινωνική ευαισθησία και πρακτική αλληλεγγύη. Ο Μακαριώτατος κάλεσε τους πιστούς να δείξουν υπευθυνότητα, αλληλεγγύη και προσοχή, ειδικά απέναντι στους ηλικιωμένους και τις ευάλωτες ομάδες. Η πίστη, όπως επεσήμανε, δεν αντιβαίνει την επιστήμη, αντίθετα, η συνύπαρξη πίστης και επιστήμης αποτελεί το καλύτερο μέσο προστασίας της ζωής.
ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ
Η προσωπική εμπειρία του Αρχιεπισκόπου, που βρέθηκε θετικός στον ιό και νοσηλεύτηκε στον Ευαγγελισμό, αποτέλεσε ένα συγκινητικό μήνυμα αλληλεγγύης και ενότητας, ενώ οι δημόσιες δηλώσεις του για τον εμβολιασμό τον ανέδειξαν ως υπέρμαχο της υπευθυνότητας και της προστασίας του συνανθρώπου. Παράλληλα με τον ποιμαντικό λόγο, η Εκκλησία της Ελλάδος ενίσχυσε σημαντικά το φιλανθρωπικό της έργο, στηρίζοντας όσους επλήγησαν κοινωνικά και οικονομικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Ο Προκαθήμενος της Ελλαδικής Εκκλησίας πορεύεται με πυξίδα την αγάπη για τον Θεό και τον πλησίον, με όραμα και καρδιά ανοιχτή, συνεχίζοντας να αγγίζει τις ζωές των ανθρώπων με σοφία, τρυφερότητα και σταθερότητα, μετατρέποντας κάθε στιγμή της διακονίας του σε μια γέφυρα φωτός, γνώσης και ανθρωπιάς. Πολλά τα έτη του!
ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΓΝΩΣΗΣ Η ΠΛΟΥΣΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
Παράλληλα, η συγγραφική του δραστηριότητα φωτίζει άγνωστες πτυχές της ελληνικής παράδοσης, της πίστης και της ιστορίας. Ηδη από τα πρώτα έργα του, όπως τα «ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΕΥΒΟΙΑΣ», που τιμήθηκαν με πρώτο βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών το 1970, φάνηκε η επιμονή του στην επιστημονική και θεολογική τεκμηρίωση. Ακολούθησαν πολυάριθμα έργα και μελέτες, όπως ο πρώτος τόμος της «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ» (2006) και η συνεχής επανέκδοση του βιβλίου «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ», που μεταφράστηκε και στα αγγλικά, ενώ δεν έλειψαν έργα όπως η «ΜΟΝΗ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ ΔΑΥΛΕΙΑΣ» και η «ΑΡΧΑΙΑ ΒΟΥΛΙΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ – ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΑ ΑΣΚΗΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ», που αποκαλύπτουν άγνωστα αγιολογικά και ιστορικά θέματα της Βοιωτίας.
Σημαντική θέση κατέχουν επίσης οι μελέτες του για την εκκλησιαστική περιουσία και τη μισθοδοσία του κλήρου, όπως τα έργα «ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΥ» (2012), «Η ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ ΕΦΗΜΕΡΙΑΚΟΥ ΚΛΗΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» (2015), «Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΑ ΜΥΘΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΛΗΡΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΛΑΪΚΙΣΜΟΥ» (2016), «ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ» (2020) και το έργο «ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΑ ΚΑΙ ΕΚΠΟΙΗΤΕΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ» (2021). Μέσα από όλα αυτά τα έργα, ο Μακαριώτατος καταφέρνει να συνδυάζει την επιστημονική ακρίβεια με την πνευματική σοφία και την κοινωνική ευαισθησία, αφήνοντας μια ανθεκτική παρακαταθήκη γνώσης, πίστης και αφοσίωσης στον πολιτισμό, την ιστορία και την Εκκλησία της Ελλάδος.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
